Oggi per le imprese è diventato molto più facile espandere la propria attività all'estero. Costi inferiori, incentivi fiscali e la semplificazione delle procedure di registrazione hanno reso l'Albania una destinazione attraente per gli investitori stranieri._blank" rel="noreferrer noopener">investitori stranieri. Di seguito, spieghiamo passo dopo passo come registrare un'impresa straniera in Albania: le possibili forme di registrazione, i documenti necessari, i passaggi successivi alla registrazione e alcuni consigli pratici per guidarvi in questo processo.
Forme giuridiche di presenza di un'impresa straniera
Një investitor i huaj mund të ushtrojë aktivitet në Shqipëri përmes disa formave ligjore kryesore: si person fizik (biznes i vogël në emër personal), si degë ose zyrë përfaqësimi e shoqërisë së huaj ekzistuese, ose duke krijuar një shoqëri të re të regjistruar në Shqipëri (p.sh. shoqëri me përgjegjësi të kufizuar – Sh.p.k.), ku ortak (aksioner) mund të jetë vetë kompania e huaj. Më poshtë sqarojmë secilën prej këtyre formave dhe dallimet mes tyre.
Nuova società albanese (S.r.l. con socio straniero)
Ciò comporta la costituzione di una società commerciale albanese dotata di personalità giuridica autonoma. La società può essere interamente controllata dalla società straniera oppure costituita in partnership con altri investitori (stranieri o nazionali). Il vantaggio principale è che la LLC garantisce la responsabilità limitata: la società madre non risponde con il proprio patrimonio degli obblighi della società in Albania, ma rischia solo Questa struttura crea una netta separazione tra l'attività albanese e la società estera, il che può essere utile a fini gestionali, legali e finanziari.
Dal punto di vista fiscale, una società a responsabilità limitata (LLC) una S.r.l. albanese è trattata come un'entità nazionale: sull'utile netto paga tipicamente un'imposta sulle società del 15% e, se tale utile viene distribuito ai soci (ad es. la società straniera) sotto forma di dividendi, viene applicata anche un'imposta sui dividendi dell"8% sull'importo distribuito. Questa doppia imposizione (utile + dividendo) può essere ridotta o eliminata se esiste un accordo per evitare la doppia imposizione tra l’Albania e il paese della società straniera (vedi sotto). Vale la pena notare che le piccole imprese (con un fatturato annuo fino a 14 milioni di lekë) beneficiano attualmente di un'imposta sulle societàzero fino al 2029, il che significa che una società a responsabilità limitata. una piccola società può operare senza pagare alcuna imposta sulle società fino a quando questa soglia non viene superata.
Shoqëria e re ofron fleksibilitet dhe pavarësi në operim, mundësi për të pasur ortakë të ndryshëm, si dhe kufizon rrezikun ligjor financiar te kapitali i saj. Në nivele të larta fitimi, tatimi efektiv mund të dalë më i ulët sesa në rastin e një personi fizik. Krijimi i një shoqërie kërkon përgatitjen e dokumentacionit themeltar (akt themelimi, statut) dhe ndjekjen e procedurave të regjistrimit, si dhe përmbushjen e detyrimeve kontabël e tatimore periodike si çdo kompani vendase.
Filiale di una società straniera
“La ”filiale" è un'estensione della società straniera stessa, registrata in Albania per svolgere attività economiche. La filiale non ha personalità giuridica distinta dalla società madre: è considerata parte della stessa entità. Ciò significa che la società straniera si assume la piena responsabilità delle attività e degli obblighi della filiale in Albania. (il Centro del Registro delle Imprese) con il proprio nome (di solito uguale o simile a quello della società madre) e può svolgere la stessa attività commerciale della società madre all'interno del territorio albanese. La filiale può essere costituita a tempo indeterminato o determinato, a discrezione della società madre.
Një degë mundëson që kompania e huaj të nisë aktivitetin në Shqipëri pa krijuar subjekt të ri – struktura organizative dhe pronësia mbeten të njëjta. Transferimi i fondeve (fitimit) nga dega te kompania mëmë është i thjeshtë dhe zakonisht nuk trajtohet si dividend, pra mund të mos i nënshtrohet tatimit të dividentit (fitimi i degës tatohet vetëm si fitim i kompanisë, me normat tatimore të Shqipërisë).
Nga ana ligjore dhe financiare, kompania e huaj është drejtpërdrejt përgjegjëse për detyrimet që dega merr përsipër. Gjithashtu, regjistrimi i një dege kërkon dokumente shtesë nga kompania mëmë, si p.sh. çertifikata e regjistrimit të kompanisë së huaj dhe dokumenti që vërteton gjendjen e saj aktive (jo në likuidim/faliment), të cilat duhet të merren nga autoritetet përkatëse në vendin e origjinës së kompanisë. Po ashtu, për hapjen e një dege zakonisht kërkohet vendimi zyrtar i organit kompetent të kompanisë mëmë për hapjen e degës në Shqipëri. Dega, ndryshe nga shoqëria e re, nuk ofron ndarje të përgjegjësive – çdo problem financiar ose ligjor i degës reflekton direkt tek kompania mëmë.
Ufficio di rappresentanza
Zyra e përfaqësimit është prania më bazike e një kompanie të huaj në Shqipëri. Ajo nuk ka status tregtar dhe nuk lejohet të kryejë veprimtari ekonomike fitimprurëse – pra nuk mund të lëshojë fatura apo të realizojë të ardhura. Roli i saj kufizohet në veprimtari si: hulumtim tregu, reklamim, marketing, koordinim, ose përfaqësim i interesave të kompanisë së huaj (p.sh. si zyrë lidhëse). Shpesh kompanitë e huaja hapin zyra përfaqësimi kur duan thjesht të kenë një prani fizike për qëllime marketingu ose për të studjuar tregun shqiptar pa filluar ende operacionet tregtare.
