Shumë biznese sot veprojnë pa u regjistruar ose deklarojnë të ardhura minimale, sepse besojnë se formalizimi do të sjellë menjëherë detyrime tatimore të shtuara. Kjo frikë ka një bazë të kuptueshme në ligjin e vjetër, por ligji aktual e ndryshon llogarinë plotësisht.
Shumica e bizneseve të vogla dhe të mesme shqiptare mund të ushtrojnë veprimtarinë e tyre me tatim fitimi 0% deri në fund të vitit 2029. Ky nuk është një premtim apo një propozim. Është ligji në fuqi.
Çfarë parashikon ligji i ri tatimor
Law No. 29/2023 “Për tatimin mbi të ardhurat” ka hyrë në fuqi më 1 janar 2024 dhe ka ndryshuar tërësisht mënyrën e tatimit mbi fitimin dhe mbi të ardhurat personale. Normat bazë janë: 15% dhe 23% për të ardhurat e biznesit, dhe 13% e 23% për të ardhurat nga punësimi.
Por ligji ka parashikuar gjithashtu një periudhë kalimtare me lehtësi tatimore të rëndësishme, të cilat zbatohen deri në fund të vitit 2029. Mes tyre, lehtësia kryesore është norma 0% mbi tatimin e fitimit.
Tatimi 0% mbi fitimin: kush përfiton dhe deri kur
Neni 69, pika 1, germa “dh” i ligjit parashikon normën e tatimit mbi të ardhurat 0% deri më 31 dhjetor 2029 për:
- individët tregtarë,
- të vetëpunësuarit,
- entitetet (SH.P.K., ortakëri, shoqëri aksionare dhe çdo formë tjetër juridike)
me një kusht të vetëm: qarkullimi bruto vjetor (të ardhurat totale nga shitja e mallrave dhe shërbimeve, pa TVSH) të mos kalojë 14 milionë lekë.
Ky kusht nuk ka lidhje me llojin e aktivitetit. Nuk ka lidhje me formën juridike të biznesit. Nuk ka lidhje me zonën gjeografike ku operon. E vetmja gjë që ka rëndësi është niveli i qarkullimit.
Çfarë nënkupton konkretisht kjo
Nëse ushtron veprimtari si individ tregtar, i vetëpunësuar ose si subjekt juridik, dhe qarkullimi yt vjetor është nën 14 milionë lekë, tatimi mbi fitimin të takon zero lekë. Jo 5%. Jo 15%. Zero.
Një elektricist i vetëpunësuar me qarkullim vjetor 4 milionë lekë. Tatim fitimi: 0 lekë. Detyrimet që mbeten aktive janë sigurimet shoqërore dhe shëndetësore, dhe TVSH-ja nëse tejkalon pragun e regjistrimit.
Një SH.P.K. e shërbimeve me qarkullim 11 milionë lekë. Tatim fitimi: 0 lekë. Edhe ky subjekt nuk paguan asnjë qind tatim mbi fitimin e tij.
Vendimi i Gjykatës Kushtetuese dhe profesionet e lira
Kur ligji u zbatua fillimisht, qeveria kishte nxjerrë vendimin nënligjor VKM nr. 753/2023 që tentonte t’i trajtonte ndryshe subjektet me aktivitet professional. Praktikisht, ai vendim i nxirrte jashtë skemës 0% mjekët, avokatët, kontabilistët, arkitektët dhe profesione të tjera të ngjashme.
Gjykata Kushtetuese e shfuqizoi atë vendim me vendimin nr. 52, datë 27 qershor 2024. Pasoja e drejtpërdrejtë: edhe profesionet e lira, nëse kanë qarkullim bruto deri 14 milionë lekë, përfitojnë nga norma 0% deri në fund të vitit 2029. Kufijtë sipas aktivitetit që VKM kishte vendosur janë të pavlefshëm.
Read also: Si regjistrohet biznesi në Shqipëri dhe çfarë duhet të dini nga dita e parë.
Lehtësirat tatimore sektoriale
Ligji parashikon norma tatimore të reduktuara edhe për disa sektorë specifikë, pavarësisht nivelit të qarkullimit.
Agrotourism
Personat dhe entitetet që zhvillojnë veprimtari pritëse të certifikuar si “agroturizëm” sipas legjislacionit të turizmit paguajnë tatim mbi të ardhurat me normën 5% deri më 31 dhjetor 2029.
