Udhëzues praktik për Ligjin nr. 85/2025: Rivlerësimi i Pasurisë së Paluajtshme (2026)

Çfarë sjell ligji i ri dhe pse është i rëndësishëm

Ligji i ri nr. 85/2025 “Për rivlerësimin e pasurisë së paluajtshme” u jep mundësinë të gjithë pronarëve – individë dhe persona juridikë – që gjatë periudhës 1 Janar 2026 – 31 Dhjetor 2026 të rivlerësojnë pronat e tyre të paluajtshme(truall, tokë a ndërtesë) me vlerën aktuale të tregut. Ky ligj është i rëndësishëm sepse ul përkohësisht tatimin që paguhet mbi rritjen e vlerës së pronës: në vend të normës standarde 15% mbi fitimin kapital (që paguhet zakonisht kur shitet një pronë), gjatë rivlerësimit aplikohet një normë e reduktuar prej vetëm 5% mbi diferencën midis vlerës së regjistruar dhe vlerës së tregut. Me fjalë të tjera, pronarët mund të “blejnë” me ulje bazën e re të kostos së pronës, duke paguar tani një tatim 5% për rritjen e vlerës, në vend që të paguajnë 15% mbi fitimin kur të shesin pronën në të ardhmen.

Ky tatim preferencial prej 5% e bën rivlerësimin financiarisht tërheqës për shumë pronarë, pasi kursen rreth 2/3 e detyrimit tatimor krahasuar me mos-rivlerësimin.

Për shembull, nëse një pronë ka fitim të realizuar prej 20,000 €, pa rivlerësim tatimi i shitjes do të ishte rreth 3,000 € ndërsa me rivlerësim paraprak do të paguheshin vetëm 1,000 €. Kursimi 2,000 € mund të jetë i konsiderueshëm, sidomos për pronat me rritje të madhe vlere përgjatë viteve. Për më tepër, ligji për herë të parë njeh amortizimin e pronës gjatë viteve – rreth 1% për çdo vit vjetërsie – që do të thotë se për pronat e ndërtuara prej kohësh baza e tatueshme zvogëlohet paksa si pasojë e amortizimit. Kjo pritet të zbusë tatimin për ndërtesat e vjetra (p.sh. një ndërtesë 30-vjeçare do të tatohet vetëm mbi 70% të diferencës së vlerës, duke ulur detyrimin).

Ligji 85/2025 vjen si pjesë e paketës fiskale dhe politikeve për formalizimin e tregut të pasurive. Ai është dekretuar dhe shpallur në janar 2026 nga Presidenti, me synimin të hyjë në fuqi sa më parë brenda janarit. Ndërhyrja vjen pas një periudhe me rritje të shpejtë të çmimeve të tregut të pasurive të paluajtshme dhe rishikimit të çmimeve fiskale referuese nga qeveria. Pa këtë ligj, shitësit e pronave do të përballeshin me tatime shumë më të larta mbi fitimin (për shkak të diferencës së madhe mes vlerave historike dhe atyre aktuale), gjë që mund të frenojë transaksionet ose t’i shtyjë drejt informalitetit. Prandaj rivlerësimi shërben njëkohësisht si lehtësim fiskal për qytetarët dhe bizneset, ashtu edhe si mjet për rritjen e të ardhurave buxhetore afatshkurtra dhe përditësimin e regjistrave me vlera reale.

Ky ligj i ri u mundëson pronarëve të pasurive të paluajtshme të përfitojnë nga një “amnisti” tatimore e pjesshme duke paguar 5% mbi rritjen e vlerës së pronës deri në fund të vitit 2026, në vend që të paguajnë 15% mbi fitimin kur prona të shitet në të ardhmen. Kjo është veçanërisht e rëndësishme në kushtet e tregut aktual ku vlerat e pasurive janë rritur ndjeshëm, dhe tatimi standard 15% do të ishte një barrë e madhe. Rivlerësimi i vitit 2026 synon të nxisë formalizimin e vlerave reale, të sjellë të ardhura të menjëhershme në buxhet, dhe t’u japë pronarëve fleksibilitet financiar dhe siguri ligjore në planet e tyre për administrimin e pronës.

Kush përfiton nga rivlerësimi dhe si kryhet ky proces

Përfituesit

Të gjithë pronarët e pasurive të paluajtshme në Shqipëri mund të përfitojnë nga ky ligj. Kjo përfshin individët (personat fizikë) që kanë në pronësi apartamente, shtëpi, troje a toka bujqësore, si dhe personat juridikë (bizneset) që kanë pasuri të paluajtshme në emër të tyre. Ligji vlen pavarësisht nëse prona përdoret për banim, qira apo aktivitet biznesi. Edhe shtetasit shqiptarë rezidentë jashtë (diaspora) mund të përfitojnë, mjafton që prona të jetë e regjistruar në emrin e tyre (ose të trashëgimtarëve ligjorë, në rastet e pasurive të trashëguara). Përjashtim bëjnë vetëm pronat e paregjistruara ende (p.sh. ato në proces legalizimi) – këto aktualisht nuk mund të rivlerësohen pa u regjistruar më parë, megjithëse diskutime për t’i përfshirë edhe ato kanë ekzistuar. Pra, nëse keni një pronë që ende nuk ka hipotekë apo certifikatë pronësie, duhet të përfundoni regjistrimin fillimisht, pastaj të kryeni rivlerësimin.

Mënyrat e rivlerësimit

Ligji parashikon dy mënyra kryesore se si mund të përcaktohet vlera e re e tregut e pronës suaj gjatë rivlerësimit:

Rivlerësimi nga një ekspert i licencuar

Kjo do të thotë të angazhoni një vlerësues profesional të pasurive të paluajtshme, i licencuar nga institucionet përkatëse, i cili do të kryejë vlerësimin e tregut për pronën tuaj. Eksperti do të inspektojë pronën dhe do të lëshojë një akt vlerësimi me shkrim ku përcakton vlerën aktuale të tregut në lekë. Ky raport profesional duhet t’i bashkëngjitet aplikimit tuaj për rivlerësim pranë Kadastrës. Është me rëndësi të zgjidhni një vlerësues të kualifikuar dhe të regjistruar, pasi do t’ju kërkohet edhe kopja e licencës së tij/saj në dokumentet e aplikimit. Vlera e tregut e caktuar nga eksperti nuk mund të jetë më e ulët se çmimet minimale fiskale të miratuara zyrtarisht për zonën dhe tipin e pronës suaj. Kjo do të thotë, ligji vendos një dysheme mbi vlerësimet për të parandaluar nënvlerësimet artificiale – akti i vlerësimit do të pranohet vetëm nëse është së paku i barabartë me vlerën minimale fiskale në fuqi (referuar hartës së çmimeve fiskale që përdoret për tatimin e kalimit të pronës).

Rivlerësimi nga vetë Agjencia Shtetërore e Kadastrës (ASHK)

Si alternativë, mund të zgjidhni që zyra vendore e Kadastrës (ish-Hipoteka/ZRPP) të bëjë vetë rivlerësimin e pronës tuaj, duke u bazuar në çmimet minimale fiskale zyrtare për llojin dhe zonën e pronës. Kjo mundësi u jep atyre pronarëve që s’duan ose s’munden të angazhojnë një vlerësues privat, të marrin vlerësimin nga shteti. Në këtë rast, në formularin e aplikimit do të shënoni se zgjidhni rivlerësimin nga ASHK me çmimet fiskale, dhe nuk është e nevojshme të dorëzoni akt vlerësimi eksperti. Zyrat e Kadastrës do të llogarisin vetë vlerën e pronës bazuar në databazën e çmimeve minimale (duke marrë parasysh zonën kadastrale, llojin e pasurisë, sipërfaqen, vitin e ndërtimit etj.) dhe do të nxjerrin diferencën e vlerës krahasuar me vlerën e regjistruar aktualisht në kartelë. Edhe në këtë rast zbatohet e njëjta rregull që vlera e re s’do jetë më e ulët se ajo minimale fiskale për pronën tuaj. Praktikisht, Kadastra do të përdorë hartën e çmimeve zyrtare (të përditësuar më 2023) si bazë për të përcaktuar vlerën e tregut të pronës suaj nëse ju nuk sillni një vlerësim privat.

Procedura e aplikimit dhe përllogaritja e tatimit

Pavarësisht cilën nga mënyrat e mësipërme zgjidhni, hapat pasuesjanë të njëjtë: Formulari standard i aplikimit për rivlerësim plotësohet dhe dorëzohet (online ose fizikisht – shih udhëzuesin hap pas hapi më poshtë). Zyra e Kadastrës më pas do të përllogarisë bazën tatimore – që është diferenca midis vlerës së re të pronës (të dalë nga akti i vlerësimit ose nga vlerësimi i Kadastrës) dhe vlerës së vjetër të regjistruar të pronës. Vlera e vjetër e regjistruar nënkupton ose çmimin e blerjes (nëse keni blerë pronën dhe atë çmim e keni të deklaruar) ose vlerën e fundit të rivlerësuar (nëse prona ka qenë objekt i ndonjë rivlerësimi të mëparshëm dhe keni paguar tatimin përkatës). Tatimi 5% llogaritet mbi këtë diferencë neto.

Shembull

Supozoni keni një apartament me vlerë të regjistruar 5 milionë lekë dhe vlera e tregut tani (sipas ekspertit ose Kadastrës) del 8 milionë lekë. Diferenca (baza tatimore) është 3 milionë lekë; tatimi i rivlerësimit do të jetë 5% e kësaj, pra 150 mijë lekë. Kadastra përgatit llogaritjen dhe lëshon faturën ose njoftimin e pagesës së tatimit. Pasi ju të kryeni pagesën në bankë ose online, rivlerësimi regjistrohet zyrtarisht – kartela e pasurisë suaj përditësohet me vlerën e re të tregut, dhe nga ai moment ajo vlerë do merret si “kosto e blerjes” për efekt tatimi në rast shitjeje në të ardhmen. Me regjistrimin e ri, ju praktikisht keni “reset-uar” vlerën e pronës suaj në sytë e ligjit tatimor.

Dokumentacioni dhe udhëzimet nënligjore

Brenda 30 ditëve nga hyrja në fuqi e ligjit, pritet të dalë një Udhëzim i Përbashkët nga Ministria e Financave dhe drejtoria e ASHK-së, i cili do të detajojë procedurat e zbatimit. Ky udhëzim pritet të sqarojë hapat praktikë për aplikim, mënyrën e llogaritjes së bazës së tatueshme (përfshirë formulën e amortizimit 1%/vit), mënyrën e pagesës së tatimit dhe të ardhurave në buxhet, si dhe tarifën e shërbimit që do të aplikojë Kadastra për kryerjen e rivlerësimit. Sipas praktikës së mëparshme, tarifa e ASHK-së pritet të jetë një shumë fikse modeste (disa mijë lekë) për çdo aplikim, që paguhet veçmas nga tatimi. Ndër dokumentet kryesore që do të kërkohen për aplikim janë: certifikata e pronësisë (ose kopje e kartelës së pasurisë), akti i vlerësimit (nëse keni përdorur vlerësues privat) së bashku me licencën e vlerësuesit, dokument identifikimi i pronarit/aplikuesit, si dhe mandat-pagesat që vërtetojnë pagesën e tarifës së shërbimit (dhe tatimit, në fazën finale). Udhëzimi pritet të sqarojë gjithashtu nëse aplikimi do të mund të bëhet plotësisht online apo edhe në sportelet fizike, por siç përshkruhet më poshtë, platforma e-Albania tashmë ofron shërbimin elektronik për aplikimin e rivlerësimit.