Procedura e regjistrimit dhe kërkesat dokumentare për një zyrë përfaqësimi janë të ngjashme me degën (kërkohet dokumentacion mbi ekzistencën e kompanisë së huaj, gjendjen e saj etj.), por zyra e përfaqësimit ka më pak detyrime pas regjistrimit pasi nuk paguan tatim-fitim (meqë nuk gjeneron të ardhura) dhe nuk përfshihet në skemat e TVSH-së etj. Duke qenë se zyra e përfaqësimit nuk gjenron dot të ardhura, kompania mëmë duhet ta financojë vazhdimisht atë për shpenzimet e saj. Kjo formë ka kuptim vetëm kur aktiviteti i parashikuar nuk përfshin shitje apo shërbime kundrejt pagesës brenda Shqipërisë.
Një investitor i huaj mund të regjistrohet edhe si person fizik (i vetëpunësuar) në Shqipëri, veçanërisht nëse aktiviteti është i vogël. Procedura bazë është e ngjashme me atë të një shtetasi shqiptar, por mbani parasysh se për të ushtruar vetë veprimtarinë brenda vendit, një i huaj jorezident do të ketë nevojë për leje qëndrimi/pune (shih më poshtë për Lejen Unike). Shpesh rekomandohet që një i huaj të autorizojë një person tjetër (p.sh. një bashkëpunëtor lokal) për ta regjistruar aktivitetin si person fizik në emrin e tij, për të lehtësuar procedurat.
Documenti richiesti e relativi moduli
Indipendentemente dalla forma scelta, la registrazione di un'impresa (che si tratti di una nuova società, di una filiale o di un ufficio di rappresentanza) viene effettuata presso il Centro Nazionale delle Imprese (NBC) tramite una domanda in formato elettronico. Al momento della presentazione della domanda, è necessario caricare una serie di documenti giustificativi. I principali sono:
Documenti rilasciati dalla società estera (qualora si accerti che il socio della società sia una società estera, oppure che essa sia costituita sotto forma di filiale o di ufficio di rappresentanza della società estera)
Këtu përfshihet çertifikata e regjistrimit të kompanisë së huaj në vendin ku ajo është themeluar, si dhe një vërtetim/gjendje e saj aktuale ku të thuhet se kompania nuk është në proces likuidimi apo falimentimi (dhe nuk është çregjistruar). Këto dokumente zakonisht lëshohen nga organet tregtare ose gjyqësore kompetente të shtetit të huaj. Gjithashtu, kur kompania mëmë është ortake në shoqërinë e re shqiptare, duhet të paraqitet akti i themelimit dhe statuti i kompanisë së huaj, ose dokumenti ekuivalent i krijimit të saj, së bashku me çdo ndryshim të mëvonshëm. Për degë kërkohet edhe vendimi i organit drejtues të kompanisë së huaj për hapjen e degës në Shqipëri, ndërsa për zyren e përfaqësimit vendimi për hapjen e zyrës përfaqësuese.
Se il socio o il titolare della società da registrare in Albania non è una società registrata in uno Stato straniero, bensì una persona fisica straniera, la procedura è la stessa che si seguirebbe se il socio fosse un cittadino albanese.
Documenti relativi alla nuova società albanese (qualora si decida che la forma giuridica sia quella di una società)
Kërkohet Akti i Themelimit dhe Statuti i shoqërisë së re (nëse këto hartohen si dokumente të ndara). Në praktikë, shumë themelues zgjedhin t’i hartojnë aktin e themelimit dhe statutin në një dokument të vetëm, që thjeshton formalitetet. Në këto dokumente përcaktohen të gjitha të dhënat themelore të shoqërisë (përmbajtja e statutit detajohet më poshtë). Për shoqëritë aksionare kërkesat janë pak më të zgjeruara, duke përfshirë p.sh. vlerën nominale dhe numrin e aksioneve, të dhënat e këshillit mbikëqyrës etj., por në rastin e investitorëve të vegjël zakonisht zgjidhet forma sh.p.k.
Se si registra una persona fisica, una succursale di una società straniera o un ufficio di rappresentanza, non è necessario redigere uno statuto o un atto costitutivo. Se si decide di avviare un'attività in proprio, è sufficiente compilare il modulo di richiesta online. Se si registra una filiale o un ufficio di rappresentanza, lo statuto è sostituito da una delibera dell'organo competente all'interno della società straniera. Di solito si tratta dell'Assemblea dei soci, ma in alcuni casi è l'amministratore della società straniera.
Dati e documenti di identità delle persone chiave
Duhet paraqitur dokumenti i identifikimit (p.sh. pasaportë) i përfaqësuesit ligjor të subjektit që po regjistrohet – ky zakonisht është administratori i shoqërisë së re ose drejtuesi i emëruar i degës/zyrës së përfaqësimit. Po ashtu, kërkohen dokumentet e identifikimit të ortakëve (nëse nuk janë të përfshirë në aktet e mësipërme). Nëse aplikimi bëhet nga një person i autorizuar (jo vetë administratori apo ortaku), duhet Akti i Përfaqësimit (Prokura)ku i jepet autorizim këtij personi, si dhe dokumenti i identifikimit të vetë aplikantit.