Bashkëpunimi bujqësor
Entitetet që veprojnë sipas ligjit nr. 38/2012 “Për shoqëritë e bashkëpunimit bujqësor” tatohen me normën 5% deri më 31 dhjetor 2029.
Automotive Industry
Entitetet që ushtrojnë veprimtari ekonomike në industrinë automotive përfitojnë normën tatimore 5% deri më 31 dhjetor 2029.
Hotelet dhe resortet 4–5 yje me brand ndërkombëtar
Strukturat akomoduese të klasifikuara “Hotel/Resort me katër dhe pesë yje, status special”, sipas legjislacionit të turizmit, dhe që janë mbajtëse të një marke tregtare të njohur ndërkombëtarisht, përjashtohen plotësisht nga tatimi mbi të ardhurat e korporatës për një periudhë dhjetëvjeçare. Efektet e përjashtimit fillojnë kur fillon veprimtaria ekonomike e strukturës, por jo më vonë se pesë vjet pas marrjes së statusit. Kjo lehtësi vlen për strukturat që marrin statusin e veçantë deri në dhjetor 2026.
Prodhimi dhe zhvillimi i software-ve (përfunduar)
Personat juridikë të regjistruar para hyrjes në fuqi të ligjit nr. 29/2023 dhe që ushtronin veprimtari zhvillimi software-sh tatonin me normën 5%, bazuar në VKM nr. 730/2018. Kjo lehtësi kalimtare ka skaduar më 31 dhjetor 2025 dhe nuk zbatohet për subjekte të regjistruara pas asaj date. Bizneset e software-t me qarkullim nën 14 milionë lekë mbeten nën skemën e përgjithshme 0%.
Lehtësirat e tjera: zbritjet dhe trajtimi fiskal
Ligji parashikon edhe forma të tjera lehtësimi tatimor, të cilat nuk njihen gjithmonë mjaftueshëm nga bizneset.
Zbritjet personale për individët
Nëse ke të ardhura nga punësimi ose biznesi, ligji parashikon zbritje nga baza tatimore. Nëse të ardhurat vjetore janë deri 600 000 lekë, zbriten 600 000 lekë nga baza. Nëse janë mbi atë nivel, zbritja është 420 000 ose 360 000 lekë, sipas fashës. Çdo fëmijë në ngarkim nën 18 vjeç sjell një zbritje shtesë prej 48 000 lekësh në vit. Shpenzimet e arsimit për fëmijën zbriten deri në 100 000 lekë, nëse të ardhurat totale vjetore nuk tejkalojnë 1 200 000 lekë.
Pensioni privat
Kontributet e bëra vullnetarisht në fondin e pensionit privat zbriten nga baza tatimore deri në masën e pagës minimale kombëtare mujore. Punëdhënësi mund ta trajtojë si shpenzim të njohur edhe kontributin që bën për punëmarrësin e tij, deri në të njëjtën masë vjetore.
Mbartja e humbjeve
Nëse biznesi rezulton me humbje tatimore në një vit, humbja mund të mbartet dhe të kompensohet me fitime të viteve të ardhshme, deri në pesë vjet. Ky rregull zbatohet për humbjet e krijuara nga viti tatimor 2024 e në vazhdim.
Bad Debt Deduction
Nëse ke llogari të arkëtueshme që nuk janë arkëtuar, ligji lejon zbritjen e tyre progresive nga baza tatimore sipas moshës së borxhit: 20% pas 6 muajsh, 40% pas 12 muajsh, 60% pas 24 muajsh dhe 85% pas 36 muajsh. Zbritja e plotë lejohet kur janë ndërmarrë të gjitha hapat ligjore për arkëtimin dhe borxhi është hequr nga librat kontabël.
Sponsorizimet
Shpenzimet e sponsorizimit njihen si shpenzim i zbritshëm deri në kufij të caktuar. Kufiri është 5% e fitimit para tatimit për veprimtari kulturore, artistike, sportive dhe kërkim-zhvillim. Për veprimtari të tjera, kufiri është 3% e fitimit para tatimit. Për sponsorizimin e ekipeve sportive dhe sportistëve me tituj kombëtarë, ligji parashikon edhe mundësinë e zbritjes së trefishit të shumës së sponsorizuar, nëse entiteti ka fitim vjetor të tatueshëm mbi 100 milionë lekë.
Read also: Çfarë shpenzime njihen si të zbritshme dhe si t’i dokumentosh saktë.
