Business as a sole proprietor. What do you pay and what do you report in the first year?

Një biznes si person fizik është forma më e përhapur e sipërmarrjes në Shqipëri, me rreth 196,000 subjekte aktive, katër herë më shumë se shoqëritë me përgjegjësi të kufizuar. Për shumë sipërmarrës që nisin aktivitetin, zgjedhja e një modeli biznesi mund të përfshijë biznes si person fizik. Personi fizik tregtar është një individ që ushtron veprimtari ekonomike me NIPT-in e vet, pa krijuar një subjekt juridik të ndarë nga vetja.

Kjo e bën fillimin të lehtë dhe menaxhimin të parashikueshëm. Regjistrimi është falas, kryhet online dhe mbyllet brenda një dite pune. Pjesa që i zë në befasi shumë sipërmarrës vjen më pas, kur del se disa detyrime nuk varen fare nga fitimi.

Ky udhëzues ndjek vitin e parë nga fillimi në fund. Çfarë paguani, çfarë deklaroni, në cilat data, dhe cilat janë tri pikat ku situata ndryshon. Vendimin midis formave e trajton artikulli motër më poshtë, ndërsa këtu supozohet se zgjedhja tashmë është marrë.

Read also: A duhet të regjistroheni si person fizik apo si shoqëri

Çfarë do të thotë të jesh person fizik tregtar

Personi fizik nuk krijon një pasuri të ndarë nga ju. Përgjegjësia për detyrimet e biznesit është personale dhe e pakufizuar, ndryshe nga sh.p.k., ku përgjegjësia kufizohet me kapitalin e shoqërisë. Kjo është dallimi që ka rëndësi më shumë se çdo normë tatimore.

Detyrimi për t’u regjistruar buron nga neni 22 i ligjit nr. 9723/2007 për regjistrimin e biznesit. Çdo person që ushtron veprimtari ekonomike të pavarur duhet të regjistrohet përpara se ta nisë atë.

Initial Registration kryhet në portalin e-Albania. Ju duhet një llogari aktive si individ, një nënshkrim elektronik i vlefshëm dhe kodi NVE i veprimtarisë. Formulari merr rreth 10 minuta, aplikimi nuk ka tarifë dhe NIPT-i lëshohet brenda 24 orësh.

Person fizik nuk do të thotë biznes i vogël

Ky është ngatërrimi më i shpeshtë i kësaj teme. Personi fizik është mënyrë organizimi, ndërsa madhësia e biznesit është shifër. Të dyja maten veç e veç dhe nuk varen nga njëra tjetra.

Ka persona fizikë me disa punonjës, me xhiro mbi pragun e TVSH-së dhe me deklarime mujore. Ka gjithashtu shoqëri me përgjegjësi të kufizuar që punojnë me një person të vetëm dhe me xhiro shumë më të vogël. Shumë sh.p.k. kanë një ortak të vetëm, i cili është edhe administrator, prandaj në përditshmëri funksionojnë njësoj si një person fizik.

Në pamje të parë duket ndryshe, sepse një i vetëpunësuar rrallë arrin përmasa të mëdha. Por kjo është prirje, jo rregull, dhe rregullat tatimore nuk ndjekin prirjen.

Çfarë thotë ligji sot për termin biznes i vogël

Law No. 29/2023 për tatimin mbi të ardhurat nuk e përdor kategorinë “biznes i vogël”. Ai punon me pragje shifrash, jo me etiketa. Kufijtë që kanë rëndësi janë xhiroja vjetore 14,000,000 lekë për regjimin zero, sipas nenit 69, dhe fitimi i tatueshëm 14,000,000 lekë për kalimin nga 15% në 23%, sipas nenit 24.

Termi ka mbetur nga regjimi i mëparshëm, kur ekzistonte tatimi i thjeshtuar mbi fitimin e biznesit të vogël, dhe vazhdon të qarkullojë në materiale të vjetra në internet. Prandaj kur dikush ju thotë se jeni “biznes i vogël”, ajo fjali nuk ju cakton asnjë detyrim. Detyrimet i caktojnë forma juaj e regjistrimit dhe shifrat tuaja.