Altri documenti specifici
Në rastin e degës së shoqërisë së huaj, nëse kompania e huaj ka mbi një vit që operon, duhet të depozitohet bilanci (pasqyrat financiare) i vitit të fundit të kompanisë së huaj. Për shoqëritë aksionare me ofertë private (sh.a.), kërkohet edhe dokument nga banka që vërteton pagimin e kontributit në para për kapitalin (të paktën 25% e kapitalit duhet paguar para regjistrimit), si dhe vlerësim i kontribueteve në natyrë (nëse ka) nga ekspert i pavarur. Në çdo rast, QKB-ja mund të kërkojë plotësime shtesë varësisht nga veçoritë e aplikimit, por të mësipërmet janë më tipiket.
Çdo dokument zyrtar ose privat i lëshuar nga një autoritet i huaj (p.sh. certifikata, vërtetime, akte noteriale jashtë shtetit) duhet të legalizohet ose pajiset me vulë apostile që të njihet në Shqipëri. Kjo do të thotë që, pas lëshimit të dokumentit nga institucioni i huaj, ju duhet ta çoni atë dokument në zyrën përkatëse (p.sh. Ministrinë e Jashtme ose zyrën konsullore kompetente) në vendin e origjinës për t’i vendosur Apostille (sipas Konventës së Hagës) ose legalizim konsullor klasik, që vërteton vlefshmërinë e dokumentit. Gjithashtu, dokumentet në gjuhë të huaj duhet të përkthehen në shqip nga përkthyes të licencuar dhe të noterizohen para se të dorëzohen.
L'atto costitutivo e lo statuto: cosa devono contenere?
Akti i Themelimit është dokumenti që formalizon marrëveshjen e ortakëve për krijimin e shoqërisë së re (nuk vlen për degë/zyrë përfaqësimi). Statuti i shoqërisë përcakton rregullat e funksionimit të saj. Siç u përmend, për sh.p.k. këto dy dokumente mund edhe të bashkohen në një të vetëm. Ligji shqiptar (Ligji nr. 9901/2008 “La sezione ”Per i commercianti e le società commerciali" specifica alcuni elementi obbligatori che devono essere inclusi. Di seguito sono riportati i punti chiave che non devono essere omessi dal contenuto dello statuto sociale/atto costitutivo di una società a responsabilità limitata:
Nome dell'azienda
Il nome deve essere unico e diverso da quelli già presenti nel registro. Si consiglia di scegliere un nome significativo che rifletta la natura dell'attività. Per le società a responsabilità limitata, al nome viene solitamente aggiunto il suffisso “Ltd.”. Verificate in anticipo che il nome desiderato sia disponibile: potete effettuare una ricerca online sul portale QKB all'indirizzo nome simile. Solo una volta ricevuta l'approvazione definitiva della registrazione da parte del QKB, il nome è considerato riservato per te; la verifica preliminare ha valore consultivo e non è sufficiente a "bloccare“ il nome fino alla registrazione dell'impresa.
Sede legale della società (indirizzo)
Adresa fizike e zyrës qendrore të biznesit në Shqipëri. Në fazën fillestare kjo mjafton të deklarohet, pa qenë nevoja të paraqisni kontratë qiraje apo dokument pronësie për vendin. Mjafton pra një adresë ku do të ushtrohet aktiviteti (mund të jetë edhe banesa juaj për biznese shumë të vogla, p.sh. për një freelancer).
Obiettivo dell'attività
Përshkrimi i aktivitetit ekonomik që do të kryejë shoqëria. Këshillohet ta formuloni shkurt dhe qartë objektin – idealisht një fjali ose disa fraza – duke përmendur fushën kryesore (p.sh. “shërbime konsulence IT”, “prodhim i produkteve plastike”, “tregeti me shumicë e materialeve të ndërtimit”, etj.). Një përshkrim tepër i gjatë dhe i ndërlikuar mund të humbasë fokusin dhe të krijojë paqartësi për fushën ku operon biznesi.
Dati dei partner
Emri i plotë i secilit ortak (person fizik apo juridik), atësia, datëlindja/nr. identifikimi (p.sh. NUIS për personat juridikë, nr. personal për individët), si dhe adresa e vendbanimit të tyre. Për ortakët juridikë (kompani), përfshihen edhe të dhënat e regjistrimit në vendin e tyre. Po ashtu, duhet të deklarohet pjesëmarrja e secilit ortak në kapital (përqindja ose numri i kuotave – shih pikën pasuese).
Capitale sociale e distribuzione delle azioni
Shoqëritë me përgjegjësi të kufizuar mund të kenë kapital themeltar edhe fare simbolik – ligji kërkon minimalisht 100 lekë kapital, pra praktikisht ky nuk është pengesë (rekomandohet megjithatë një kapital pak më i lartë, p.sh. disa qindra mijë lekë, në varësi të nevojave, për t’i dhënë seriozitet kompanisë, megjithëse ligjërisht edhe 100 lekë mjaftojnë).
Ju këshillojmë të nisni me një kapital modest; është e mundur ta rritni kapitalin më vonë sipas nevojave, ndërkohë që kapitali i tepërt fillestar mund të mos ketë ndonjë efekt praktik përveç komplikimeve në menaxhim. Kapitali ndahet në kuota (për sh.p.k.). Ndarja e kapitalit bëhet duke caktuar numrin e kuotave që zotëron secili ortak, pavarësisht përqindjes.
Për shembull, mund të vendoset që një ortak (A) dhe tjetri (B) të kenë nga 1 kuotë secili, edhe pse kontribuimet e tyre janë të ndryshme – p.sh. A kontribuon 10% të kapitalit, B kontribuon 90%. Në këtë rast vlera nominale e kuotës së A do të jetë 10% e kapitalit, ndërsa e B 90%.