Në përmbledhje, procesi i rivlerësimit është i hapur për të gjithë pronarët gjatë 2026-ës dhe realizohet duke përcaktuar vlerën e re të pronës (nga ekspert ose Kadastra) e më pas duke paguar 5% tatim mbi rritjen e vlerës. Rezultati është një kartelë e pronës me vlerë të përditësuar dhe një pronar që ka paguar një tatim të reduktuar për të kursyer një tatim më të madh në të ardhmen. Në vijim, do të shpjegojmë dallimet midis individëve dhe bizneseve, rastet kur ia vlen ose jo ky rivlerësim, si edhe hapat konkretë për ta zbatuar.

Individë vs. persona juridikë – trajtimi fiskal dhe ekonomik

Ligji i trajton formalisht njësoj individët dhe subjektet tregtare (bizneset) sa i takon të drejtës për të rivlerësuar dhe normës së tatimit: 5% e diferencës së vlerës për të gjithë, pa përjashtime. Kjo është një risi, pasi në fushatën e kaluar (ligji i vitit 2020) individët paguanin vetëm 3% ndërsa bizneset 5% tatim për rivlerësimin. Këtë herë, barra tatimore e rivlerësimit është e unifikuar për të dy kategoritë, çka nga njëra anë thjeshton skemën, por nga ana tjetër rrit koston për individët krahasuar me herët e kaluara. Gjithsesi, ekzistojnë dallime praktike dhe ekonomike në mënyrën si ndikohen individët kundrejt personave juridikë nga ky proces:

Mënyra e pagesës dhe zbritshmëria fiskale

Një individ që kryen rivlerësim duhet ta paguajë tatimin 5% nga xhepi i vet, menjëherë (brenda afateve të përcaktuara për pagesën). Kjo pagesë konsiderohet përfundimtare dhe individi nuk ka asnjë të drejtë ta zbritë ose kompensojë diku. Ndërsa një biznes (person juridik), kur paguan tatimin 5%, mund ta trajtojë atë si shpenzim të zbritshëm për efekt të tatimit të fitimit. Praktikisht, një biznes do ta deklarojë këtë pagesë si shpenzim në bilanc, duke ulur bazën e tatueshme të fitimit për atë vit. Kështu, kostoja neto e rivlerësimit për biznesin është disi më e ulët: p.sh. një kompani që paguan 100,000 lekë tatim rivlerësimi, nëse është fitimprurëse, ul tatimin e vet mbi fitimin (15%) me 15,000 lekë – pra neto i kushton 85,000 lekë. Individit, ndërkohë, i kushton plot 100,000 lekë sepse nuk ka ku ta zbresë. Kjo do të ndikojë që bizneset ta kenë financiarisht më të përballueshëm rivlerësimin sesa individët me të njëjtën diferencë vlere pronësore.

Efekti në bilanc dhe amortizimi

Për bizneset, pas rivlerësimit ndryshon bilanci kontabël i aseteve. Vlera e pasurisë së paluajtshme në librat e kompanisë rritet duke reflektuar vlerën e tregut. Kjo mund të ketë disa pasoja pozitive: (a) Rritja e aktiveve forcon pasqyrën financiare të biznesit, duke përmirësuar koeficientet e kapitalit dhe potencialisht aftësinë për të siguruar kredi bankare (pasi prona mund të përdoret si kolateral me vlerë më të lartë). (b) Nëse pasuria është ndërtesë apo strukturë e amortizueshme, kompania mund të aplikojë amortizim (zhvlerësim) mbi vlerën e re më të lartë. Kjo do të thotë shpenzime më të mëdha amortizimi vit pas viti, të cilat ulen tatimin mbi fitimin e korporatës në vitet e ardhshme. Me fjalë të tjera, kompania paguan një herë 5% tatim, por më pas mund të kursejë taksa duke zbritur amortizimin shtesë nga fitimet e saj të tatueshme përgjatë jetës së mbetur të asetit. Ky efekt nuk ekziston për individët, të cilët nuk kanë bilance kontabël ose amortizim të zbritshëm fiskalisht për shtëpitë e tyre private.

Efekti në momentin e shitjes

Si individët ashtu edhe bizneset, pas rivlerësimit, do të kenë një bazë të re kostojetë barabartë me vlerën e re të pronës. Nëse më pas vendosin ta shesin pronën, fitimi kapital që do tatohet me 15% përllogaritet nga kjo bazë e re. Kështu, të dy kategoritë do kursejnë 10 pikë përqindje tatim mbi diferencën e rivlerësuar. Megjithatë, për biznesin mund të ketë një ndikim shtesë: shitja e një aktivi të rivlerësuar reflektohet edhe në llogaritë e kapitalit (rezervën e rivlerësimit). Biznesi, duke qenë se ka paguar tatimin preferencial, e ka shlyer detyrimin mbi atë fitim dhe mund të ndajë më lirshëm fitimin nga shitja (p.sh. si divident) pa paguar tatim shtesë mbi pjesën e rivlerësuar. Individi thjesht përfiton që nuk paguan tatim në momentin e shitjes për pjesën e fitimit të mbuluar nga rivlerësimi – njësoj si biznesi – por ai nuk ka ndonjë implikim tjetër financiar përtej kursimit të tatimit.

Kapaciteti financiar dhe vendimmarrja

Për shumë individë (sidomos familjarë me të ardhura modeste), edhe pagesa e një tatimi 5% mund të jetë e ndjeshme. Nëse vlera e pronës është rritur shumë, 5% e diferencës mund të arrijë në shuma të konsiderueshme (disa mijëra apo dhjetëra mijëra euro), të cilat individi duhet t’i paguajë brenda 2026-ës. Jo çdokush ka likuiditet të mjaftueshëm për ta bërë këtë pagesë menjëherë, veçanërisht kur nuk planifikon të shesë pronën së shpejti (pra nuk pret një të ardhur nga e cila “të dalë” kjo pagesë). Bizneset, nga ana tjetër, kanë zakonisht kapacitete më të mëdha financiare ose akses në fonde, dhe mund ta planifikojnë këtë kosto si pjesë të menaxhimit financiar vjetor. Kjo është arsyeja pse Shoqata e Ndërmjetësve (NAREA) propozoi që tatimi për banesat e individëve të ulej në 3% – me argumentin se ndryshe shumë individë do stepeshin ose s’do mund ta përballonin dot rivlerësimin, duke lënë pronat e tyre të “bllokuara” (me vlera të ulëta të regjistruara). Megjithëse ky propozim nuk u përfshi në ligjin final, ai nënvizon dallimin e situatës midis individëve dhe bizneseve. Është e vërtetë se një familje e zakonshme mund të hezitojë të paguajë, fjala vjen, 5,000 € tatim rivlerësimi sot për shtëpinë e vet, nëse nuk ka një plan konkret shitjeje, kurse një shoqëri tregtare mund ta shohë pagesën e 5% si një investim (për të ulur tatimet e ardhshme dhe përmirësuar bilancin).

Qasja ndaj rivlerësimit

Për individët, pronësia e pasurisë shpesh ka dimension emocional dhe afatgjatë (shtëpia e banimit, prona e trashëguar familjare, etj.). Vendimi për rivlerësim për ta lidhet kryesisht me kalkulimin ekonomik personal: a ia vlen të paguajnë tani për një përfitim të ardhshëm? Për shumë individë, rivlerësimi ka kuptim vetëm nëse planifikojnë të shesin pronën në një periudhë të arsyeshme kohore (ose ta transferojnë me dhurim/trashegimi tek dikush që më pas do ta shesë). Ndërsa bizneset e shohin rivlerësimin më nga këndvështrimi i menaxhimit të aktiveve: është një mundësi për të rifreskuar vlerat e pasurive në bilanc sipas tregut dhe për të optimizuar ngarkesën fiskale në afatmesëm. Bizneset mund të vendosin të rivlerësojnë edhe pa synimin për të shitur menjëherë pronën, sepse u intereson pasqyra financiare më reale ose shmangia e një tatimi të njëhershëm të rëndë në të ardhmen kur prona mund të shitet.

Në përmbledhje, dallimi kryesor është se kostoja reale e rivlerësimit për bizneset rezulton më e ulët (falë zbritjeve fiskale dhe efekteve në bilanc) dhe përfitimet e tyre mund të jenë dypalëshe (tatim më i ulët mbi fitimin kapital + bilanc më i mirë), kurse individët e kanë kosto direkte dhe përfitojnë thjesht kursimin e tatimit mbi fitimin kur të shesin. Kjo do të thotë se analiza “ia vlen apo jo” (shih seksionin vijues) mund të rezultojë ndryshe për një individ dhe për një kompani, edhe sikur të kenë të njëjtën pronë me të njëjtën rritje vlere. Në seksionet më poshtë do të trajtojmë pikërisht se kur ka vlerë të kryhet rivlerësimi dhe kur mund të mos ketë, me shembuj konkretë që ilustrojnë situata të ndryshme për individët dhe bizneset.

Kur ia vlen të kryhet rivlerësimi – dhe kur jo

Jo çdo pronar duhet të nxitojë automatikisht për të kryer rivlerësim. Vlera e këtij procesi varet nga rrethanat specifiketë pronës dhe planet tuaja për të ardhmen. Më poshtë po shtjellojmë situatat tipike kur rivlerësimi është i këshillueshëmdhe kur mund të mos jetë i dobishëm, duke ofruar arsye dhe shembuj për secilin rast:

Kur ia vlen të bëhet rivlerësimi?

Kur planifikoni të shisni pronën në një të ardhme të afërt

Ky është rasti më i qartë ku rivlerësimi ka kuptim. Nëse keni në plan të nxirrni pronën në shitje gjatë 2026-2027 (ose edhe pak vite më vonë), pagesa e tatimit 5% tani do t’ju kursejë tatimin 15% në momentin e shitjes. Diferenca prej 10 pikë përqindjeje mund të përkthehet në mijëra euro kursime. Shembull: Z. A ka një apartament që e bleu për 50,000 € dhe synon ta shesë së shpejti për rreth 100,000 €. Pa rivlerësim do t’i duhej të paguante 15% mbi 50,000 € fitim (rreth 7,500 € tatim). Me rivlerësim, ai paguan tani 5% mbi këtë diferencë (2,500 €) dhe më pas, kur ta shesë, tatimi i shitjes do të jetë zero (sepse si kosto do njihet vlera e re 100,000 €). Kursimi neto: 5,000 €. Ky kursim mund të jetë edhe më i lartë në prona me fitim më të madh. Prandaj, nëse keni një plan konkret shitjeje ose jeni një biznes që synon të shesë një pasuri, paguani më mirë 5% tani se sa 15% më vonë.