Ku e përcakton ligji madhësinë e një biznesi

Vendi i vetëm ku madhësia përcaktohet me kritere është ligji i kontabilitetit, jo ai i tatimeve. Sipas nenit 4 të ligjit nr. 25/2018, njësitë ekonomike ndahen në mikronjësi, njësi të vogla, njësi të mesme dhe njësi të mëdha, sipas tre kritereve, totali i aktiveve, të ardhurat dhe numri mesatar i punonjësve.

Mikronjësi është njësia që nuk i tejkalon të paktën dy nga tre kufijtë 15,000,000 lekë aktive, 30,000,000 lekë të ardhura dhe 10 punonjës. Njësi e vogël është ajo që qëndron brenda kufijve 150,000,000 lekë, 300,000,000 lekë dhe 50 punonjës.

Vini re dy gjëra. E para, këto kategori nuk kanë asnjë lidhje me formën, pra një person fizik mund të jetë njësi e vogël dhe një sh.p.k. mund të jetë mikronjësi. E dyta, ato prekin mënyrën e mbajtjes së kontabilitetit dhe të raportimit, jo normat tatimore. Kuadri i plotë është te hubi i Finance and Accounting.

Diferenca që ndihet vërtet, tatimi në burim

Ja një ndryshim praktik që nuk varet aspak nga madhësia, por nga forma dhe regjistrimi.

Kur një biznes i paguan një individi të paregjistruar për qira, honorar ose të drejta autori, duhet të mbajë 15% tatim në burim, dhe përgjegjësia për mbajtjen është e paguesit, jo e marrësit. Kur i njëjti shërbim paguhet te një person fizik i regjistruar me NIPT që lëshon faturë, tatim në burim nuk mbahet, sepse marrësi e deklaron vetë të ardhurën.

Bazat janë nenet 58 dhe 59 të ligjit nr. 29/2023 për pagesat dhe normat, ndërsa përgjegjësia e agjentit të mbajtjes buron nga neni 117 i ligjit nr. 9920/2008. Lista e plotë e pagesave është te faqja e withholding tax.

Pra regjistrimi si person fizik nuk është formalitet. Ai ndryshon mënyrën si ju paguajnë klientët dhe kush mban përgjegjësinë ndaj administratës.

Sa tatim paguani mbi fitimin

Për shumicën e personave fizikë sot, tatimi mbi fitimin është zero. Kjo nuk është përjashtim i përhershëm, por një dispozitë kalimtare me afat të caktuar.

Kur zbatohet norma 0% deri në vitin 2029

Norma 0% zbatohet kur të ardhurat bruto vjetore nuk kalojnë 14,000,000 lekë, sipas nenit 69 të ligjit nr. 29/2023. Afati i kësaj dispozite është 31 dhjetori 2029.

Matja bëhet mbi xhiron bruto, jo mbi fitimin. Ky është keqkuptimi më i shpeshtë. Një biznes me 13,000,000 lekë xhiro dhe 2,000,000 lekë fitim mbetet brenda regjimit zero, sepse kufiri lexohet te xhiroja. Detajet dhe kushtet i mban faqja e regjimit zero deri në 2029.

Çfarë ndodh kur xhiroja kalon 14,000,000 lekë

Kur kaloni pragun, hyni te normat e zakonshme. Sipas nenit 24 të ligjit nr. 29/2023, norma është 15% mbi fitimin e tatueshëm deri në 14,000,000 lekë dhe 23% vetëm mbi tepricën përtej kësaj shume.

Vini re se norma 23% nuk zbatohet mbi të gjithë fitimin. Ajo prek vetëm pjesën mbi kufirin. Rates and thresholds i mbajnë të gjitha rastet.