Lo statuto deve indicare chiaramente il numero di azioni, il valore nominale di ciascuna azione e il numero di azioni detenute da ciascun socio. Indica inoltre se il capitale iniziale è stato versato o meno (ad esempio, di solito si precisa che il capitale sarà versato sul conto bancario della società entro 30–90 giorni dalla costituzione).
Amministratori e rappresentanti legali
Emri i administratorit (ose administratorëve) të shoqërisë, të dhënat e tyre (ID, adresë) dhe afati i emërimit. Kujdes: sipas ligjit, një administrator mund të emërohet për një afat jo më të gjatë se 5 vjet (me të drejtë riemërimi më pas). Prandaj në statut duhet specifikuar p.sh. “administratori emërohet për një periudhë 5-vjeçare”. Duhet përcaktuar edhe kompetencat e përfaqësimit, domethënë nëse administratori përfaqëson shoqërinë pa kufizime, apo ka kufizime (p.sh. duhet firma e dy administratorëve së bashku për të kryer veprime mbi një shumë të caktuar, etj., nëse ka dy a më shumë). Zakonisht, për thjeshtësi, shoqëritë e reja me një administrator i japin atij të drejtë përfaqësimi të pakufizuar. Në statut përfshihen edhe specimenet e nënshkrimit të personave që përfaqësojnë shoqërinë – këto merren në formë deklarate të firmosur (zakonisht plotësohen formula standarde gjatë aplikimit online).
La durata della società
Se la società è costituita a tempo determinato (ad esempio, 10 anni), ciò deve essere specificato. In mancanza di tale indicazione, si presume che la durata sia indeterminata. senza scadenza.
Ulteriori informazioni, se del caso.
P.sh. nëse do të ketë këshillë mbikëqyrëse (kryesisht tek sh.a.), mënyra e transferimit të kuotave/a ksioneve tek palë të treta, procedura e mbledhjes së asamblesë së ortakëve, etj. Për bizneset tipike të vogla dhe të mesme, këto zakonisht merren me formulime standarde ligjore.
Nëse nuk keni përvojë në hartimin e këtyre dokumenteve, mund të përdorni formate model për aktin e themelimit dhe statutin. AlProfit Consult ofron disa modele falas që mund t’i Scarica e adattare: ad esempio, “Statuto di una società a responsabilità limitata (più soci)” e “Statuto di una società a responsabilità limitata (più soci)”. Questi documenti possono servirti come punto di partenza per capire cosa prevede in genere lo statuto di una società.
Iscrizione online passo dopo passo presso la QKB
Që prej vitit 2020-2022, regjistrimi i biznesit kryhet vetëm online nëpërmjet portalit qeveritar e-Albania – sportelet fizike të QKB-së nuk trajtojnë më aplikime në letër. Prandaj, si hap i parë, krijoni një llogari si biznes në e-Albania. Fillimisht duhet të keni një llogari personale si individ në e-Albania (nëse s’keni, regjistrohuni si qytetar). Pastaj, pasi të keni regjistruar biznesin, do të krijohet dhe llogaria e biznesit tuaj. Mos e ngatërroni llogarinë personale me atë të biznesit – janë të ndara. Nëse jeni person fizik (biznes i vetë), llogaria juaj personale përdoret për të menaxhuar shërbimet e biznesit; nëse jeni person juridik (sh.p.k.), pasi të merrni NIPT-in mund të regjistroni llogarinë elektronike të biznesit.
Le fasi principali della procedura di richiesta elettronica per la prima immatricolazione sono:
Compilazione del modulo elettronico
Per il tipo di entità pertinente su e-Albania. Ad esempio, cerca il servizio “Richiesta di registrazione iniziale di una persona fisica” o “…di una società a responsabilità limitata” nella sezione Servizi elettronici. Dovrai fornire le informazioni richieste (i dati menzionati sopra, quali nome, oggetto sociale, indirizzi, soci, amministratore, ecc. – il modulo elettronico prevede campi specifici per ciascuno di essi).
Caricamento dei documenti allegati (scansionato, in formato PDF)
Sigurohuni që i keni të gjitha dokumentet e përgatitura sipas listës – nëse mungon diçka, aplikimi s’do pranohet. Dokumentet nga jashtë duhet të jenë me apostile dhe të përkthyera, siç sqaruam më lart. Gjithashtu, prokura (nëse po e bëni regjistrimin në emër të dikujt tjetër) duhet të jetë e skanuar. Në këtë fazë ngarkohen edhe specimenet e firmës së përfaqësuesit ligjor dhe dokumenti i identifikimit të tij.
In nessun caso devono essere caricati documenti destinati alla pubblicazione nel registro delle imprese qualora contengano informazioni riservate. Ad esempio: non è possibile caricare il documento d'identità della persona autorizzata insieme alla procura. Poiché tale documento contiene dati riservati, l'istituto QKB respingerà la richiesta e chiederà di separare questi documenti e di caricarli nella sezione prevista.
Firma elettronica della domanda
Për të finalizuar, aplikimi duhet firmosur elektronikisht. Për regjistrimin e një sh.p.k.-je, ligji kërkon nënshkrim elektronik të vlefshëm të aplikantit. Kjo nënkupton se ose vetë administratori/ortaku i huaj, ose përfaqësuesi i tij i autorizuar në Shqipëri, duhet të pajiset me një certifikatë për nënshkrim dixhital (eID ose token nga AKSHI ose ofruesit e liçencuar) Nëse jeni të huaj jorezident, mund të përdorni edhe opsionin e nënshkrimit elektronik të përkohshëm 14-ditor që ofrohet falas te e-Albania për këtë qëllim – ky mjet ju lejon të firmosni dokumentet e nevojshme pa pasur fizikisht ID elektronike shqiptare. (Për regjistrimin e një personi fizik, mjafton vetë identifikimi me kredencialet e-Albania; nënshkrimi elektronik i dedikuar aktualisht nuk është i detyrueshëm për personat fizikë).
