Më 14 korrik 2026 Ministria e Arsimit hapi konsultimin publik për projektvendimin që miraton Planin Kombëtar të Veprimit për transparencën dhe proporcionalitetin e kritereve për ushtrimin e profesioneve të rregulluara. Plani konsolidon për herë të parë një listë të vetme kombëtare prej 323 profesionesh të rregulluara, të shtrira në 11 autoritete rregullatore qendrore, në zbatim të nenit 59 të Direktivës 2005/36/KE. Konsultimi mbetet i hapur deri më 11 gusht 2026.
Deri sot, rregullimi i profesioneve ka qenë i shpërndarë ligj pas ligji dhe institucion pas institucioni, pa një bazë të unifikuar. Plani synon ta rregullojë këtë dhe ta afrojë kuadrin shqiptar me standardet e Bashkimit Evropian. Tre nga këto profesione kanë rëndësi të drejtpërdrejtë, sepse janë pikërisht ata që hartojnë, verifikojnë dhe auditojnë pasqyrat tuaja financiare: agjenti doganor, audituesi ligjor dhe kontabilisti i miratuar.
Ky artikull shpjegon çfarë është plani, mbi çfarë baze ligjore ndërtohet, cilat profesione të financës prek, cili ndryshim konkret spikat dhe, mbi të gjitha, çfarë do të thotë kjo për ju sot. Lajmi i mirë është se, në këtë moment, nuk sjell asnjë detyrim apo kosto të re për biznesin tuaj.
Leggi anche: Ligji i kontabilitetit po ndryshon. Çfarë parashikon projektligji i 2026
Çfarë është Plani Kombëtar i Veprimit
Plani Kombëtar i Veprimit është dokumenti që identifikon, analizon dhe konsolidon të gjitha profesionet e rregulluara në Shqipëri në një listë të vetme, publike dhe të përditësueshme. Ministria e Arsimit merr rolin e Koordinatorit Kombëtar, ndërsa zbatimi ndahet mes 11 autoriteteve rregullatore qendrore, ministrive të linjës, dhomave dhe urdhrave profesionalë.
Qëllimi nuk është të shtojë barriera, por të bëjë të kundërtën. Plani kërkon që çdo kufizim për hyrjen ose ushtrimin e një profesioni të kalojë një test proporcionaliteti, domethënë të provohet se kufizimi është i nevojshëm dhe se nuk ka rrugë më pak kufizuese për të njëjtin qëllim. Ky është një detyrim që buron drejtpërdrejt nga procesi i integrimit në Bashkimin Evropian.
Së bashku me listën, plani parashikon edhe krijimin e një baze kombëtare elektronike të profesioneve të rregulluara, si pikë e vetme informacioni për qytetarët, profesionistët dhe institucionet. Kjo do të thotë procedura më të qarta për njohjen e kualifikimeve, afate më të përcaktuara dhe akses më i lehtë në informacion.
Baza ligjore që duhet njohur
Plani mbështetet në disa akte që ia vlen t’i njihni bashkërisht.
Në planin kombëtar, kuadri bazë mbetet Ligji nr. 10 171, datë 22.10.2009, “Për profesionet e rregulluara në Republikën e Shqipërisë”, i ndryshuar. Ky është ligji që përcakton se çfarë quhet profesion i rregulluar në Shqipëri.
Në planin evropian, plani zbaton nenin 59 të Direktivës 2005/36/KE “Për njohjen e kualifikimeve profesionale”, të ndryshuar, dhe Direktivën (BE) 2018/958 “Për testin e proporcionalitetit”. E para kërkon që shtetet të identifikojnë profesionet e rregulluara dhe të rishikojnë periodikisht kufizimet. E dyta vendos detyrimin për të vlerësuar çdo rregull të ri përpara se të miratohet.
Për profesionet e financës, akti sektorial më i rëndësishëm është Direktiva 2006/43/KE për auditimin ligjor. Në planin kombëtar, profesioni i audituesit ligjor dhe i kontabilistit të miratuar rregullohet nga Ligji nr. 10 091, datë 5.3.2009, “Për auditimin ligjor, organizimin e profesionit të audituesit ligjor dhe të kontabilistit të miratuar”, i ndryshuar së fundmi me Ligjin nr. 126/2024.
Leggi anche: Tatimi i dyfishtë me vendet e BE. Mekanizmi i ri që detyron një zgjidhje.
Tre profesionet e financës brenda planit
Plani identifikon tre profesione të rregulluara në sektorin e financave. Ja çfarë mbulon secili dhe kush e mbikëqyr.