Cilat kontribute paguani edhe kur nuk keni fitim

Kontributet nuk lidhen me fitimin. Ato paguhen mbi baza të përcaktuara me ligj, edhe në një vit kur biznesi del me humbje. Kjo është shpenzimi fiks që duhet planifikuar që në muajin e parë.

Baza e sigurimit shoqëror për të vetëpunësuarin nis nga paga minimale, pra 50,000 lekë në muaj. Baza e sigurimit shëndetësor është dyfishi i pagës minimale, pra 100,000 lekë në muaj. Bazat janë ato të VKM-së nr. 776, datë 19.12.2025, në fuqi nga 1 janari 2026, ndërsa kuadri vjen nga ligji nr. 7703/1993 dhe ligji nr. 10383/2011. Shifrat e plota i mban faqja e statusit dhe kontributeve të të vetëpunësuarit.

Shembull i llogaritur për një vit të plotë

Marrim një person fizik me 6,000,000 lekë xhiro në vitin e parë, që punon i vetëm dhe nuk ka punonjës.

Voice	Calculation	Në vit
Profit Tax	Xhiroja nën 14,000,000 lekë, regjimi zero	zero lek
Social Insurance	24.5% mbi 50,000 lekë në muaj	147,000 lekë
Health Insurance	3.4% mbi 100,000 lekë në muaj	40,800 lekë
VAT	Qarkullimi nën 10,000,000 lekë	Outside the scheme
Detyrimet fikse gjithsej	Pavarësisht fitimit	187,800 lekë

Pra rreth 15,650 lekë në muaj dalin edhe në një vit pa fitim fare. Këtyre u shtohet kostoja vjetore e certifikatës së fiskalizimit dhe, sipas veprimtarisë, tarifat vendore.

Kur hyni në skemën e TVSH-së

Regjistrimi në TVSH bëhet i detyrueshëm kur qarkullimi vjetor kalon 10,000,000 lekë, sipas nenit 117 të ligjit No. 92/2014. Kërkesa paraqitet brenda 15 ditëve nga momenti i kalimit të pragut.

Ekziston edhe regjistrimi vullnetar, i mundur mbi 5,000,000 lekë qarkullim. Ai ka kuptim kur blerjet tuaja janë me TVSH dhe klientët janë biznese, sepse atëherë TVSH-ja e blerjeve bëhet e zbritshme. Kur klientët janë individë, regjistrimi vullnetar zakonisht ju bën më të shtrenjtë. Kushtet dhe procedura janë te faqja e regjistrimit dhe çregjistrimit në TVSH.

Kujdes me një detaj praktik. Regjistrimi vullnetar mbahet të paktën dy vjet, pra nuk dilet prej tij sapo ndërron mendje.

Read also: POS i detyrueshëm, afati 31 dhjetor 2026 dhe përjashtimet

Çfarë deklaroni gjatë vitit, afat pas afati

Ritmi i deklarimeve për personin fizik është më i lehtë se për shoqëritë. Listëpagesa dorëzohet tremujore, jo mujore.

Deadline	Çfarë dorëzohet
Brenda marsit	Deklarata e statusit të vetëpunësuarit
March 31	Deklarata vjetore e të ardhurave, e detyrueshme edhe me tatim zero
Data 20 pas çdo muaji	Payroll and contributions
Data 11 e muajit pasues	Librat e shitjes dhe blerjes, vetëm nëse jeni në TVSH
Data 14 e muajit pasues	Deklarata dhe pagesa e TVSH-së, vetëm nëse jeni në TVSH

Afati i listëpagesës tremujore mbështetet te neni 65 i ligjit nr. 29/2023, ndërsa deklarata vjetore te neni 61. Deklarata e 31 marsit është detyrim edhe kur rezultati është zero, dhe mosdorëzimi i saj gjeneron gjobë të veçantë. Rrjedha e plotë e deklarimeve është te faqja e deklarimit në e-Filing.