Dopo aver ottenuto una firma elettronica per la prima volta, è necessario convalidarla; in caso contrario, non sarà possibile completare la procedura. Il modo più semplice e pratico è quello di firmare un documento di prova prima di procedere con la richiesta.
Pas miratimit të regjistrimit dhe lëshimit të NUIS (NIPT), biznesi juaj regjistrohet automatikisht edhe te organet e tjera përkatëse: Drejtoria e Tatimeve, Instituti i Sigurimeve Shoqërore/Shëndetësore dhe Inspektorati i Punës. Kjo do të thotë se nuk keni nevojë t’i bëni veçmas regjistrime fillestare këtyre institucioneve – hapi i regjistrimit në QKB mjafton për t’i njoftuar ato.
Passaggi successivi alla registrazione iniziale
La registrazione dell'attività è solo il primo passo. Dopo aver ottenuto l'estratto e il NIPT, ci sono diverse procedure e obblighi post-registrazione che devono essere seguiti per avviare legalmente l'attività ed evitare multe o ulteriori problemi. Di seguito sono riportati <a href="https://alprofitconsult.al/10 passaggi fondamentali che le aziende devono seguire dopo la registrazione iniziale (secondo una guida pratica di AlProfit Consult).
Aprire un conto commerciale elettronico su e-Albania
Una volta ottenuto il codice NIPT, crea e attiva il tuo account aziendale sul portale e-Albania (come indicato sopra). Questo account ti servirà in futuro per accedere a numerosi servizi online.
Aprire un account sul Portale fiscale (e-Filing)
Registrati sul sistema fiscale elettronico (il portale Tax CATS) per accedere alle dichiarazioni dei redditi online. Questo avviene il giorno successivo alla registrazione presso la QKB. È necessario avere a portata di mano il proprio NIPT; inizialmente vi verrà assegnata una password temporanea (“Tatimetemia12”), poi dovrete impostare voi stessi una nuova password. Attraverso questo account presenterai le dichiarazioni mensili/trimestrali, registrerai i dipendenti, ecc., pertanto è necessario attivarlo immediatamente.
Documentazione relativa alla sede legale (contratto di locazione o atto di proprietà)
Entro un breve termine dalla registrazione (per legge entro 30 giorni), devi caricare sul Portale Fiscale una copia del contratto di locazione dell'ufficio o dei locali in cui svolgi la tua attività, oppure un altro documento che attesti il tuo diritto di utilizzo di tali locali. Anche se sei il proprietario dei locali o li utilizzi gratuitamente (ad esempio a casa tua), devi dichiararlo alle autorità fiscali (nel caso di uso in prestito o di proprietà). Attenzione: se si affitta il locale da una persona fisica non registrata come impresa, in qualità di locatario si è tenuti a trattenere e versare l'imposta 15% sul valore locativo.
Aprire un conto corrente aziendale
Ogni impresa commerciale è tenuta ad avere un conto corrente intestato all'azienda per le proprie transazioni. Scegliete una banca e aprite un conto corrente aziendale. (Consiglio: fatelo subito, poiché ne avrete bisogno, ad esempio, per pagare gli obblighi, per il capitale iniziale se non lo avete ancora versato, per la fatturazione tramite banca, ecc.) La banca ti chiederà il tuo NIPT e i documenti della società (l'estratto QKB, lo statuto) e i documenti di identità del/i direttore/i.
Preparazione alla fiscalizzazione (il sistema di fatturazione elettronica))
Nëse biznesi juaj do të lëshojë fatura (për shitje mallrash ose shërbimesh), duhet të pajiseni me certifikatë elektronike për fiskalizim dhe të lidhni një zgjidhje software ose portalin e Tatimeve për lëshimin e faturave elektronike. Që nga viti 2021, çdo faturë në Shqipëri duhet të lëshohet në mënyrë elektronike dhe të raportohet te sistemi qendror i Tatimeve. Ky proces quhet “fiskalizim”. Ju duhet të zgjidhni nëse do të përdorni një program faturimi të certifikuar ose portalin falas SelfCare të tatimeve, dhe të merrni nga AKSHI një certifikatë elektronike për firmosjen e faturave. Është mirë ta bëni këtë menjëherë sapo të jeni gati të kryeni shitjen e parë, që të mos vononi veprimtarinë.
Licenze speciali/procedure di concessione delle licenze (se richieste)
Verifikoni nëse aktiviteti juaj kërkon liçencë, autorizim apo leje specifike për të operuar. Shumica e bizneseve të zakonshme (tregti, shërbime konsulence, prodhim i përgjithshëm etj.) nuk kanë nevojë për licenca të veçanta dhe mund të fillojnë punën menjëherë pas regjistrimit. Por fusha të caktuara, kryesisht ato që lidhen me shëndetin, sigurinë publike apo sektorë të rregulluar (p.sh. farmacitë, klinikat mjekësore, transporti, ndërtimi, institucionet financiare, arsimi privat, etj.) kërkojnë marrjen e një licence ose autorizimi përpara fillimit të aktivitetit. Shembull: Nëse po hapni një klinikë dentare, pasi të regjistroni biznesin duhet patjetër të licencoheni si klinikë dentare përpara se të trajtoni pacientë. Llojet e licencave, lejeve dhe autorizimeve dhe organet lëshuese mund t’i gjeni të listuara tek Regjistri i Licencave në faqen e QKB(funksionet e ish-QKL janë tashmë integruar aty). Pra, kontrolloni nëse ju nevojitet një hap shtesë liçencimi sipas sektorit tuaj dhe ndërmerreni atë përpara fillimit të aktivitetit.