Kur mosregjistrimi kushton më shumë se tatimi
Logjika e mosregjistrimit bazohet zakonisht në supozimin se tatimi do të jetë i lartë. Realiteti i numrave tregon të kundërtën: nëse qarkullimi është nën 14 milionë lekë, tatimi mbi fitimin është zero.
Por informaliteti ka një kosto reale dhe të vazhdueshme. Administrata tatimore aplikon penalitete dhe interesa mbi detyrimet e padeklaruara. Çdo subjekt i paregjistruar nuk mund të faturojë sipas sistemit të fiskalizimit, gjë që e kufizon bashkëpunimin me biznese të tjera. Kur vjen momenti i rritjes, i aplikimit për kredi ose i bashkëpunimit me institucione publike, historia formale tatimore mungon.
Regjistrimi sot nuk sjell kosto shtesë tatimore. Por i hap rrugë mundësive që informaliteti i mbyll.
TEDA dhe zonat ekonomike: incentivat specifike
Shqipëria ka nisur edhe zhvillimin e zonave të lira ekonomike. TEDA Tiranë, e para e këtij lloji, ndodhet mes Kasharit, Vaqarrit dhe autostradës Tiranë-Durrës dhe menaxhohet nga Bashkia e Tiranës.
Bizneset që operojnë brenda kësaj zone përfitojnë nga disa lehtësi tatimore dhe fiskale specifike:
- Pa TVSH mbi mallrat dhe shërbimet brenda zonës, në mënyrë të përhershme.
- Pa tatim mbi kapitalin për pesë vitet e para.
- Pa tatim mbi pagat për dy vitet e para të çdo punësimi të ri.
- Pa tatim mbi trajnimet dhe veprimtarinë e kërkim-zhvillimit, në mënyrë të përhershme.
- Zbritje 120% e investimit fillestar për qëllime tatimore.
Bizneset e synuara janë ato digjitale, data center, automotive dhe industri të tjera me vlerë të shtuar të lartë. Certifikimi i kontratave kalon nëpërmjet Ministrisë së Ekonomisë dhe autoriteteve doganore.
Nëse aktiviteti yt bie brenda këtyre kategorive, ky është një opsion konkret që ia vlen ta shqyrtosh me kujdes.
Read also: Çfarë duhet të dini para se të filloni biznes në Shqipëri si i huaj
Frequently Asked Questions
A paguaj tatim fitimi nëse kam SH.P.K. me qarkullim 10 milionë lekë?
Jo. Çdo entitet me qarkullim bruto deri 14 milionë lekë në vit paguan tatim fitimi me normën 0% deri më 31 dhjetor 2029, pavarësisht llojit të aktivitetit apo formës juridike.
A vlen norma 0% edhe për profesionet e lira si avokati, mjeku ose kontabilisti?
Po. Pas vendimit të Gjykatës Kushtetuese nr. 52 të vitit 2024, edhe profesionet e lira me qarkullim bruto deri 14 milionë lekë përfitojnë nga norma 0%. Kufizimi i mëparshëm sipas VKM nr. 753/2023 është i pavlefshëm.
Çfarë ndodh nëse qarkullimi im kalon 14 milionët?
Nëse qarkullimi tejkalon 14 milionë lekë, tatimi mbi fitimin llogaritet sipas normave të rregullta: 15% mbi fitimin e tatueshëm, dhe 23% mbi pjesën e fitimit mbi 14 milionë lekë për personat fizikë.
A duhet të deklaroj edhe nëse tatimi është 0%?
Po. Detyrimi i deklarimit tatimor ekziston pavarësisht nivelit të tatimit. Edhe me tatim 0%, biznesi dorëzon deklaratën tatimore vjetore brenda 31 marsit të vitit pasardhës.
Deri kur zgjat kjo lehtësi?
Sipas ligjit aktual, norma 0% zbatohet deri më 31 dhjetor 2029. Nuk ka aktualisht asnjë propozim zyrtar për zgjatjen e saj pas kësaj date.
A kemi nevojë për ekonomist të jashtëm nëse tatimi është 0%?
Tatimi i ulët nuk eliminon detyrimet e tjera. Kontributet e sigurimeve, TVSH-ja nëse je subjekt, fiskalizimi i faturave, deklaratat periodike dhe pasqyrat financiare vjetore janë të detyrueshme pavarësisht nivelit të tatimit. Mbikëqyrja e rregullt e detyrimeve tatimore mbetet e nevojshme.