Është e rëndësishme të dini se kur regjistroni si një sipërmarrje, në të njëjtën kohë do të duhet edhe të vetëpunësoheni, të punësoni apo të kontaktoni dikë që do të ndihmojë në zhvillimin e aktivitetit tuaj. Nëse e bëni këtë, do të lindë marrëdhënia punëdhënës-punëmarrës, sipas termave të përcaktuara në Ligjin Nr. 9136, datë 11.09.2003, “Për mbledhjen e kontributeve të detyrueshme të sigurimeve shoqërore dhe shëndetësore në Republikën e Shqipërisë”, i ndryshuar si dhe në Kodin e Punës. Punëdhënësit nëpërmjet kontratave të punës me punëmarrësin përcaktojnë të drejtat dhe detyrimet si dhe pagën për punën e kryer. Në bazë të kontratave të punës, punëdhënësit duhet të garantojnë deklarimin e punëmarrësit, llogaritjen, mbajtjen dhe pagesën në organet tatimore të kontributeve për sigurimet shoqërore dhe shëndetësore, si dhe të tatimit mbi pagën.
Shkurtimisht si te orientohemi lidhur me detyrimet për kontributet shoqërore dhe shëndetësore, etj.
The responsible body for collecting contributions is the Tax Administration, on behalf of the Social Insurance Institute (ISSH) and the "Mandatory Health Care Insurance Fund" (FSDKSH).
Një i vetëpunësuar është një tatimpagues i regjistruar në Qendrën Kombëtare të Biznesit dhe në organet tatimore si“person fizik”.
The self-employed person may exercise their economic activity under the following statuses:
- solely self-employed;
- self-employed with employees;
- self-employed with employees and unpaid family workers;
- self-employed without employees, with unpaid family workers.
Termi “i vetëpunësuar” nuk përfshin personin e vetëpunësuar në bujqësi. Personi i vetëpunësuar është përgjegjës për pagesën e kontributit dhe për punonjësit e papaguar të familjes. Pensionistët e vetëpunësuar, të cilët marrin pension dhe që ushtrojnë, të vetëm, veprimtari ekonomike profesionale, nuk kanë detyrimin për të paguar kontribute për sigurime shoqërore dhe kujdesit shëndetësor.
Si në rastin e të vetëpunësuarëve dhe për të gjithë sipërmarrjet e tjera. Punëdhënësi është përgjegjës për mbajtjen e kontributeve të punëmarrësit dhe për pagesën në organet tatimore, së bashku me detyrimin e punëdhënësit për kontributet si më poshtë:
Kontribute të detyrueshme të sigurimeve shëndetësore – janë kontributet që paguhen në mbështetje të nenit 5, të Ligjit Nr. 10 383, datë 24.2.2011, “Për sigurimin e detyrueshëm të kujdesit shëndetësor në Republikën e Shqipërisë”, të ndryshuar.
Kontribute të detyrueshme të sigurimeve shoqërore – janë kontributet që paguhen në mbështetje të neneve 9 dhe 13, të Ligjit Nr. 7703, datë 11.5.1993, “Për sigurimet shoqërore në Republikën e Shqipërisë”, të ndryshuar.
Mandatory social insurance contributions of the employer for the employee and the employee’s own contributions are calculated on the employee's gross salary and other permanent bonuses arising from the employment relationship, within a minimum gross wage and a maximum wage level for the purpose of calculating social insurance contributions.
Mandatory health insurance contributions of the employer for the employee and the employee’s own contributions are calculated according to the established level on the employee’s gross salary and other permanent bonuses arising from the employment relationship, which cannot be lower than the minimum wage set by the Council of Ministers.
Kontributet e detyrueshme të sigurimeve shoqërore për personin e vetëpunësuar, përfshirë punëdhënësin e vetëpunësuar dhe punonjësin e papaguar të familjes, llogariten sipas nivelit të parashikuar si përqindje mbi pagën minimale të miratuar për efekt të llogaritjes së kontributeve të sigurimeve shoqërore dhe shëndetësore, të përcaktuar nga Këshilli i Ministrave. Kontributet e detyrueshme të sigurimit shëndetësor për personin e vetëpunësuar, përfshirë punëdhënësin e vetëpunësuar dhe punonjësin e papaguar të familjes, llogariten sipas nivelit të parashikuar si përqindje mbi dyfishin e pagës minimale të miratuar për efekt të llogaritjes së kontributeve të sigurimeve shoqërore dhe shëndetësore.
Declarations and payments of contributions are made according to the deadlines set by law.
When acting as an employer in an employer-employee relationship, you pay the employees' salaries, contributions, and obligations according to the declarations submitted periodically:
- ju duhet të deklaroni çdo punonjës që fillon punë për herë të parë si të punësuar rishtazi të paktën 1 ditë kalendarike përpara fillimit të punës.
- You must declare any person leaving work to the tax authority within 10 calendar days from the date of departure. These declarations also serve as notifications for the State Labor Inspectorate, as defined in Article 22, points 4 and 5, of Law No. 9634, dated 30.10.2006, “On the Labor Inspectorate,” as amended, and are made available to the latter by the tax administration electronically.
- You must declare the payroll (listëpagesa).
You must submit periodic tax declarations as shown in the table below:
| Type of Declaration | Declaration Deadline | Payment Deadline | Llogaritja e ndalesave mbi pagën |
| Monthly Declaration of Personal Income Tax (Payroll Tax / TAP) | No later than the 20th day of the month following the tax period for taxpayers registered under Corporate Income Tax; for taxpayers registered under Simplified Corporate Income Tax, it is performed within the 20th day of the first month following the end of each calendar quarter. | No later than the 20th day of the month following the tax period for taxpayers registered under Corporate Income Tax; for taxpayers registered under Simplified Corporate Income Tax, it is performed within the 20th day of the first month following the end of each calendar quarter. | TAP 0 ÷ 30,000: 0TAP 30,001÷130,000: 0.13TAP 130,001+: 0.23Kontribute shëndetësore punëmarrësi: 0.017Kontribute shoqërore punëmarrësi: 0.095Kontribute shëndetësore punëdhënësi : 0.017Kontribute shoqërore punëdhënësi : 0.15 |
| Monthly Declaration of Social and Health Insurance Contributions | No later than the 20th day of the month following the tax period for taxpayers registered under Corporate Income Tax; for taxpayers registered under Simplified Corporate Income Tax, it is performed within the 20th day of the first month following the end of each calendar quarter. | No later than the 20th day of the month following the tax period for taxpayers registered under Corporate Income Tax; for taxpayers registered under Simplified Corporate Income Tax, it is performed within the 20th day of the first month following the end of each calendar quarter. | |
| Withholding Tax Declaration | No later than the 20th day of the following month. | No later than the 20th day of the following month. |
In this case, the declaration shall include self-employed persons, unpaid family workers, as well as employees.
Source: General Directorate of Taxes.