Registrazione dei titolari effettivi
Si tratta di un nuovo obbligo (entrato in vigore dopo il 2020) a carico di tutte le persone giuridiche (società, filiali estere, ONG, ecc., ma sono escluse le persone fisiche). Entro 30 giorni dalla registrazione iniziale, ogni entità deve dichiarare nel Registro dei Titolari Effettivi chi sono i titolari effettivi finali della società. Per farlo, occorre innanzitutto ottenere una firma elettronica (se non ne possiedi già una) per il rappresentante legale, quindi presentare la domanda online su e-Albania per la registrazione dei titolari effettivi. È necessario caricare l'estratto QKB, lo statuto/atto costitutivo, una copia dei documenti di identità dei titolari effettivi (ad es. i soci individuali che possiedono la società) e dichiarare le percentuali di proprietà. Non saltare questo passaggio: la mancata registrazione tempestiva dei titolari effettivi comporterà pesanti sanzioni.
Scopri le imposte locali
Përveç tatimeve kombëtare (si tatim-fitimi, TVSH, sigurimet shoqërore etj.), bizneset paguajnë taksat vendore në bashki, si taksa e pastrimit, taksa e tabelës (në rast të vendosjes së tabelës/mbishkrimit në biznes), taksa e infrastrukturës etj., në varësi të aktivitetit. Shumica e taksave vendore paguhen një herë në vit, zakonisht brenda datës 20 prill të atij viti. Në vitin kur regjistroheni, afati i pagesës është një muaj nga data e regjistrimit. Kontaktoni drejtorinë e taksave në bashkinë tuaj për të marrë informacion mbi detyrimet lokale që mund të kenë lidhje me biznesin tuaj.
Preparazione del timbro aziendale
Edhe pse me ligj vula nuk është më e detyrueshme për dokumentet që firmosen nga një subjekt (mjafton nënshkrimi i autorizuar), në praktikë është e dobishme të pajiseni me një vulë me emrin e biznesit. Shpesh kërkohet nëpër banka, për ndonjë aplikim fizik, ose thjesht jua rrit seriozitetin e dokumenteve. Për ta marrë, mjafton t’i drejtoheni një dyqani që prodhon vula, duke marrë me vete ekstraktin e kompanisë (për të provuar emrin dhe NIPT-in). Ky hap nuk ka afat strikt ligjor, por rekomandohet për prakticitetin tuaj.
Permessi di lavoro e di soggiorno per i dipendenti stranieri (se presenti)
Nëse biznesi juaj planifikon të punësojë shtetas të huaj në Shqipëri, duhet që për secilin fillimisht të aplikoni për Leje Pune pranë autoriteteve përkatëse (aplikimi bëhet online te e-Albania). Për shtetasit e BE-së dhe Kosovës, procedura është e thjeshtuar dhe leja e punës merret më lehtë. Pasi merret leja e punës, nëse i huaji do të qëndrojë në Shqipëri për më tepër se 90 ditë, duhet të pajiset edhe me Leje Qëndrimi pranë organeve të migracionit. Këto procedura kanë rëndësi që t’i ndiqni përpara ose paralel me fillimin e punës së të huajit, për të qenë në përputhje me ligjin.
Seguendo i passaggi sopra indicati, ti assicurerai che la tua nuova attività sia pienamente operativa e conforme alla legge sin dall'inizio.
Anche se ti avvali dell'aiuto di un commercialista o di un consulente, devi comunque tenerti informato e partecipare attivamente a queste questioni, in modo da sapere sempre cosa sta succedendo nella tua azienda. Un buon inizio spesso determina il corso del successo futuro.
Permesso unico (per la residenza e l'occupazione degli investitori stranieri)
Një aspekt i rëndësishëm për vetë investitorët apo sipërmarrësit e huaj: nëse ju vetë (ose përfaqësuesi juaj kryesor) jeni shtetas i huaj dhe do të vini të jetoni e punoni në Shqipëri për të administruar biznesin tuaj, duhet të aplikoni për Leje Unike. Leja Unike është një lloj i posaçëm leje që përfshin njëkohësisht lejen e qëndrimit dhe lejen e punës në një dokument të vetëm. Aplikimi kryhet online në e-Albania (shërbimi “Aplikim për Leje Unike”) dhe kjo leje u mundëson shtetasve të huaj të qëndrojnë e të punojnë ligjërisht në Shqipëri pa pasur nevojë për dy procedura të ndara.
Pra, nëse ju jeni p.sh. një sipërmarrës i huaj që hap një biznes në Shqipëri dhe do të transferoheni këtu për ta drejtuar atë, planifikoni paralelisht aplikimin për Lejen Unike. Procedura kërkon disa dokumente si: ekstraktin e biznesit tuaj shqiptar, dëshmi financiare, certifikata personale, kontratë qiraje banese etj., dhe zakonisht bëhet pasi biznesi është regjistruar (duhet të tregoni që keni një themelese punësimi këtu). Për shtetasit e BE-së, Kosovës dhe disa vendeve të tjera rajonale, leja e punës (pjesë e Lejes Unike) merret automatikisht pa kuotë dhe me procedurë më të thjeshtë, por prapë duhet aplikuar për lejen e qëndrimit brenda 30 ditëve nga hyrja në Shqipëri.