Kur vlera e regjistruar e pronës suaj është shumë e ulët krahasuar me vlerën aktuale

Shumë qytetarë shqiptarë kanë prona të blera vite (apo dekada) më parë me çmime fare të ulëta krahasuar me tregun e sotëm, ose i kanë përfituar me privatizim/trashegimi me vlerë simbolike të regjistruar. Kjo do të nënkuptonte një fitim kapital shumë të madh në letra kur prona të shitet. Tatimi 15% mbi atë fitim të madh do të ishte i rëndë. Rivlerësimi ju lejon ta neutralizoni këtë “fitim” të akumuluar duke paguar vetëm 5%. Kjo ka vlerë sidomos për pronat e vjetra familjare, trojet e blera shumë lirë dikur e që tani vlejnë shumë, si dhe për pasuritë që kanë kaluar me trashegimi/dhurim ku shpesh vlera e regjistruar ka qenë minimale ose është llogaritur me metoda indirekte. Edhe nëse nuk planifikoni shitje të menjëhershme, shanset janë që herët a vonë pronën do ta transferoni (fëmijët, nipërit, ose shitje). Kryerja e rivlerësimit tani ju siguron kundrejt një tatimi shumë më të lartë që do të paguhej në të ardhmen. Vlen të përmendet se, bazuar në ligj, trashëgimia brenda familjes së ngushtë përjashtohet nga tatimi 15% në momentin e trashëgimit, por jo tatimi mbi fitimin kapital kur trashëgimtari shet pronën më pas. Kështu, nëse ju keni trashëguar një pronë me vlerë të vjetër të ulët, rivlerësimi do t’ju vendosë në pozitë shumë më të mirë nëse vendosni ta shisni atë pronë në të ardhmen (pasi fitimi juaj do llogaritet nga vlera e re).

Kur pronën e përdorni për biznes ose kolateral financimi

Nëse jeni biznes ose individ sipërmarrës që e përdorni pronën për aktivitet (p.sh. ambient biznesi, tokë për investim, etj.), rivlerësimi mund të ketë kuptim ekonomik edhe pa e shitur pronën. Duke e rritur vlerën e pasurisë në bilanc, ju rritni kapitalin e kompanisë dhe mund të rrisni aftësinë e huamarrjes. Bankat dhe institucionet financiare e shohin me sy të mirë faktin që pasuritë janë të regjistruara me vlerat reale të tregut, pasi kjo ofron transparencë dhe siguri më të madhe për kolateralin. Gjithashtu, për bizneset që kanë ndërtesa të amortizueshme, rivlerësimi mund të nënkuptojë shpenzim më të madh amortizimi (pra më pak tatim fitimi) në vitet e ardhshme, siç u shpjegua më lart. Këto përfitime indirektemund të justifikojnë koston e rivlerësimit edhe në mungesë të një shitjeje të menjëhershme. Në këtë prizëm, një biznes bën mirë të rivlerësojë nëse pasuria ka peshë të konsiderueshme në aktivet e tij dhe nuk është rivlerësuar prej shumë kohësh. Edhe për individët, nëse synoni të merrni kredi bankare dhe prona ju shërben si kolateral, një vlerë e përditësuar zyrtarisht mund t’ju ndihmojë të negocioni një shumë më të lartë kredie. Bankat zakonisht vetë dërgojnë vlerësues për kolateralin, por një kartelë prone me vlerë reale siguron që s’ka pengesa procedurale (p.sh. kur vlera zyrtare është shumë e ulët, banka mund të kërkojë sqarime shtesë). Pra, përmirësimi i pasqyrës financiare është një arsye e vlefshme pro rivlerësimit.

Kur dëshironi t’i jepni pronës suaj siguri ligjore dhe fleksibilitet për të ardhmen

Të pasurit një pronë me vlerë të përditësuar eliminon pasigurinë mbi detyrimet tatimore të fshehura. Ju e dini se cilën vlerë keni “fiksuar” dhe mund të planifikoni më mirë. Kjo mund të jetë e rëndësishme në situata familjare apo biznesi, p.sh. ndarja e pronësisë mes ortakëve: rivlerësimi vendos një vlerë bazë që mund të përdoret si referencë e drejtë për ndarje ose për llogari të kapitalit. Gjithashtu, nëse keni prona të përbashkëta me familjarë të tjerë, kryerja e rivlerësimit mund të shmangë debate të ardhshme për vlerën (sidomos kur njëri bashkëpronar kërkon të shesë pjesën e vet – tatimi i paguar 5% mund të përfshihet si kosto dhe të reflektohet në çmim). Nga këndvështrimi ligjor, rivlerësimi ju vendos në përputhje të plotë me legjislacionin fiskal aktual dhe ul shanset e problemeve në rast inspektimesh apo verifikimesh të mëvonshme mbi historikun e pronës. Në të shkuarën ka pasur raste kur administrata tatimore ka vënë në dyshim vlerat e deklaruara në shitje (kur ato ishin dukshëm nën treg). Me rivlerësimin, prona juaj e ka tashmë vlerën pranë tregut të pasqyruar zyrtarisht, kështu që transaksionet e ardhshme pritet të jenë më të qeta nga ana burokratike.

Kur nuk ia vlen (ose s’ka nevojë) të bëhet rivlerësimi?

Kur nuk parashikoni ta shisni apo transferoni pronën për një kohë të gjatë

Nëse prona në fjalë është shtëpia juaj e banimit dhe ju mendoni ta mbani për shumë vite (ndoshta t’ua lini fëmijëve), pagesa e tatimit tani mund të mos jetë e nevojshme. Arsyeja kryesore për rivlerësim është kursimi i tatimit të shitjes; por nëse nuk ka gjasa të ketë shitje për 10-20 vitet e ardhshme, atëherë mund të zgjidhni të mos paguani asgjë tani dhe thjesht të përballeni me tatimin kur (dhe nëse) ndodh shitja. Vlera e parave në dorë sot është më e lartë sesa në të ardhmen – ekonomistët do thoshin se në terma aktualë, 5% sot mund të jetë ekuivalente me mbase 8-10% pas shumë vitesh, për shkak të inflacionit dhe mundësive alternative të investimit. Prandaj, nëse nuk keni një përdorim afatshkurtër për pronën në treg, mund të vendosni që s’ia vlen të paguani tatim tani. Shembull: Zonja B ka një apartament në të cilin jeton, të blerë 15 vite më parë. Vlera e tij tani është rritur, por ajo s’ka në plan ta shesë për të paktën edhe 15 vitet e ardhshme. Rivlerësimi do t’i kushtonte p.sh. 2000 € tani. Nëse ajo nuk e bën rivlerësimin, pas 15 vitesh kur të shesë mund t’i duhet të paguajë më shumë sesa 2000 € tatim, por kjo pagesë shtyhet në kohë. Ajo mund të preferojë të mos i paguajë sot këto para dhe t’i investojë apo përdorë për nevoja të tjera familjare. Natyrisht, ky arsyetim vlen vetëm nëse ajo është relativisht e sigurt që nuk do shesë apo tjetërsojë pronën së shpejti. Duhet theksuar se në këtë vendim ka pak rrezik fiskal për të ardhmen: tatimi 15% do të vazhdojë t’i detyrohet shtetit kur të ndodhë shitja, dhe nëse vlera e pronës rritet akoma më shumë në 15 vjet, detyrimi do jetë edhe më i lartë. Por kjo është një çështje e së ardhmes; moskryerja e rivlerësimit është në thelb shtyrje e pagesës tatimore për ata që nuk kanë nevojë imediate për ta ulur atë.

Kur diferenca e vlerës është shumë e vogël

Ka raste kur vlera e regjistruar e pronës suaj nuk është shumë larg vlerës së tregut aktual. Kjo mund të ndodhë nëse: (a) e keni blerë pronën relativisht së fundmi me çmim afër tregut, (b) pronën e keni rivlerësuar në të shkuarën (p.sh. në 2020) dhe çmimi s’ka ndryshuar shumë që atëherë, ose (c) është pronë e re (p.sh. një apartament i legalizuar rishtazi me çmimet e reja referuese). Në këto raste, “fitimi” i rivlerësueshëm është i vogël, dhe përfitimi nga rivlerësimi po ashtu është i vogël. Shembull: Një tokë e blerë për 9 milionë lekë para dy vitesh tani vlen 10 milionë lekë. Diferenca është veç 1 milion; rivlerësimi do kushtonte 50 mijë lekë, ndërsa tatimi i shitjes pa rivlerësim do ishte 150 mijë lekë. Kursimi potencial është 100 mijë lekë. A ia vlen barra qiranë? Nëse pronari s’po e shet tokën tani, ai mund të zgjedhë të mos angazhohet me procedurat e rivlerësimit për një kursim relativisht modest. Madje, duhet konsideruar se edhe kostoja e vlerësuesit dhe tarifatpër aplikimin do të hanë një pjesë të këtij kursimi. Pra, në raste të fitimeve të vogla, sidomos për individët, rivlerësimi mund të mos ketë leverdi praktike. Mund të jetë më e thjeshtë që thjesht kur të shitet prona, të paguhet tatimi 15% mbi atë fitim të vogël. Natyrisht, kjo llogari ndryshon nëse pritshmëritë janë që vlera e pronës do rritet shumë – por në rastin tonë supozojmë një diferencë minimale.

Kur nuk keni mundësi financiare për ta paguar tatimin tani

Edhe pse ekonomikisht mund të rezultojë i leverdisshëm, rivlerësimi kërkon një pagesë të menjëhershme brenda vitit 2026. Nëse jeni familje me buxhet të kufizuar ose biznes me probleme likuiditeti, mund të jetë e vështirë të gjeni fondet për të paguar tatimin 5% (dhe kostot e tjera) brenda afatit. Qeveria nuk e ofron mundësinë e pagesës me këste; duhet paguar e gjitha pasi lëshohet fatura. Kështu që nëse realisht nuk dispononi paranë e nevojshme, atëherë s’keni zgjidhje veçse të mos e kryeni rivlerësimin. Sigurisht, kjo do të thotë që edhe pronën s’do ta shisni derisa të gjeni mundësi të paguani tatimin e plotë mbi fitimin. Disa pronarë gjenden në situatën ku prona e tyre ka vlerë të madhe por është e palikuidë (p.sh. tokë e trashëguar në zonë me vlerë, por ata vetë s’kanë të ardhura të larta). Në raste të tilla, rivlerësimi mund të rezultojë i paarritshëm praktikisht, pavarësisht leverdisë teorike. Kujdes: Nëse jeni në këtë situatë por gjithsesi mendoni të shisni pronën brenda vitit 2026, mund të koordinoni me blerësin potencial: shisni pas rivlerësimit, duke rënë dakord që blerësi t’ju huazojë ose paguajë tatimin e rivlerësimit si pjesë e çmimit. Kjo kërkon besim dhe formalizim me kontratë, por ka ndodhur në praktikë (blerësi preferon pronë me vlerë të rivlerësuar për të mos pasur probleme në tatime). Gjithsesi, nëse nuk keni asnjë mundësi financimi, atëherë rivlerësimi thjesht s’mund të bëhet.