Agjenti doganor
Agjenti, ose përfaqësuesi doganor, ushtron veprimtari nën Drejtorinë e Përgjithshme të Doganave, në varësi të Ministrisë së Financave. Është profesioni që ndërmjetëson procedurat doganore për mallrat, një rol i njohur për çdo biznes që importon ose eksporton.
Audituesi ligjor
Audituesi ligjor kryen auditimin ligjor të pasqyrave financiare dhe shërbime të lidhura me të. Për shkak se auditimi shërben si mekanizëm i besimit publik në raportimin financiar, rregullimi i këtij profesioni ka intensitetin më të lartë: kualifikim, praktikë profesionale, provim aftësie, regjistrim, etikë dhe edukim i vijueshëm. Mbikëqyrja ushtrohet nga Bordi i Mbikëqyrjes Publike dhe nga Instituti i Ekspertëve Kontabël të Autorizuar.
Kontabilisti i miratuar
Kontabilisti i miratuar ushtron veprimtari profesionale në fushën e kontabilitetit dhe të përgatitjes e verifikimit profesional të informacionit financiar. Edhe këtu kërkohen formim profesional, provim ose vlerësim aftësish, regjistrim dhe respektim i standardeve profesionale e etike. Plani i vlerëson këto kërkesa në parim proporcionale, pra të justifikueshme.
Leggi anche: Ekonomist i Jashtëm.
Ndryshimi konkret që spikat te audituesi ligjor
Mes gjithë analizës, një pikë spikat si ndryshimi më konkret që plani propozon. Sot, për t’u bërë auditues ligjor, kërkohet që dy të tretat e praktikës profesionale trevjeçare të kryhen brenda Republikës së Shqipërisë. Plani e ka evidentuar këtë kërkesë si një risk diskriminimi të tërthortë ndaj kandidatëve që kanë fituar përvojë profesionale jashtë vendit, dhe kërkon rishqyrtimin e saj.
Për ta bërë të prekshme, merrni rastin e një profesionisti shqiptar që ka punuar disa vite pranë një kompanie auditimi jashtë vendit dhe kthehet për t’u regjistruar si auditues ligjor. Sipas kërkesës aktuale, pjesa më e madhe e asaj përvoje mund të mos i njihet, sepse nuk është kryer në territorin shqiptar. Drejtimi i reformës është që kjo përvojë ekuivalente të njihet, duke ruajtur vetëm masat plotësuese vërtet të nevojshme, si njohja e legjislacionit dhe e standardeve kombëtare të raportimit.
E njëjta logjikë vlen për kontabilistin e miratuar, ku masa kryesore që synohet është standardizimi i procedurës së njohjes profesionale, i afateve, i ankimit dhe i informacionit. Këto ndryshime kërkojnë ndërhyrje në Ligjin nr. 10 091/2009 dhe në aktet e Bordit të Mbikëqyrjes Publike e të Institutit të Ekspertëve Kontabël të Autorizuar, dhe do të kryhen gradualisht.
Leggi anche: Si të dorëzoni pasqyrat financiare në QKB dhe vendimin e asamblesë.
Çfarë do të thotë kjo për biznesin tuaj
Këtu është pjesa që ka rëndësi më shumë për ju, dhe qetëson një keqkuptim të shpeshtë. Kur del një projektvendim me tinguj teknikë si “profesione të rregulluara” dhe “test proporcionaliteti”, reagimi i parë i shumë bizneseve është të presin një detyrim apo tarifë të re. Nuk është kështu. Ky është ende një projektvendim në fazë konsultimi, që nuk parashikon efekte shtesë për Buxhetin e Shtetit dhe nuk ju kërkon asgjë sot.
Kualifikimet dhe regjistrimet ekzistuese mbeten të vlefshme. Kontabilisti apo audituesi që punon me ju vazhdon të punojë njësoj. Ajo që ndryshon me kohën është drejtimi: procedura më të standardizuara, njohje më e lehtë e kualifikimeve të huaja dhe një regjistër elektronik kombëtar ku informacioni gjendet në një vend të vetëm. Për një treg ku gjithnjë e më shumë biznese kanë degë, klientë ose bashkëpunëtorë jashtë vendit, kjo është një lëvizje në favorin tuaj.
Këtë skenar e hasim sa herë një klient hap një degë jashtë ose punëson një profesionist me kualifikim të huaj: pyetja e parë është nëse kualifikimi njihet dhe si. Plani ecën pikërisht drejt përgjigjeve më të qarta për këto pyetje.
Ogni volta che si verifica un cambiamento fiscale o finanziario che riguarda la tua attività, ti avvisiamo immediatamente via e-mail fornendoti una spiegazione chiara.