Gjithashtu, nëse jeni duke regjistruar një biznes si person fizik por nuk jeni vetë shtetas shqiptar, mënyra më e lehtë është të lëshoni një Prokurë (autorizim) ndaj një shtetasi shqiptar që t’ju përfaqësojë në regjistrim.
Edhe për shoqëritë e reja, nëse administratori i saj i parë do të jetë person i huaj jorezident, praktikisht është shumë më e thjeshtë që ai të autorizojë me Prokurë një person tjetër në Shqipëri (p.sh. një jurist, kontabilist apo bashkëpunëtor lokal) për të kryer procedurat në emër të tij.
Kjo shmang pengesat e mundshme me nënshkrimin elektronik, prezencën fizike apo barierat gjuhësore në aplikim. Prokura, nëse bëhet jashtë Shqipërisë, duhet pastaj e legalizuar me vulë apostile. siç u përmend edhe më lart.
Prokura mund të formulohet në mënyrë që të vlejë jo vetëm për regjistrimin fillestar, por edhe për veprime të tjera administrative (p.sh. për të hapur llogari bankare, për t’u paraqitur në zyrat tatimore, etj.).
Natyrisht, zgjedhja e një personi të besuar është kritike – zakonisht preferohet një partner biznesi lokal ose një konsulent profesionist i kontraktuar.
Regime fiscale e accordi per evitare la doppia imposizione
Sistemi i taksave në Shqipëri ofron një trajtim të barabartë si për investitorët vendas ashtu edhe për ata të huaj (ligjërisht nuk ka diferencime diskriminuese). Disa pika kryesore të regjimit tatimor shqiptar që ju interesojnë:
Imposta sul reddito (imposta sul reddito)
Normë standarde 15% mbi fitimin neto vjetor të kompanisë. Bizneset e vogla me xhiro deri 14 milionë lekë në vit kanë tatim-fitim 0% deri në vitin 2029 (lehtësi e përkohshme fiskale për të nxitur sipërmarrjet e vogla). Bizneset me xhiro mbi 14 mln lekë paguajnë 15% tatim mbi fitimin. Personat fizikë (tregtarë individë) me fitime të larta i nënshtrohen tatimit progresiv deri në 23% (njësoj si pagat e larta) mbi një prag fitimi, por për pjesën më të madhe të bizneseve të vogla kjo nuk arrin të aplikohet falë përjashtimit deri në 14 mln lekë.
Imposta sui dividendi
Normë 8% mbi fitimet që u shpërndahen ortakëve (fizikë ose juridikë) si dividentë. Ky tatim aplikohet në momentin e shpërndarjes së fitimit. Nëse fitimi ri-investohet ose mbahet i pashpërndarë, nuk tatohet me divident. Kujdes që ky 8% mund të ulet në bazë të marrëveshjeve për tatim të dyfishtë – p.sh. me disa shtete norma e dividendit mund të bjerë në 5% ose 0% për pronarë me pjesë të caktuara.
IVA (Imposta sul valore aggiunto)
Norma standarde është 20% për shitjen e mallrave dhe shërbimeve. Bizneset me xhiro vjetore nën 10 milionë lekë aktualisht përjashtohen nga TVSH (nuk obligohen të regjistrohen si subjekt TVSH). Në momentin që e kaloni këtë prag, duhet të regjistroheni për TVSH dhe të filloni llogaritjen dhe deklarimin e saj. Disa sektorë kanë norma të reduktuara (p.sh. 6% për akomodimin hotelierik).
Assicurazione sociale e sanitaria per i dipendenti
Attualmente, i contributi sono versati dal datore di lavoro e dal dipendente sulla retribuzione lorda, con aliquote pari a circa 16,71 TP3T (datore di lavoro) e 11,Il 21% (a carico del dipendente) è destinato alla previdenza sociale, più l'1,71% ciascuno per l'assicurazione sanitaria (le aliquote potrebbero variare leggermente in base alla nuova legislazione). In qualità di datore di lavoro, sei tenuto a registrare ogni dipendente il giorno dell'assunzione e a versare i contributi ogni mese.
Imposte locali
Come già detto, le imprese versano al Comune alcune imposte locali (ad esempio, l'imposta sulle infrastrutture, l'imposta sull'istruzione, l'imposta fondiaria se si possiedono immobili, ecc.). Tali imposte variano da una città all'altra e a seconda del settore, pertanto è opportuno informarsi presso il proprio Comune.
Accordi per evitare la doppia imposizione
L'Albania, al fine di incoraggiare gli investimenti stranieri, ha firmato accordi bilaterali per evitare la doppia imposizione con numerosi paesi. Attualmente sono in vigore accordi con 43 paesi diversi, tra cui la maggior parte dei paesi dell'UE e della regione (ad esempio Italia, Grecia, Turchia, Austria, Francia, Germania, Regno Unito, ecc.), nonché paesi come Cina, Russia, Emirati Arabi Uniti, Singapore, India e molti altri. Questi accordi garantiscono che, quando una società registrata in Albania distribuisce utili alla propria società madre o ai propri soci nell'altro paese, l'imposta sul reddito non venga pagata due volte.
Në praktikë, kjo do të thotë se ju si investitor mund të përfitoni nga ulja e tatimit në burim (p.sh. tatimi i dividendit në Shqipëri mund të reduktohet në 5% ose 0% sipas marrëveshjes) ose nga krediti i tatimit – tatimi i paguar në Shqipëri njihet dhe kreditohet në vendin tuaj dhe anasjelltas. Për të zbatuar një marrëveshje të tillë, zakonisht kompanisë suaj në Shqipëri (ose juve personalisht, sipas rastit të të ardhurave) do t’i duhet të plotësojë një formular për zbatim marrëveshjeje pranë tatimeve dhe të sigurojë një vërtetim rezidence fiskale nga shteti tjetër.