Kur prisni politika edhe më favorizuese në të ardhmen

Disa pronarë mund të mendojnë: “Nëse qeveria bëri disa herë rivlerësime (1%, 2%, 3%, tani 5%), ndoshta pas ca vitesh do vijë prapë një rivlerësim, mbase edhe me normë më të ulët se 5%”. A ia vlen të pres? Kjo është spekulative dhe varet nga besimi juaj te politikat fiskale të ardhshme. Është e vërtetë që ka pasur disa raunde rivlerësimesh në 15 vitet e fundit (shih historikun më poshtë) dhe disa herë normat kanë qenë më të ulëta se 5%. Në vitin 2020 individët paguanin 3%, dhe NAREA kërkoi 3% përsëri kësaj radhe. Megjithatë, nuk ka garanci se një skemë e re do vijë së shpejti. Madje, duke qenë se ky është tashmë rivlerësimi i katërt i gjerë, qeveria mund të mos e ofrojë më këtë lehtësi për disa vite të tjera, ose mund ta ofrojë me kushte edhe më pak të favorshme (p.sh. vetëm 5% ose më shumë). Po ashtu, faktorët ekonomikë si presioni për të rritur të ardhurat buxhetore mund të bëjnë që ky mund të jetë shansi i fundit për ca kohë. Të priturit ka edhe një kosto: gjatë kësaj kohe, ju s’mund ta shisni pronën (pa paguar 15% tatim të plotë). Nëse sidoqoftë pronën s’e shisni dot tani dhe s’keni nxitim, mund të zgjidhni të mos e kryeni rivlerësimin tani dhe të shpresoni për një mundësi tjetër. Por kjo është kumar – rekomandimi ynë teknik është: Nëse pronën mendoni ta shisni realisht brenda 5 viteve të ardhshme, përfitoni nga rivlerësimi aktual. Nëse jeni plotësisht i sigurt se nuk do ta shisni as pas 5 vitesh, mund të prisni, me mirëkuptimin se pas 5 vitesh tatimi mbi fitimin mund të jetë ende aty dhe mund të mos ketë rivlerësim fare.

Kur prona juaj mund të përfitojë nga ligje të tjera ose përjashtime

Aktualisht, Shqipëria taton fitimin kapitalnga shitja e pasurive të paluajtshme për të gjithë pronarët (përjashtim bën vetëm kur një individ shet banesën e tij të vetme pas një periudhe të caktuar banimi, megjithëse legjislacioni ynë ende nuk e ka të qartë si disa vende të BE-së këtë përjashtim). Ka zëra për reforma të mundshme si përjashtimi i banesës kryesore nga tatimi mbi fitimin, një praktikë e zakonshme në shumë vende të zhvilluara. Nëse ju mendoni se ligjvënësi shqiptar mund të ndërmarrë një hap të tillë në të ardhmen (p.sh. të heqë tatimin 15% për shitjen e shtëpisë ku ke banuar), atëherë rivlerësimi i asaj prone sot mund të mos jetë i nevojshëm (sepse ndoshta s’do tatohej fare fitimi i saj nesër). Deri tani nuk ka asgjë konkrete, por për korrektësi e përmendim këtë pikë si pjesë të arsyetimeve. Gjithashtu, nëse prona juaj aktualisht është në proces legalizimi dhe shpresoni se mund të futet me ndonjë vendim qeverie brenda skemës së rivlerësimit para se të regjistrohet, mund të prisni pak. Por gjasat janë që pronat e palegalizuara duhet të përfundojnë legalizimin për të hyrë në rivlerësim, ndaj kjo s’është një arsye e fortë për të mos vepruar.

Përmbledhtas, pyetja “Të rivlerësoj apo jo?” varet nga: a) Horizonti kohor (sa shpejt do e shisni a transferoni pronën), b) Madhësia e fitimit të pashprehur (diferenca e vlerës dhe tatimi i kursyer), c) Gjendja juaj financiare aktuale, dhe ç) Besimi në politika të ardhshme. Më poshtë kemi përfshirë disa shembuj praktikë me shifra, të cilët mund t’ju ndihmojnë ta konkretizoni vendimmarrjen tuaj në situata të ndryshme.

Lidhja me rivlerësimet e mëparshme dhe pse po bëhet sërish

Ligji 85/2025 nuk ka dalë në vakuum – përkundrazi, ai është vazhdimësi e politikave të mëparshme fiskale për rivlerësimin e pronave. Shqipëria ka organizuar disa fushata rivlerësimi gjatë dekadës së fundit, pothuajse me ritëm periodik. Gati çdo 3-5 vjet autoritetet kanë ofruar një dritare ku pronarët mund të përditësojnë vlerat e pronave me tatim të reduktuar. Konkretisht:

(1) Ligji i parë u zbatua në vitet 2011-2013, me tatim preferencial vetëm 1%. Ai pati sukses të madh: u rivlerësuan mbi 95,000 prona dhe shteti mblodhi rreth 39.8 milionë € nga ky proces.

(2) Fushata e dytë erdhi në vitet 2016-2017, me tatim të rritur në 2%. Interesi i publikut ra disi krahasuar me herën e parë (u rivlerësuan 64,700 prona), por sërish u mblodhën mbi 56.9 milionë € të ardhura për buxhetin. Rritja e normës nga 1% në 2% u reflektua në më pak aplikime, por më shumë të ardhura sesa raundi i parë, pasi çmimet e tregut kishin lëvizur dhe tatimi megjithatë mbeti i ulët.

(3) Fushata e tretë u zhvillua së fundmi, në periudhën 2020-2022, me tatim 3%. Kjo u parapri nga një ligj në janar 2020, por për shkak të pandemisë afati u shty e zgjat deri më gusht 2022. Në këtë raund pati një numër aplikimesh pothuaj sa në të parin: rreth 94,000 prona u rivlerësuan. Të ardhurat e mbledhura ishin dukshëm më të larta, plot 138.6 milionë €, pasi jo vetëm norma 3% ishte më e lartë se më parë, por edhe çmimet e tregut kishin shpërthyersidomos vitet e fundit, duke rritur bazën e tatueshme. Kjo fushatë e fundit u prit mirë nga publiku – rreth 110 mijë familje thuhet se përfituan – dhe qeveria e zgjati afatin dy herë për të përfshirë sa më shumë aplikues (fillimisht deri në fund 2021, e më pas dhe disa muaj në 2022).

Siç shihet, secili raund ka pasur parametra disi të ndryshëm. Në përgjithësi, ulja maksimale e tatimit (1% në 2011) nxiti numrin më të madh të aplikimeve. Rritja graduale e normës në 2% e pastaj 3% solli pak ulje në pjesëmarrje, por rriti të ardhurat për buxhetin (sidomos në raundin e tretë, për shkak të rritjes së çmimeve). Tani, norma 5% në 2026 është më e larta e aplikuar ndonjëherë për një rivlerësim – kjo mund të ndikojë negativisht në pjesëmarrje (disa pronarë mund të stepen nga kostoja më e lartë), por qeveria duket se ka vlerësuar se rritja e çmimeve të pronave e justifikon edhe këtë normë më të lartë. Në fakt, Shoqata NAREA dhe ekspertë të tregut paralajmëruan se 5% mund të dekurajojë disa qytetarë (krahasuar me suksesin që pati 3%), por gjithsesi pritjet janë që interesi do të jetë i lartë pasi nevoja për rivlerësim ekziston ende masivisht.

Pse po ofrohet sërish rivlerësimi? Nga arsyetimi zyrtar (relacioni i projektligjit) dhe analizat e ekspertëve dalin disa motive kryesore:

Rritja e madhe e çmimeve të pronave në treg vitet e fundit

Sidomos në Tiranë dhe qytete të tjera të mëdha, çmimet e apartamenteve dhe tokave janë rritur ndjeshëm (20-40% ose më shumë). Kjo do të thotë se shumë pronarë, nëse shesin pa rivlerësim, do të detyroheshin të paguajnë tatime shumë të larta mbi fitimin. Ligji synon të lehtësojë këtë barrë duke ofruar një tatim të reduktuar për të afruar vlerat me realitetin e tregut. Një faktor kyç këtu është edhe përditësimi i çmimeve fiskale minimale nga qeveria: në fund të vitit 2023 janë miratuar harta të reja me çmime reference për pasuritë e paluajtshme, të cilat po i afrohen tregut real. Kjo lëvizje, ndonëse pozitive për administratën tatimore (sepse ul hapësirat e deklarimit me vlera fiktive në shitje), krijon nevojën për t’u dhënë pronarëve një mundësi që të “përditësohen” pa u penalizuar rëndë. Rivlerësimi vjen pra si kompensim: shteti rrit çmimet referencë, por ju jep mundësinë të paguani pak tatim tani dhe të mos ngarkoheni më vonë.

Interesi i lartë i qytetarëve dhe bizneseve për rivlerësimet e mëparshme

Përvoja ka treguar se shqiptarët i mirëpresin këto mundësi. Sipas të dhënave, nga 2011 deri në 2022 u kryen plot 254,665 aplikime për rivlerësim dhe u paguan mbi 23.5 miliardë lekë tatim i reduktuar në total. Këto shifra tregojnë që ka një nevojë reale në treg për të korrigjuar vlerat e pronave. Shumë prona kanë ndryshuar duar, janë përmirësuar (rinovime, ndërtime shtesë) ose tregu është zhvilluar, dhe pronarët duan t’i formalizojnë këto ndryshime me kosto të përballueshme. Qeveria e di që çdo fushatë rivlerësimi shoqërohet me fluks aplikimesh në zyrat e Kadastrës dhe rritje transaksioneshpasuese. Kjo jo vetëm sjell të ardhura një-herë, por gjallëron tregun imobiliar – njerëzit bëhen më të gatshëm të shesin e të blejnë kur e dinë që tatimi s’është stratosferik. Pra, rivlerësimi 2026 synon t’i japë një shtysë tregut të pasurive në një moment kur inflacioni dhe pasiguritë ekonomike mund ta kenë ngadalësuar atë.

Ende shumë prona të pa rivlerësuara

Edhe pas tre fushatave, vlerësohet se qindra mijëra pasuri ende mbeten me vlera historike të ulëta. NAREA vlerësonte se që nga 2011 kishin nevojë rivlerësimi rreth 250 mijë pasuri, ndërsa censusi sugjeron se mund të jenë 500 mijë banesa që s’janë rivlerësuar. Nga raundet e kaluara gjithsej janë mbuluar ~250 mijë prona, që do të thotë se një numër i madh pronash mbetet ende. Shumë pronarë ose ishin në dijeni të kufizuar, ose nuk arritën dot për arsye financiare/afatesh t’i nënshtroheshin skemave paraardhëse. Këta pronarë tani kanë një shans të ri. Në veçanti, diaspora shqiptare që nuk kishte mundësi të aplikonte (ose pronarë jashtë vendit që s’erdhën dot gjatë pandemisë) tani mund ta planifikojnë për 2026-ën. Presioni nga grupet e interesit ka qenë i fortë – Shoqata e Ndërmjetësve (agjentët e pasurive) loboi fuqishëm për miratimin e këtij ligji, duke argumentuar se tregu po e pret me padurim dhe se çdo vonesë po krijonte pasiguri. Presidenti gjithashtu u vu nën presion publik ta dekretonte menjëherë ligjin, pikërisht sepse konsiderohej me rëndësi për ekonominë.