Leggi anche: Regjistri i pronarëve përfitues po ndryshon. Çfarë sjell projektligji i ri 2026.
Kur hyn në fuqi dhe cilat janë afatet
Projektvendimi hyn në fuqi vetëm pas miratimit në Këshillin e Ministrave dhe botimit në Fletoren Zyrtare. Deri atëherë, teksti mund të ndryshojë, ndaj detajet përfundimtare duhen riverifikuar në burimin zyrtar.
Përafrimi i plotë me standardet evropiane është parashikuar në dy faza: deri në fund të vitit 2027 për ndryshimet rregullatore kryesore dhe deri në fund të vitit 2030 për konsolidimin e mekanizmave administrativë të zbatimit, raportimit dhe rishikimit. Pas miratimit, plani do t’i nënshtrohet rishikimit periodik të paktën një herë në dy vjet.
Me pak fjalë, ky nuk është një afat që troket sot. Është një reformë graduale, dhe koha e ndërmjetme është koha për t’u informuar, jo për t’u shqetësuar.
Leggi anche: Servizi contabili
Si mund të jepni mendimin tuaj në konsultim
Konsultimi është i hapur për qytetarët, ekspertët e fushës, institucionet dhe çdo subjekt të interesuar, deri më 11 gusht 2026. Nëse jeni profesionist i fushës ose biznes që preket, mendimi juaj mund të përfshihet zyrtarisht. Hapat janë të thjeshtë:
- Hyni në portalin e Regjistrit Elektronik për Njoftimet dhe Konsultimet Publike, në adresën konsultimipublik.gov.al.
- Gjeni konsultimin e Ministrisë së Arsimit për Planin Kombëtar të Veprimit për profesionet e rregulluara.
- Regjistrohuni dhe parashtroni komentin tuaj përpara datës së mbylljes.
Domande frequenti
A sjell ky plan detyrime ose kosto të reja për biznesin tim tani?
Jo. Është një projektvendim në konsultim që nuk parashikon efekte shtesë për buxhetin dhe nuk kërkon asnjë veprim nga bizneset në këtë fazë. Detyrimet tuaja aktuale mbeten të pandryshuara.
A ndryshon kush mund të më mbajë kontabilitetin ose të bëjë auditimin ligjor?
Jo. Kualifikimet dhe regjistrimet ekzistuese të kontabilistëve dhe audituesve mbeten të vlefshme. Profesionisti që punon me ju vazhdon njësoj. Plani prek mënyrën si njihen kualifikimet, veçanërisht ato të fituara jashtë vendit, jo statusin e profesionistëve aktualë.
Jam auditues ose kontabilist me përvojë jashtë vendit. A më prek kjo?
Po, dhe në favorin tuaj. Drejtimi i reformës është njohja e përvojës ekuivalente të fituar jashtë vendit, duke rishikuar kërkesën aktuale që dy të tretat e praktikës të kryhen në Shqipëri. Deri në miratimin e ndryshimeve, rregullat në fuqi mbeten ato ekzistuese.
Kur hyn në fuqi?
Pas miratimit në Këshillin e Ministrave dhe botimit në Fletoren Zyrtare. Përafrimi i plotë parashikohet deri në fund të 2027 për ndryshimet rregullatore kryesore dhe deri në fund të 2030 për mekanizmat administrativë.
A mund të jap mendim në konsultim dhe deri kur?
Po. Konsultimi është i hapur deri më 11 gusht 2026 në portalin konsultimipublik.gov.al, ku çdo subjekt i interesuar mund të parashtrojë komente.
Pse ia vlen ta ndiqni tani
Plani ende nuk është miratuar, por drejtimi është i qartë dhe prek profesionet që qëndrojnë pas pasqyrave tuaja financiare. Bizneset që e kuptojnë hershëm se ku po shkon rregullimi janë ato që përgatiten pa nxitim kur ndryshimet të hyjnë në fuqi, veçanërisht ato me veprimtari ose bashkëpunëtorë jashtë vendit.
Nuk ka gjobë që ju kërcënon dhe nuk ka afat që ju detyron sot. Ka thjesht një reformë që ecën drejt standardeve evropiane, dhe një Economista esterno që e ndjek për ju. Si pjesë e abonimit mujor, ne monitorojmë ndryshimet ligjore që prekin biznesin tuaj dhe ju shpjegojmë me kohë çfarë do të thonë në praktikë.
Leggi anche: Si të hapësh një biznes në Shqipëri: hapat, forma ligjore dhe gabimet.