Afati i librave datë 11 është rregull i ri që vlen nga 1 janari 2026. Data 10 e viteve të mëparshme nuk vlen më, prandaj njoftimet e vjetra që qarkullojnë ende në internet janë burim i gabuar.

Kur veprimtaria juaj rikualifikohet si punësim

Ky është rreziku më pak i njohur i personit fizik dhe prek sidomos ata që punojnë me pak klientë.

Sipas nenit 12 të ligjit nr. 29/2023, administrata mund t’i trajtojë të ardhurat tuaja si të ardhura punësimi kur 80% e tyre vijnë nga një klient i vetëm, ose kur 90% vijnë nga më pak se tre klientë. Pasoja është që të ardhurat tatohen me normat e pagës, jo me regjimin e biznesit.

Kjo nuk do të thotë se një klient i madh është i ndaluar. Do të thotë se struktura e klientëve ka pasoja tatimore dhe ia vlen të shihet përpara se të nënshkruani një kontratë të vetme vjetore. Kufijtë dhe rastet janë te faqja Wage or self-employment.

Read also: Freelancerët dhe regjistrimi si person fizik me NIPT

Kur duhet të dorëzoni edhe deklaratën individuale

Përveç deklaratës së biznesit, mund t’ju lindë detyrimi për deklaratën individuale vjetore. Ajo dorëzohet kur të ardhurat tuaja vjetore kalojnë 1,200,000 lekë, ose kur keni pasur dy a më shumë punëdhënës brenda vitit, ose kur keni të ardhura të tjera përveç pagës mbi 50,000 lekë.

Afati është po 31 marsi. Kush e dorëzon dhe si plotësohet, i mban faqja e deklaratës individuale.

Frequently asked questions

A mund ta mbaj një biznes si person fizik bashkë me një punë me pagë

Po. Ligji nuk e ndalon të jeni i punësuar dhe njëkohësisht i regjistruar si person fizik. Të ardhurat trajtohen veçmas, ndërsa kontributet mund të llogariten ndryshe nëse jeni tashmë i siguruar si i punësuar. Ky është një nga rastet ku ia vlen të pyetni përpara se të regjistroheni.

A paguaj tatim nëse biznesi im nuk nxjerr fitim

Tatim mbi fitimin jo. Kontribute po. Sigurimet llogariten mbi bazat ligjore, jo mbi rezultatin, prandaj rreth 187,800 lekë në vit dalin edhe në një vit pa fitim.

A duhet të kem POS si person fizik

Në parim po, me afat 31 dhjetorin 2026. Ekziston një përjashtim për të vetëpunësuarin që plotëson njëkohësisht tri kushte, punon i vetëm, nuk është subjekt i TVSH-së dhe ka një vendndodhje të vetme.

Sa zgjat regjistrimi dhe sa kushton

Aplikimi është pa tarifë dhe NIPT-i lëshohet brenda 24 orësh nga aplikimi në e-Albania. Kostoja e vetme paraprake është nënshkrimi elektronik, që ju duhet gjithsesi për shërbimet e tjera.

A mund ta kthej personin fizik në sh.p.k.

Jo me një veprim të vetëm ndryshimi. Format janë subjekte të ndryshme, prandaj praktikisht hapet shoqëria e re dhe personi fizik çregjistrohet ose lihet pasiv. Hapat e mbylljes janë te faqja e çregjistrimit të personit fizik.

Çfarë ndodh nëse nuk e dorëzoj deklaratën e 31 marsit

Gjoba zbatohet edhe kur tatimi është zero, sepse penalizohet mosdeklarimi, jo mospagesa. Prandaj një vit i qetë pa aktivitet nuk ju liron nga dorëzimi.

Kur duhet të filloj të mbaj kontabilitet të rregullt

Që nga fatura e parë. Regjimi zero i tatimit nuk është regjim pa dokumente, dhe pikërisht këtu ngatërrohen shumë biznese të reja. Faturat, librat dhe rakordimi bankar kërkohen njësoj.

Read also: Çfarë shikon banka kur kërkoni kredi