Nevoja për të mbledhur të ardhura buxhetore shtesë dhe për të formalizuar ekonominë

Rivlerësimet e mëparshme kanë sjellë miliarda lekë në arkat e shtetit pa rritur taksat formale – në fakt, duke ulur normën, paradoksalisht rrisin të ardhurat (efekti Laffer). Kjo ndodh sepse shumë njerëz që ndryshe s’do paguanin gjë (nëse nuk shesin) zgjedhin të paguajnë kur norma është e ulët. Për 2026-ën, qeveria ka parashikuar në buxhet një kontribut nga rivlerësimi (shifër e cila nuk dihet publikisht, por mund të llogaritet bazuar në eksperiencat e kaluara, ndoshta rreth 10-15 miliardë lekë). Këto para shtesë ndihmojnë në financimin e projekteve publike apo në mbulimin e deficitit. Gjithashtu, çdo rivlerësim rrit bazën tatimore afatgjatë: pas vitit 2026, kur pronat e rivlerësuara të shiten, ato do të gjenerojnë më shumë të ardhura (15% mbi rritjet e mëtejshme). Nëse s’do kishte rivlerësim, shumë transaksione ose s’do ndodhnin, ose do bëheshin në të zezë. Prandaj, nga pikëpamja e administratës tatimore, rivlerësimi është një politikë fituese: tani merr 5% nga shumë subjekte, më vonë merr sërish 15% nga fitimet e reja, ndërkohë ul informalitetin (sepse njerëzit s’kanë më interes të fshehin vlerën reale kur e kanë të regjistruar tashmë).

Përshtatja me praktikat ndërkombëtare

Edhe pse vendet e zhvilluara nuk e bëjnë zakonisht në këtë formë, Shqipëria e ka përdorur rivlerësimin si mjet tranzitor drejt një sistemi ku vlerat e pronave në kadastër pasqyrojnë tregun. Një pronë e regjistruar me vlerë reale bën që tatimi i fitimit kapital të funksionojë normalisht (ashtu si tatimi mbi fitimin e biznesit – ku njohja e kostos reale është parakusht). Në vitet ’90 e 2000, shumë prona u regjistruan me vlera simbolike; tashmë, pas disa raundeve rivlerësimi, shumica e tyre e kanë përmirësuar bazën. Vlen të theksohet se disa vende aplikojnë edhe tatimin periodik të pasurisë mbi vlerën e tregut – dhe ndonëse Shqipëria ka një taksë të vogël vjetore prone, një regjistër me vlera reale do të ndihmonte edhe për politika të tilla (nëse do vendoseshin në të ardhmen). Pra, ky ligj shihet edhe si një hap drejt modernizimit të administrimit të pronës dhe tatimeve lidhur me të.

Duke pasur parasysh këto, rivlerësimi 2026 nuk është befasi, por një hap i përsëritur me disa ndryshime: normë pak më të lartë, kornizë kohore njëvjeçare, dhe risi si amortizimi i pronës. Arsyet pse po bëhet sërish janë të qarta – kërkesa e tregut, ndryshimet e çmimeve, nevojat e buxhetit – dhe e gjithë përvoja e mëparshme tregon se ka gjasa të jetë një proces i suksesshëm. Në seksionin vijues, do të shohim shkurtimisht çfarë kemi mësuar nga këto rivlerësime të kaluara, për të kuptuar më mirë çështjet praktike që duhen pasur parasysh.

Si ka funksionuar rivlerësimi në të kaluarën dhe çfarë mësimesh kemi nxjerrë

Përvoja historike e rivlerësimeve në Shqipëri ofron disa mësime kyçe për qytetarët, bizneset dhe politikëbërësit:

Interes i lartë, por i ndryshueshëm sipas normës tatimore

Siç pamë, hera e parë me 1% pati shumë pjesëmarrje. Hera e dytë me 2% pati më pak (shumë kishin rivlerësuar tashmë, plus kosto pak më e lartë i mbajti disa larg). Hera e tretë me 3% pati sërish rritje të numrit të rivlerësimeve, ndoshta sepse u shtuan shumë pronarë të rinj dhe se rritja e çmimeve e bëri ofertën prej 3% sërish shumë atraktive. Mësimi: Sa më i ulët tatimi, aq më shumë nxiten pronarët ta bëjnë – 5% është ende relativisht i ulët ndaj 15%, por me siguri disa pronarë (në veçanti individë) do hezitojnë më shumë në 2026 sesa bënë në 2020 me 3%. Kjo do të thotë se jo të gjithë do ta shfrytëzojnë mundësinë, sidomos ata me kursime të pakta apo që nuk ndiejnë nevojë imediate. Për ju si lexues, nëse e keni kuptuar leverdinë për rastin tuaj, mundohuni të mos ndikoheni nga ky hezitim i përgjithshëm – në fund të fundit, vendimi është personal, por historia tregon se pritja për një normë më të ulët mund të zgjasë shumë (p.sh. nga 2013 u deshën 3 vjet për 2%, pastaj 4 vjet për 3%, tani 4-5 vjet për 5% – nuk ka siguri se do ketë 3% sërish së afërmi).

Mbipopullimi i Kadastrës dhe zgjatja e afateve

Në çdo fushatë të mëparshme, sidomos drejt fundit të afatit, zyrat e Kadastrës janë përballur me fluks aplikimesh shumë më të lartë se normalja. Kapacitetet e ASHK-së janë të kufizuara – thuhet se munden të përpunojnë rreth 30 mijë aplikime/vit me burimet aktuale. Kjo ka bërë që në 2020-2022, për shembull, të nevojiten shtyrje të afatit. Në atë periudhë afati fillestar 1-vjeçar u shty deri në fund të 2021 (pra u bë 2 vjet), e më pas edhe disa muaj në 2022 për të përfunduar aplikimet. Mësimi: Shumë qytetarë presin drejt afatit të fundit për të aplikuar, duke krijuar dyndje dhe mundësi shtyrjeje. Për 2026, ligji aktualisht e kufizon deri më 31 dhjetor 2026, pra 12 muaj. Nëse do ketë shumë kërkesa të papërpunuara nga Kadastra, qeveria mund ta shtyjë afatin (ose të paktën të lejojë përpunimin edhe pas 31 dhjetorit për ata që kanë aplikuar brenda vitit). Por nuk ka garanci. Prandaj, është në interesin tuaj të mos e lini për muajt e fundit aplikimin. Aplikoni sa më herët (në mesin e vitit 2026 idealisht) që të shmangni radhët e gjata, vonesat ose rrezikun që mund të mos pranohet kërkesa nga fluksi. Mësimi këtu është: afatet mund të lëvizin, por mos mbështeteni tek shtyrjet– më mirë veproni herët.

Procedurat u lehtësuan me kalimin e kohës (si aplikimi online)

Në 2011 dhe 2016, procesi ishte kryesisht manual: dorëzo dokumentet fizikisht te Zyra e Regjistrimit (Hipoteka) dhe prite. Në fushatën 2020, u vu re një përmirësim i madh teknologjik – u mundësua aplikimi online nëpërmjet portalit e-Albania për rivlerësimin. Kjo jo vetëm e thjeshtoi procedurën për qytetarët (mund të dërgonin dokumentet elektronikisht), por ndihmoi edhe Kadastrën në menaxhimin e fluksit (mund të përpunonin kërkesat digjitalisht). Pritet që edhe në 2026 aplikimi online të jetë funksional – portali e-Albania tashmë e ka shërbimin gati për rivlerësim, që pritet të rifreskohet me kushtet e ligjit të ri. Mësimi: Ndjekja e rrugëve elektronike, ku e mundur, ua lehtëson jetën. Në vend që të bëni rrugë nëpër zyra, shfrytëzoni platformën online. Sigurisht, duhet të keni dokumentet e skanuara (certifikatë pronësie, akt vlerësimi, etj.) dhe ndoshta një nënshkrim elektronik (ose mund të aplikoni edhe me kredencialet e e-Albanias dhe pastaj të dërgoni dokumentet e firmosura dorazi në zyrë). Për bizneset, me siguri do të operohet përmes llogarive të e-Albania që përdorin për shërbimet e tjera. Të mësuarit nga e kaluara, qeveria synon ta bëjë sa më të “paqmë” këtë proces – me udhëzime të qarta, lista dokumentesh standarde, dhe procedura të unifikuara. Pra, pritshmëritë janë për një proces më të strukturuar se ndoshta 10 vite më parë.

Shumica e aplikuesve kanë përfituar realisht nga rivlerësimi, por disa mund të jenë zhgënjyer (p.sh. për prona të pashitura)

Duke parë statistikat, qindra mijë prona u rivlerësuan. Kjo nënkupton se po aq pronarë kanë paguar një tatim të vogël dhe kanë regjistruar vlera të reja. Për shumë prej tyre, kjo ka qenë një lëvizje me mend: ata kanë shitur pronat me fitim të ulët tatimor ose i kanë mbajtur pa frikën e një tatimi të madh të fshehur. Por ka edhe raste kur pronarë që rivlerësuan nuk i shisnin dot pronat siç menduan, ose tregu ra në stagnim, dhe në retrospektivë ndoshta ndihen sikur e paguan tatimin “kot”. P.sh. dikush që rivlerësoi një apartament investimi në 2016 me 2% duke pritur ta shiste shpejt, por pastaj s’e shiti dot deri sot – ai praktikisht pagoi një tatim paraprak ndërkohë që nëse do priste 2020 mund ta bënte me 3% ose tani me 5%. E njëjta gjë mund të ndodhë: dikush paguan 5% tani, por sërish nuk shet dot për 10 vite, e ndoshta pas 10 vitesh del një ligj tjetër më i favorshëm ose hiqet tatimi fare për banesat. Mësimi: Rivlerësimi është një marrëveshje me shtetin në kohë të tanishme, nuk garanton asgjë për të ardhmen veç asaj që dihet tani. Është në dorën tuaj të vlerësoni rreziqet dhe gjasat. Në përgjithësi, shumica e atyre që rivlerësuan në 2011, 2016, 2020 dolën të fituar sepse ose shitën pronat me kursim tatimi, ose i kanë ende dhe do kursejnë kur t’i shesin. Vetëm një pakicë mund të jenë penduar (zakonisht ata që e paguan pa pasur nevojë fare). Pra, mësimi kryesor është: rivlerësoni vetëm nëse keni një arsye mjaft të mirë (siç diskutuam te seksioni paraardhës). Mos e bëni thjesht sepse “po e bëjnë të gjithë” – bëjeni sepse ju personalisht përfitoni në një plan konkret. Atëherë me shumë gjasë do të jeni të kënaqur me vendimin.

Rivlerësimi nuk zgjidh problemet e tjera të regjistrimit apo pronësisë

Një tjetër mësim nga e kaluara është se disa qytetarë ngatërruan konceptet dhe menduan se rivlerësimi do t’u “rregullonte” çështje të tjera. Për shembull, kush kishte probleme me hipotekën (dokumentacionin apo konflikte pronësie) kujtoi se mund të aplikonte për rivlerësim pa i zgjidhur ato – gjë që s’është e mundur. Ose, disa pronarë me objekte ende të palegalizuara menduan se me rivlerësim mund të hyjnë në sistem – gjë që ligji s’e parashikon pa legalizim. Prandaj, kujdes: rivlerësimi nuk legalizon dot një pronë që s’ka dokumente; nuk rregullon kufij prone; nuk zgjidh mosmarrëveshje familjare apo gjyqësore. Është thjesht një ndryshim vlerë monetare në regjistër, asgjë më shumë. Në të kaluarën pati raste kërkesash që u refuzuan sepse aplikuesit s’kishin dokumentacion të rregullt pronësie ose nuk ishin vetë pronarët e ligjshëm. Këto refuzime mund të shmangen duke u siguruar paraprakisht që prona juaj është e regjistruar, pa barrë ligjore dhe me të dhëna të sakta.