Si consiglia di consultare un consulente fiscale in merito a queste procedure, ma è importante sapere che l'Albania dispone di un'ampia rete di trattati fiscali trattati fiscali internazionali che alleggeriscono il carico fiscale degli investitori stranieri.
Possibilità di sostegno finanziario e incentivi
Qeveria shqiptare ka ndërmarrë hapa për të inkurajuar investimet dhe sipërmarrjen, duke ofruar disa forma mbështetjeje financiare apo lehtësira për kategori dhe projekte specifike – si për investitorët vendas ashtu edhe ata të huaj. Ja disa elementë që ja vlen të përmenden:
Sovvenzioni per start-up innovative
Nel marzo 2022 è stata approvata la legge “Sul sostegno e lo sviluppo delle start-up”, che ha istituito un quadro normativo favorevole per le start-up e ha previsto sovvenzioni finanziarie a carico del bilancio statale e altre forme di sostegno per https://investmentpolicy.unctad.org/investment-policy-monitor/measures/3948/provides-financial-support-to-national-and-foreign-startups#:~:text=On10March2022the,peoplegirlsandwomenentrepreneurs" target="_blank" rel="noreferrer noopener">iniziative promettenti. Anche gli stranieri possono beneficiare di questi programmi, a condizione che la startup sia registrata in Albania. Per avere diritto alla sovvenzione, il progetto di startup deve soddisfare diversi obiettivi prioritari: ad esempio, apportare soluzioni innovative a settori prioritari per l'economia, avere un impatto ambientale positivo, responsabilizzare i giovani, le ragazze e le donne nell'imprenditoria, o promuovere l'inclusione sociale e la diversità. Questi criteri indicano che lo Stato mira a sostenere, in particolare, iniziative innovative, "verdi“ e di impatto sociale. Se il vostro progetto rientra in queste categorie, vale la pena esplorare la possibilità di richiedere i fondi/le sovvenzioni offerti dalle autorità (ad es. il Ministero dell’Imprenditoria o agenzie specializzate).
Incentivi (fiscali) settoriali
Per gli investimenti strategici o in determinati settori sono previsti alcuni incentivi fiscali. Un esempio è il settore del turismo di lusso: gli investimenti in strutture ricettive a 4-5 stelle beneficiano di un'imposta sulle società ridotta (ad esempio, del 5-6%) e di un'IVA ridotta per servizi di alloggio. Allo stesso modo, settori come l'agricoltura dispongono di regimi di sgravio (IVA compensata), Il settore delle tecnologie dell'informazione (IT) gode di esenzioni da alcune imposte per i dipendenti qualificati, L'industria automobilistica gode di agevolazioni doganali per le materie prime, ecc. Questi incentivi variano a seconda delle politiche fiscali annuali, pertanto si consiglia di verificare con l'AIDA (Agenzia per lo Sviluppo degli Investimenti) o il Ministero delle Finanze per conoscere gli incentivi più recenti. Importante: gli investitori stranieri sono trattati allo stesso modo di quelli nazionali a beneficio di questi incentivi – non vi sono ostacoli aggiuntivi per gli stranieri a questo riguardo.
Finanziamenti/sovvenzioni da parte di donatori e dell'UE
L'Albania beneficia di diversi programmi internazionali a sostegno delle imprese. Ad esempio, il IPARD (finanziato dall'UE) offre sovvenzioni fino a 60–70% per investimenti nell'agricoltura e nell'agriturismo; queste possono essere ottenute anche da investitori stranieri che registrano imprese in questi settori in Albania (e presentano domanda con progetti concreti). Esistono inoltre fondi provenienti da banche di sviluppo come la BERS e l’IFC che cofinanziano progetti privati in settori quali le energie rinnovabili, l’efficienza energetica o i progetti a impatto sociale, per i quali gli investitori stranieri possono presentare domanda o collaborare con queste istituzioni.
Status di investitore strategico
Ligji shqiptar parashikon që investimet e huaja (apo edhe vendase) me vlerë dhe rëndësi të veçantë mund të shpallen “investime strategjike”, duke u dhënë atyre një trajtim preferencial si p.sh. procedura të përshpejtuara burokratike, asistencë nga shteti në çështje pronësie apo infrastrukture, etj. Kjo aplikohet kryesisht për investime madhore në turizëm, energjetikë, infrastrukturë, bujqësi etj., dhe zakonisht për shifra investimi mbi një prag të lartë (miliona euro). Nëse kompania juaj planifikon një projekt të tillë, ja vlen të hulumtoni mundësinë e përfitimit të këtij statusi nëpërmjet AIDA-s.
In sintesi, il clima degli investimenti in Albania sta gradualmente migliorando e si registra una chiara tendenza alla liberalizzazione, all’agevolazione e alla promozione degli investimenti esteri. Ciò è evidente sia nella semplificazione delle procedure (registrazione online, sportello unico), sia negli incentivi fiscali per le nuove imprese, sia nelle politiche di sostegno quali le sovvenzioni per https://investmentpolicy.unctad.org/investment-policy-monitor/measures/3948/provides-financial-support-to-national-and-foreign-startups#:~:text=On10March2022the,peoplegirlsandwomenentrepreneurs" target="_blank" rel="noreferrer noopener">start-up. Naturalmente, permangono ancora sfide e ostacoli burocratici nell'attuazione, ma la tendenza è positiva e gli investitori stranieri sono considerati un fattore chiave per lo sviluppo economico.