Tatimet u mblodhën me sukses dhe nuk pati penalitete shtesë për ata që nuk rivlerësuan

Ndonjëherë qytetarët pyesin: “Po nëse nuk e bëj rivlerësimin, a do kem ndonjë gjobë apo problem?” Përgjigja, bazuar edhe në të kaluarën, është jo – rivlerësimi është krejt vullnetar. Në fushatat e kaluara, ata që s’e kryen rivlerësimin thjesht mbetën me vlerat e vjetra në letra. Nuk pati asnjë ndëshkim. Sigurisht, “ndëshkimi” i dukshëm është që kur të shesin, do paguajnë plot 15%. Por shteti nuk imponon detyrime shtesë. Të ardhurat që ka dashur t’i marrë nga rivlerësimi, i ka marrë nga ata që vetë zgjodhën ta kryejnë. Ky është një mësim për qetësimin e kujtdo që mendon “a mos më kap tatimorja pse s’e kam bërë?”. Jo, nuk ka asnjë detyrim ligjor për ta bërë. Ligji thotë “kanë të drejtë të rivlerësojnë”, jo “janë të detyruar”.

Në përfundim, bilanci i mësimeve nga e kaluara është pozitiv: rivlerësimi ka rezultuar një mjet praktik i dobishëm kur përdoret me arsye. Publiku shqiptar tashmë është njohur me konceptin dhe e di ç’të presë. Kjo e bën procesin e 2026-ës edhe më të parashikueshëm. Sfida kryesore pritet të jetë menaxhimi i fluksit (mos u vononi të aplikoni!) dhe bindja e individëve që 5% ia vlen në rastet kur realisht ia vlen (pra edukimi fiskal). Fushatat e informimit pritet të shtohen, ndoshta do dalin edhe guida (si kjo që po lexoni) nga institucione e kompani, kalkulatorë online për llogaritjen e tatimit (disa madje janë publikuar që tani), etj. E gjithë kjo përvojë do duhej t’ju ndihmonte të merrni një vendim të informuardhe të kryeni sa më lehtë hapat proceduralë.

Shembuj praktikë: llogaritja e tatimit dhe përfitimet në skenarë të ndryshëm

Në këtë seksion po paraqesim disa skenarë konkretë me shifra, për të ilustruar sesi funksionon llogaritja e tatimit të rivlerësimit dhe çfarë kursimesh ose efektesh përfitohen. Këto shembuj do t’ju ndihmojnë të lidheni më mirë me situatën tuaj specifike.

Shembulli 1 – Individ që planifikon shitjen e pronës (kursimi nga rivlerësimi)

Zoti X ka një apartament që e bleu për €50,000 në vitin 2010 (kjo është vlera e regjistruar e pronës në kartelë). Tani në 2026, ai e ka nxjerrë në shitje për rreth €100,000. Po krahasojmë dy skenarët:

Shembulli 2 – Individ që nuk planifikon shitje (efekti i tatimit paraprak)

Zonja Y ka trashëguar një shtëpi private nga prindërit, e cila në dokumente figuron me vlerë 2,000,000 lekë (vlerë e vjetër e ndërtimit). Vlera aktuale e tregut të shtëpisë (sipas çmimeve të zonës) është rreth 10,000,000 lekë. Diferenca është pra 8,000,000 lekë. Zonja Y nuk dëshiron ta shesë shtëpinë, ajo jeton aty dhe planifikon ta ruajë si pasuri familjare afatgjatë. Nëse do ta shiste, tatimi 15% mbi këtë fitim do të ishte 1.2 milionë lekë – një shumë e madhe. Por meqë s’ka ndërmend ta shesë, çfarë të bëjë?

Shembulli 3 – Biznes me pronë në bilanc (efekti në fitimin e kompanisë)

Shoqëria “ABC sh.p.k.” zotëron një truall dhe godinë industriale që e ka blerë dhe regjistruar në vitin 2015 për 50 milionë lekë. Vlera kontabël e kësaj pasurie (pas disa vite amortizimi) tani në libra mund të jetë 40 mln lekë. Vlera e tregut aktualisht (2026) është, ta zëmë, 90 milionë lekë. Kompania po shqyrton ta shesë këtë pronë pas 1-2 vitesh, pasi po ndryshon vendndodhje. Ja si duket situata:

Shembulli 4 – Rast ku rivlerësimi nuk ndryshon asgjë (diferencë zero)

Për hir të ilustrimit, imagjinoni një rast të thjeshtë: Z. D ka blerë një apartament në fund të 2025 për €80,000 dhe në janar 2026 vlera e tregut është po aty tek €80,000 (s’ka ndryshim domethënës). Rivlerësimi nuk do t’i sillte asnjë diferencë sepse vlera e tregut = vlera e blerjes. Kadastra s’do e pranonte një vlerë më të ulët se referenca, por supozojmë se edhe referenca aty te €80k është. Në këtë rast s’ka kuptim absolutisht – dhe askush s’do e bënte. Ky shembull vetëm sa na kujton: rivlerësimi ka kuptim kur ka diferencë vlere; nëse s’ka fitim të akumuluar, s’ka asgjë për të rivlerësuar.

Shifrat e mësipërme janë thjeshtëzuar dhe supozojnë skenarë idealë për të ilustruar konceptet. Kursimet reale mund të ndryshojnë paksa (p.sh. në shembullin e amortizimit u supozua formulë lineare). Gjithashtu, shembujt për bizneset supozojnë se kompania ka fitim dhe paguan tatim fitimi, që zbritja e shpenzimeve të ketë efekt. Nëse një kompani është me humbje, zbritshmëria e tatimit të rivlerësimit do kishte efekt të shtyrë në kohë.

Nga këta shembuj praktikë, mund të nxjerrim disa konkluzione:

(1) Individët që shesin shpejt kursejnë dukshëm me rivlerësim (Shembulli 1).

(2) Individët që mbajnë pronën gjatë duhet të peshojnë përfitimin e vonuar ndaj kostos së menjëhershme (Shembulli 2).

(3) Bizneset me pasuri me vlerë të rritur ndjeshëm përfitojnë shumë, sidomos falë zbritjes fiskale (Shembulli 3).

(4) Rivlerësimi s’ka efekt kur s’ka rritje vlere (Shembulli 4).

Ju mund të krahasoni situatën tuaj me këto skenarë ose t’i përdorni si model llogaritjeje për rastin tuaj specifik, duke zëvendësuar shifrat sipas nevojës.

Udhëzues hap pas hapi për qytetarët dhe bizneset që duan të rivlerësojnë

Në këtë pjesë finalizuese, paraqesim një udhëzues praktik, hap pas hapi për të kryer rivlerësimin e pronës suaj, së bashku me këshilla, afate, kostot e mundshme dhe gabimet që duhen shmangur. Qëllimi është t’ju pajisim me një plan veprimi konkret.

Hapi 1: Sigurohuni që dokumentacioni i pronës është i rregullt

Përpara se të mendoni për rivlerësimin, kontrolloni që certifikata e pronësisë (ose dokumenti i regjistrimit) të jetë në emrin tuaj të saktë dhe prona të mos ketë probleme ligjore (p.sh. konflikte pronësie, barrë hipotekore pa zgjidhur, apo mungesë legalizimi). Rivlerësimi mund të kryhet vetëm për pasuri të regjistruara dhe nga poseduesit ligjorë. Nëse prona është në emër të prindit të ndjerë, duhet më parë të bëni procedurën e trashëgimisë që ta kaloni në emrin tuaj; nëse është në proces legalizimi, përfundoni legalizimin nëse është e mundur (ose prisni vendimet nëse qeveria lejon ndonjë skemë për to). Gjithashtu, nëse keni bashkëpronarë, do t’ju duhet pëlqimi i tyre për të kryer aplikimin (ose të aplikoni së bashku). Përgatitni një kopje të certifikatës së pronësisë/kartelës pasi do t’ju duhet ta dorëzoni.

Hapi 2: Përzgjidhni mënyrën e rivlerësimit – vlerësues i licencuar ose Kadastra

Siç shpjeguam më lart, ju keni dy opsione për të përcaktuar vlerën e tregut:

Opsioni A: Vlerësim nga ekspert i pavarur

Nëse zgjidhni këtë, atëherë gjeni dhe kontraktoni një ekspert të licencuar vlerësimi për pasuri të paluajtshme. Mund të pyesni te agjencitë imobiliare apo banka (shumë prej tyre kanë lista vlerësuesish të licencuar) ose te rrjetet profesionale. Sigurohuni që është i licencuar zyrtarisht – kërkojini një kopje të licencës. Negocioni pagesën e shërbimit (kjo është një kosto shtesë për ju, zakonisht tarifat variojnë sipas tipit të pronës dhe kompleksitetit, por për një apartament mesatar në qytet mund të jetë disa qindra euro ose më pak). Eksperti do të kryejë inspektimin dhe do t’ju dorëzojë Aktin e Vlerësimit brenda një afati të caktuar (disa ditë apo një javë). Pasi ta merrni aktin, kontrolloni që vlera e përcaktuar të jetë realiste dhe të paktën sa çmimi minimal fiskal i zonës. Nëse eksperti (për habi) e ka vlerësuar pronën nën çmimin minimal fiskal, do t’ju duhet t’i kërkoni ta rishikojë, sepse Kadastra s’do ta pranojë nën atë prag. Në përgjithësi kjo s’ndodh, vlerësuesit i dinë kufijtë. Përgatitni kopje fizike dhe elektronike të aktit të vlerësimit dhe licencës së vlerësuesit – këto do ngarkohen/dorëzohen gjatë aplikimit.

Opsioni B: Vlerësim nga vetë ASHK (me çmimet fiskale)

Nëse nuk dëshironi të merreni me ekspertë privatë, mund të mbështeteni te vlerësimi i Zyrës së Kadastrës. Në këtë rast, në formularin e aplikimit do të deklaroni që kërkoni vlerësim nga ASHK. Ju nuk keni nevojë të paraqisni akt vlerësimi (asnjë kosto për vlerësues). Punonjësit e Kadastrës do të marrin të dhënat e pronës suaj (lloji, sipërfaqja, godina/toka, vit ndërtimi etj.) dhe do t’i shumëzojnë me çmimet minimale fiskale të miratuara. Kjo do të prodhojë vlerën e re zyrtare. Duhet të jeni të vetëdijshëm se ky vlerësim shpesh mund të jetë më i ulët se vlera reale e tregut nëse pronën e keni në një zonë ku tregu lëviz shpejt (ose nëse prona ka cilësi të veçanta që tabela e çmimeve s’i kap). Kjo mund t’ju leverdisë për të paguar më pak tatim tani, por kujtoni se nëse më pas shisni me çmim më të lartë se vlera e rivlerësuar, do paguani 15% mbi diferencën shtesë. Gjithsesi, për shumë prona çmimet fiskale janë ende disi më të ulëta se tregu, prandaj ky opsion mund të jetë i favorshëm për ata që duan të minimizojnë pagesën tani. Zgjedhja është juaja – s’ka asnjë paragjykim nga zyrat, është e drejtë e ligjshme. Thjesht shënoni opsionin e duhur në aplikim. (Nëse keni dyshime, mund të bëni një kërkim të vogël: shihni sa është çmimi minimal fiskal për metër katror në zonën tuaj dhe shumëzojeni me metrët e pronës – krahasoni me vlerën reale që mendoni. Kjo ju jep një ide nëse do deklarohet më pak apo më shumë se tregu.)

Hapi 3: Plotësoni aplikimin për rivlerësim

Formulari standard pritet të publikohet së shpejti me udhëzimin e përbashkët, por edhe online në e-Albania pritet të hapet aplikimi elektronik. Ju keni dy mënyra për të aplikuar:

Aplikimi online

Futuni në llogarinë tuaj në e-albania.al (krijoni një nëse s’keni). Kërkoni shërbimin “Rivlerësimi i pasurisë së paluajtshme” (është i kategorizuar zakonisht te shërbimet e Kadastrës nëse nuk del menjëherë). Shërbimi elektronik do t’ju kërkojë të plotësoni të dhënat e pronës (identifikimin e pronës sipas certifikatës, adresën etj.) si dhe të ngarkoni dokumentet e kërkuara: certifikatë pronësie (skanim), dokument identiteti, akt vlerësimi + licencë eksperti (nëse zgjodhët opsionin A), ose një formular ku deklaroni që zgjidhni vlerësim nga ASHK (opsioni B), si dhe ndonjë dokument tjetër shtesë që mund të parashikohet (p.sh. prokurë nëse po aplikoni në emër të dikujt tjetër, ose dokument trashëgimie nëse jeni trashëgimtar i ri i pronës). Sistemi është mjaft i ngjashëm me aplikimet e tjera (si për leje ndërtimi, certifikata pronësie, etj.). Në fund, ju gjeneron një numër aplikimi dhe konfirmim. Ruajeni këtë referencë. Avantazhi i aplikimit online është që mund ta ndiqni statusin po aty dhe mund të merrni njoftime elektronike.

Aplikimi fizik në sportel

Nëse preferoni ose ju duket e ndërlikuar online, mund të paraqiteni pranë zyrës vendore të ASHK (Kadastrës) ku ndodhet prona juaj. Kadastra tashmë ka zyra të bashkuara me Agjencinë e OShEE/ujësjellësit në disa qytete, por në përgjithësi janë po ato zyra të ZRPP/Hipoteka. Merrni me vete: certifikatën origjinale (ose kopje të legalizuar) të pronës, kartën e ID, dhe kopje fizike të aktit të vlerësimit (nëse keni një të tillë) bashkë me një kërkesë. Në sportel kërkoni të bëni kërkesë për rivlerësim pronë sipas Ligjit 85/2025. Punonjësi do t’ju japë formularin përkatës (ose do e printojë nga sistemi) për ta plotësuar aty me të dhënat tuaja. Do t’ju marrë dokumentet shoqëruese (do t’i skanojnë për sistemin e tyre dixhital). Pas dorëzimit, do t’ju lëshohet një vërtetim aplikimi me numër protokolli. Edhe këtu, ruajeni atë dokument.

Në të dyja rastet, aplikimi duhet bërë brenda datës 31 dhjetor 2026 (ose brenda çdo afati të zgjatur zyrtarisht). Saktësisht, ligji thotë se deri më 31.12.2026 duhet dorëzuar kërkesa dhe paguar tatimi përkatës. Drafti fillestar parashikonte aplikimet deri 30 shtator e pagesat deri 31 dhjetor, por ligji i miratuar e shtyu deri në fund të dhjetorit, që do të thotë kujdes: Ka gjasa që 31 dhjetor 2026 të jetë dita e fundit e pagesës (jo vetëm e aplikimit). Me fjalë të tjera, mos e shtyni aplikimin për në dhjetor, sepse duhet kohë edhe që Kadastra të llogarisë tatimin e t’ju japë faturën për ta paguar. Një këshillë e mirë është: aplikoni deri në fund të tetorit 2026 më vonë, në mënyrë që të keni kohë për përpunim dhe pagesë pa kapërcyer afatin. (Nëse e-Albania ju lejon aplikim deri në 31 dhjetor, mos harroni që duhet të paguani po atë ditë, gjë që mund të jetë e vështirë pasi bankat janë të mbyllura ditët e festave fundviti – mbase do pranohen pagesa online, por më mirë mos rrezikoni).

Hapi 4: Pritja e përllogaritjes dhe faturës së tatimit

Pasi keni dorëzuar aplikimin, topi është në fushën e ASHK-së dhe Administratës Tatimore (të cilat bashkëpunojnë për këtë proces). Bazuar në eksperiencën e kaluar:

Nëse keni dorëzuar akt vlerësimi privat, zyrtari i Kadastrës e kontrollon atë (sidomos për t’u siguruar që vlera ≥ çmimit minimal fiskal). Pastaj llogarit diferencën (vlera e re – vlera e vjetër e regjistruar). Nëse vlera e vjetër mungon (p.sh. pronë e legalizuar pa vlerë blerje), do merret si vlerë e vjetër ajo që figuron në kartelë (ose zero, dhe tatimi do llogaritet mbi gjithë vlerën – por zakonisht të gjitha pronat e legalizuara kanë njëfarë vlere reference të regjistruar).

Nëse s’keni dorëzuar akt privat (keni zgjedhur vlerësimin nga Kadastra), zyrtari llogarit vlerën e re me formulat standarde nga udhëzimi (çmimi fiskal * sipërfaqe, ± koeficient amortizimi, etj.). Nxjerr vlerën e tregut dhe bën diferencën me të vjetrën.

Amortizimi 1%/vit (nëse konfirmohet me udhëzim) me shumë gjasë do zbatohet vetëm kur vlerësimi bëhet me çmime fiskale nga Kadastra. Ka qenë pikëpyetje zbatueshmëria e tij për vlerësimet e ekspertëve. Nëse Kadastra ju vlerëson pronën, pritet të aplikojë një ulje për vitet e vjetërsisë së ndërtimit (p.sh. 1% * numrin e viteve nga ndërtimi, por me një tavan ndoshta). Kjo do reduktojë bazën tatimore pak për pronat e vjetra. Nëse keni akt eksperti, ai ndoshta e ka konsideruar vjetërsinë në vlerë vetë, por sërish nuk do ta vendosë poshtë çmimit minimal (që vetë mund të ketë parasysh amortizimin).

Pas kësaj, Kadastra do të përpilojë llogaritjen e tatimit 5% mbi atë diferencë. Llogaritja zakonisht i kalon për konfirmim edhe një oficeri tatimor (në rivlerësimet e shkuara ka pasur një lloj koordinimi ndërmjet drejtorive rajonale tatimore dhe zyrave të pasurive).

Më tej, do t’ju njoftohet për pagesë. Në aplikimet online, njoftimi vjen elektronik (p.sh. mund të shihni në e-Albania ose t’ju vijë email se “Aplikimi juaj është miratuar, tatimi i rivlerësimit është X lekë, gjenerohet fatura me ID …”). Nëse keni aplikuar fizikisht, zakonisht ju kontaktojnë me telefon ose ju ftojnë të paraqiteni tek zyra për të tërhequr Faturën e Tatimit. Fatura përmban një numër reference pagese dhe shumën përkatëse.

Sa kohë zgjat kjo? Varet nga ngarkesa. Në fillim të vitit ndoshta pak ditë ose javë, kur të shtohen aplikimet mund të zgjasë dhe disa javë. Ligji kërkon që udhëzimi të sigurojë procedura të shpejta, por s’ka afate të shkruara. Në rastin e 2020, zyrtarisht u thoshte deri në 10 ditë pune, por realisht disa morën përgjigje edhe pas 1-2 muajsh për shkak të fluksit. Këtu hyn në lojë rëndësia e aplikimit herët – aplikimet e para do marrin përgjigje shpejt, ato të fundvitit me mijëra mund të vonohen. Gjithsesi, pas dorëzimit të aplikimit, ju jeni brenda afatit, edhe nëse Kadastra vonon; e rëndësishme është të kryeni pagesën e tatimit brenda 2026.

Hapi 5: Kryeni pagesën e tatimit 5% dhe të tarifës së shërbimit

Pasi keni faturën, duhet të paguani tatimin e rivlerësimit. Opsionet e pagesës zakonisht janë:

(1) Te një bankë e nivelit të dytë ose Posta, me atë faturë (ose me të dhënat IBAN/reference). Ju paguani si çdo faturë tjetër ndaj shtetit (zakonisht shkon në llogarinë e posaçme të Tatimeve për të ardhurat nga rivlerësimi).

(2) Mundësisht online: nëse Drejtoria e Tatimeve ose Thesari ka integruar një sistem online, ndoshta edhe me e-Albania, mund të paguani me kartë ose internet banking (p.sh. disa banka ofrojnë pagesa direkte për tatime dhe tarifa shtetërore duke futur numrin e referencës së faturës).

Kujdes: Ruani mandat-pagesën! Duhet ta provoni që keni paguar. Në aplikimin online mund të keni mundësi ta ngarkoni provën e pagesës, ose në sportel do t’ia dërgoni/fotokopjoni punonjësit.

Veç tatimit 5%, pritet të ketë edhe një tarifë shërbimi për Kadastrën. Deri tani nuk e dimë saktë sa – udhëzimi do e caktojë. Mund të jetë p.sh. një tarifë fikse rreth 1,000 apo 2,000 lekë për aplikim (supozojmë). Në aplikimin online, ndoshta e paguani që në fillim të aplikimit këtë tarifë (siç ndodh me disa shërbime e-Albania ku të kërkohet të paguash me kartë). Në sportel, zakonisht do ju kenë lënë detyrë edhe mandat-pagesën e tarifës së shërbimit (ose e bashkëlidhin me tatimin). Sigurohuni të paguani edhe tarifën nëse nuk është përfshirë automatikisht, pasi pa atë Kadastra s’do mbyllë dosjen.

Afati i pagesës: Si rregull, deri më 31 dhjetor 2026 duhet paguar. Më mirë mos e shtyni – paguani sapo të merrni faturën. Nëse keni aplikuar online, mund të keni opsion “Paguaj” brenda platformës. Nëse jo, maksimumi brenda pak ditësh shkoni kryejeni tek banka.

Hapi 6: Dorëzoni provën e pagesës dhe finalizoni regjistrimin

Pasi keni paguar, duhet t’ia bëni të ditur Kadastrës që pagesa është kryer, në mënyrë që ata të finalizojnë rivlerësimin në sistem. Në aplikimin online, ndoshta pasi sistemi lidhet me thesarin, mund të shihet automatikisht si e paguar; por për siguri, do ketë mundësi të ngarkoni mandatin e pagesës. Bëjeni këtë menjëherë pas pagesës. Në aplikimin fizik, shkoni përsëri te sporteli me mandatin origjinal të bankës që provon pagesën. Dorëzojeni, dhe ata do e verifikojnë e fotokopjojnë. Në atë moment, i keni dhënë dritë jeshile Kadastrës të përditësojë kartelën e pronës.

Punonjësi i ASHK do regjistrojë në regjistrin e pasurive vlerën e re të pronës tuaj, datën e rivlerësimit dhe referencën ligjore. Zakonisht ky regjistrim bëhet brenda pak ditësh nga konfirmimi i pagesës (mund edhe në të njëjtën ditë). Ju keni të drejtë të kërkoni (me pagesë të vogël) një certifikatë të re pronësie pas përfundimit, e cila do të pasqyrojë vlerën e re. Kjo s’është e detyrueshme, por e rekomanduar si dokument prove për ju. Në çdo rast, kartela dixhitale tek ASHK është baza – edhe noteri nëse nesër bëni shitjen, aty do e shohë vlerën e re.

Hapi 7: Ruani dokumentet dhe përfitoni nga rivlerësimi

Pasi ky proces mbyllet, sigurohuni të ruani:

(1) Kopjen e certifikatës së pronësisë me vlerën e re (ose printim të kartelës online nëse keni akses).

(2) Vërtetimin e rivlerësimit (nëse lëshohet ndonjë dokument specifik që pronës i është kryer rivlerësim sipas ligjit 85/2025 – në 2020 lëshohej një “Certifikatë Rivlerësimi” me vulë, por me sistemin e ri mund të jetë thjesht shënim në kartelë).

(3) Mandat-pagesat origjinale të tatimit dhe tarifave.

(4) Aktin e vlerësimit të ekspertit, nëse keni. Këto mund t’ju duhen për arkiv dhe për çdo sqarim të ardhshëm (p.sh. pas 5 vitesh kur të shisni pronën, është mirë t’i keni letrat gati nëse tatimet pyesin diçka, megjithëse çdo gjë është e regjistruar elektronikisht).

Tani pronës suaj i është rritur zyrtarisht vlera. Ju mund ta shisni pa problem me çmimin e tregut (deri në atë vlerë të regjistruar s’keni tatim fitimi). Ose mund ta mbani dhe të jeni të qetë se nuk bartni tatime të fshehura. Për bizneset, pasqyroni ndryshimet edhe në kontabilitet sipas standardeve (konsultohuni me kontabilistin për shkronjat teknike – p.sh. kalimin e rezervës së rivlerësimit në kapital, etj.).

Kontaktet institucionale dhe informacioni zyrtar: Gjatë procesit, nëse keni paqartësi apo probleme, mund të kontaktoni:

Agjencinë Shtetërore të Kadastrës (ASHK) – për çështje rreth aplikimit, dokumenteve, statusit të kërkesës. ASHK ka një faqe zyrtare ashk.gov.al ku mund të gjeni njoftime për rivlerësimin, numra telefoni të zyrave vendore dhe email-e kontakti. Shumë zyra kanë edhe sportel informacioni ku mund të paraqiteni.

Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve (DPT) – për pyetje rreth pagesës së tatimit, llogaritjes, ose raste specifike tatimore. DPT ka vënë një numër të gjelbër  Helpdesk (p.sh. 0800 00 02) për asistencë ndaj tatimpaguesve, ku mund të pyesni për “tatimin e rivlerësimit të pronës”. Ata mund t’ju drejtojnë te dikush i specializuar.

Platforma e-Albania – nëse aplikoni online dhe hasni probleme teknike, mund të kontaktoni mbështetjen e portalit (ka chat dhe email support). Gjithashtu mund të pyesni te Qendra e Thirrjeve e ADISA për shërbimet elektronike.

Noterët dhe agjentët imobiliarë lokalë – Edhe pse rivlerësimi nuk bëhet nga noteri, ata shpesh janë të informuar për procedurat. Një noter mund t’ju këshillojë mbi dokumentet ligjore, sidomos në situata kur prona ka kaluar me kontrata jo-standarde. Agjentët imobiliarë (sidomos anëtarë të NAREA) janë të angazhuar në promovimin e rivlerësimit dhe mund t’ju ndihmojnë me informacione praktike (shumë zyra real estate po shpërndajnë guida për klientët e tyre).

Ministria e Financave dhe Ekonomisë (MFE) – pasi të dalë Udhëzimi i Përbashkët, MFE do të publikojë një njoftim me hollësitë (shihni seksionin “Dokumente” apo “Vendime” në faqen e MFE). Mund të konsultoni dhe Fletoren Zyrtare ku del udhëzimi për detaje. Në rast dyshimesh të veçanta (p.sh. raste unike si rivlerësimi i pronës së legalizuar me kontratë porosie – siç u përmend se mund të ketë vendim të veçantë), Ministria mund t’ju orientojë.

Gabime që duhen shmangur

Mos dorëzimi i dokumenteve të plota

Një nga arsyet kryesore të vonesave a refuzimeve mund të jetë dokumentacioni i paplotë ose i pasaktë. Shmangni gabimet si: harrimi i kopjes së ID-së, mospërfshirja e licencës së vlerësuesit, mungesa e ndonjë faqeje të aktit të vlerësimit, etj. Lexojeni me kujdes listën e dokumenteve të kërkuara (referojuni listës që vumë edhe më sipër). Gjithashtu, plotësoni saktë të dhënat e pronës (nr. i pasurisë, zona kadastrale, adresë) sipas certifikatës – gabimet aty mund të çojnë në konfuzion (mund të rivlerësohet gabimisht pasuria e dikujt tjetër me nr. të ngjashëm!). Pra, punoni me kujdes në formular.

Vonesat dhe neglizhenca ndaj afateve

Siç theksuam, mos prisni ditën e fundit. Një gabim do të ishte të mendoni “ah, do shtyhet si herët e tjera, s’ka problem”. Edhe nëse shtyhet, nuk e dini deri kur dhe me ç’kushte. Planifikoni ta kryeni më herët gjatë vitit kur keni mundësi. Po ashtu, pasi të aplikoni, ndiqeni statusin. Nëse shihni që vonohet më shumë se ç’duhet, kontaktoni zyrën e Kadastrës për t’u siguruar se s’ka ndonjë problem me aplikimin tuaj. Një shqetësim i NAREA ka qenë se vonesat e dekretimit të ligjit mund të vonojnë dhe nxjerrjen e udhëzimeve, çka mund të shtyjë realisht fillimin e aplikimeve nga janari në pak më vonë (mbase deri nga 15-20 Janari 2026). Por pa merak: koha do të fillojë të ecë vetëm kur zyrtarisht hapet procesi. Ju thjesht bëhuni gati dhe monitoroni njoftimet – nga data 1 Janar 2026 e në vazhdim, sapo e-Albania hap aplikimet ose zyrat konfirmojnë pranimin, mund të veproni.

Përpjekja për të manipuluar vlerën e pronës

Dikush mund të mendojë “po e bind vlerësuesin të ma nxjerrë me vlerë më të ulët që të paguaj pak”. Kjo nuk funksionon, sepse ligji e ka parashikuar atë dyshemenë e çmimeve. Po ashtu, ASHK vetë do përdorë referencat zyrtare. Nuk është as në interesin tuaj ta ulni artificialisht vlerën e pronës: ju mbase paguani pak më pak tatim sot, por do dilni keq kur ta shisni me çmim më të lartë e do tatoheni prapë. Prandaj, mos insistoni me vlerësuesin të shkruajë gjëra jashtë realitetit – mbani mend se raporti i tij mbahet në arkiv dhe ata kanë përgjegjësi ligjore për vlerësimin. Po ashtu, mos provoni ndonjë “rrugë të shkurtër” të dyshimtë (p.sh. ndonjë që ju thotë “ta rregulloj unë te hipoteka pa akt fare”) – duhet patjetër ose akt eksperti ose vlerë zyrtare. Çdo gjë tjetër do t’ju kompromentonte ligjërisht pronën (dhe zor se mund të ndodhë realisht me sistemin e digjitalizuar).

Humbja e provave të pagesës ose neglizhimi i marrjes së certifikatës së re

Pas rivlerësimit, sigurohuni që sistemi i Kadastrës e ka pasqyruar vlerën e re. Mund të kontrolloni te e-Albania (shërbimi “Shikimi i kartelës së pasurisë”) nëse shfaqet vlera e re (kjo mund të duhen disa ditë pas pagesës). Merrni një certifikatë të re pronësiepër dosjen tuaj. Ka raste që njerëzit rivlerësuan por nuk e morën një vërtetim, dhe vite më pas patën vështirësi të provonin te tatimorët se e kishin bërë – deri sa gjetën mandatpagesat e vjetra. Prandaj, dokumentoni çdo gjë dhe ruajeni me kujdes (skanojini dhe ruajini edhe në email a cloud, për çdo rast).

Nevoja për bashkëpunim me bashkëpronarë/partnerë

Nëse pronën e keni në emër të përbashkët (p.sh. bashkëshortët, vëllezërit, ortakët e firmës), komunikoni qartë mbi vendimin e rivlerësimit. Duhet dakordësi, sidomos në familje – mos veproni fshehurazi se mund të shkaktoni pakënaqësi (“Pse pagove kot?!” ose anasjelltas “Pse s’e bërë rivlerësimin e shtëpisë sonë?!”). Në kompani, merrni vendim me vendim të asamblesë/administratorit për rivlerësimin e pasurisë (kontabilisti do ta dojë për dokumentacion). Pra, përfshini të gjithë palët relevante në vendimmarrje që mos ketë surpriza apo kundërshtime.

Rivlerësimi i pronës është një proces i rëndësishëm financiar, prandaj qasetni me seriozitet. Përfitoni nga këshillat e ekspertëve – nëse keni mik financier, jurist, kontabël, konsultohuni. Edhe vetë NAREA (Shoqata e Ndërmjetësve) do të ofrojë ndihmë publikut (ata publikuan edhe një hotline informativ kur pritej dekretimi). Në media ekonomike (TV Scan, Monitor, etj.) mund të gjeni emisione sqaruese. Sa më i informuar të jeni, aq më mirë do ta realizoni.

Në fund, vendosni bazuar në llogari të ftohtë ekonomike dhe synimet tuaja personale/afariste. Ky ligj nuk ka qëllim politik apo ndonjë ndikim tjetër veçse t’ju ofrojë një mundësi teknike për optimizim fiskal. Nëse ajo ju përshtatet, kapeni mundësinë. Nëse jo, jeni të lirë ta injoroni. Shpresojmë që kjo guidë t’ju ketë qenë e dobishme për të kuptuar çfarë është rivlerësimi 2026, si funksionon, cilat janë avantazhet/kostot dhe si mund ta kryeni me sukses. Për çdo paqartësi, referojuni burimeve të cituara më sipër dhe mos hezitoni të kërkoni asistencë profesionale.

Nëse keni lexuar deri këtu, suksese në procesin tuaj të rivlerësimit!

Pyetjet e Shpeshta (FAQ)

Shkarko ligjin e plotë

Këshillim për Rivlerësimin e Pasurisë së Paluajtshme – FALAS

A jeni gati të përfitoni nga ligji i ri për rivlerësimin e pasurisë së paluajtshme që zbatohet deri më 31 dhjetor 2026?

Rivlerësimi mund të:

• ulë ndjeshëm tatimin që paguani në rast shitjeje të pronës;
• përmirësojë balancat e pasqyrave financiare për personat juridikë;
• lehtësojë kalimin e pronësisë për pasuritë e trashëguara apo dhuruara.

Nëse jeni pronar, administrator biznesi apo person juridik, një ekonomist i jashtëm mund t’ju ndihmojë të:

• zgjidhni formën më të leverdishme të rivlerësimit,
• përllogaritni saktë detyrimin tatimor,
• përgatisni dokumentacionin dhe shmangni penalitete.

REZERVO NJË KONSULTË FALAS

Ose na kontaktoni direkt në +355 69 323 2349 ose [email protected]