- Tatimi i trashëgimisë dhe dhuratave është 15%, pa u zbritur asnjë kosto.
- Trashëgimia dhe dhurata brenda familjes së ngushtë janë të përjashtuara, pra te trashëgimtarët ligjorë të radhës së parë dhe të dytë, plus mes vëllait dhe motrës.
- Jashtë asaj rrethe, përjashtimi vlen deri në 5,000,000 lekë për pasuri të paluajtshme dhe deri në 1,000,000 lekë për pasuri të luajtshme, për çdo tatimpagues.
- Pasuria vlerësohet me vlerën nominale ose me vlerën e tregut, cilado është më e lartë.
- Fitimet nga lojërat e fatit tatohen veçmas dhe nuk grupohen me të ardhura të tjera.
- Të tria deklarohen te deklarata vjetore individuale, deri më 31 mars të vitit pasues.
Tatimi i trashëgimisë dhe dhuratave në Shqipëri nuk prek të gjithë. Brenda familjes së ngushtë nuk paguhet asgjë, sado e madhe të jetë pasuria. Jashtë saj paguhet 15%, dhe pikërisht kufiri mes këtyre dy rasteve është ajo që ngatërrohet më shpesh.
Dy bindjet e gabuara më të shpeshta
Dy bindje të gabuara përsëriten te kjo temë. E para, se çdo dhuratë brenda familjes është e lirë nga tatimi, pa u kontrolluar nëse personi bën vërtet pjesë te radha e parë ose e dytë e trashëgimtarëve. Të tjerë mendojnë se një fitim nga lotaria nuk deklarohet, sepse paratë erdhën tashmë të prera.
Ky tekst jep rrethin e përjashtimit, dy pragjet që vlejnë jashtë tij, mënyrën si vlerësohet pasuria, trajtimin e veçantë të fitimeve nga lojërat e fatit, dhe burimet nga të cilat administrata tatimore i merr vetë të dhënat. Mbyllet me shembuj të llogaritur dhe me një pikë që mbetet për t’u verifikuar rast pas rasti.
Lexo edhe: Tarifat, taksat dhe tatimet e kalimit të së drejtës së pronësisë, për koston e noterisë dhe të regjistrimit, që është çështje më vete nga tatimi.
Çfarë hyn te ky tatim dhe çfarë mbetet jashtë
Ligji i trajton bashkë tri lloje të ardhurash, sepse te të tria paratë ose pasuria vijnë pa një shkëmbim. Dhurata, pra pasuria e luajtshme, e paluajtshme ose paratë e marra pa kompensim. Trashëgimia, pra ajo që kalon për shkak të vdekjes te trashëgimtarët, pasi zbriten detyrimet e trashëgueshme. Dhe fitimet nga lojërat e fatit.
Kush preket. Rezidentët në Shqipëri preken për pasurinë kudo që ndodhet, brenda ose jashtë vendit. Jorezidentët preken vetëm për pasurinë që ndodhet në Shqipëri dhe për lojërat e fatit të zhvilluara këtu.
Çfarë mbetet jashtë. Ky tatim nuk ka lidhje me tarifat e noterisë, me taksën e kalimit të pronësisë dhe me shpenzimet e regjistrimit në kadastër. Ato janë kosto të veçanta, që paguhen edhe kur tatimi del zero.
Kush përjashtohet nga tatimi i trashëgimisë dhe dhuratave
Rruga nga pasuria te detyrimi kalon nëpër dy pyetje. E para shikon lidhjen familjare, e dyta shikon vlerën.
Pa tatim, pa kufi vlere. Përjashtimi nuk varet nga sa e madhe është pasuria.
Kalohet te pyetja e dytë, ajo e vlerës.
Pa tatim. Deri te ato vlera, dhurata ose trashëgimia është e përjashtuar.
Lind detyrimi 15%, pa u zbritur asnjë kosto.
Rrethi familjar që përjashtohet
Ligji nuk e shkruan vetë listën e personave. Ai dërgon te trashëgimtarët ligjorë të radhës së parë dhe të dytë sipas neneve 361 deri 363 të Kodit Civil, dhe shton veçmas lidhjen vëlla e motër.
Kjo do të thotë se pyetja e vërtetë nuk është sa i afërm është personi në ndjesinë tuaj, por në cilën radhë e vendos Kodi Civil. Prandaj, kur dhurata del jashtë rrethit të ngushtë prind, fëmijë, bashkëshort, vëlla e motër, radha konfirmohet te noteri përpara se akti të nënshkruhet, jo pasi të jetë nënshkruar.
Ka edhe një përjashtim të tretë, më të ngushtë. Kalimi i pronësisë te trashëgimtarët ligjorë, me dhurim ose me heqje dorë, kur prona rrjedh nga bashkëpronësia e detyrueshme e fituar sipas ligjit nr. 7501, datë 19.7.1991, “Për tokën”.
Dy pragje të ndryshme, sipas llojit të pasurisë
Jashtë rrethit familjar, përjashtimi nuk bie menjëherë. Ai vlen deri në 5,000,000 lekë për pasuritë e paluajtshme dhe deri në 1,000,000 lekë për pasuritë e luajtshme, dhe matet për çdo tatimpagues.
PIKË QË VERIFIKOHET RAST PAS RASTI. Teksti i nenit e jep përjashtimin “deri në” këto vlera, por nuk e thotë shprehimisht nëse, kur pragu kalohet, tatimi 15% llogaritet mbi të gjithë vlerën apo vetëm mbi tepricën mbi prag. Diferenca është e madhe, prandaj te një rast konkret kjo konfirmohet me administratën tatimore ose me noterin përpara deklarimit, dhe nuk supozohet.
Si vlerësohet pasuria
Baza e tatimit nuk është shuma që shkruhet në akt kur ajo është më e ulët se realiteti. Pasuria vlerësohet me vlerën nominale ose me vlerën e tregut, dhe merret ajo që është më e lartë. Vlerësimi bëhet në momentin e dhurimit.
Për një banesë, vlera mund të përcaktohet nga ekspertë të licencuar ose duke zbatuar aktet në fuqi për vlerësimin e pasurive të paluajtshme. Për sende si një pikturë, një automjet retro, një unazë me gur të çmuar ose një set antik, vlera përcaktohet nga ekspertë të licencuar të fushës.
Rregullat e vlerësimit që ligji përdor për fitimet kapitale zbatohen edhe këtu. Pra një vlerë e shkruar poshtë tregut nuk e ul tatimin, vetëm e zhvendos çështjen te kontrolli.
Lexo edhe: Rivlerësimi i pasurisë 2026, afatet, formularët dhe llogaritja, që prek pikërisht vlerën mbi të cilën maten këto detyrime.
Çdo herë që ka një ndryshim tatimor ose financiar që prek biznesin tuaj, ju njoftojmë direkt në email me shpjegim praktik.
Dërgomë njoftimet falasFitimet nga lojërat e fatit
Këto trajtohen ndryshe nga dhuratat. Ato tatohen 15% dhe tatohen veçmas, pra nuk grupohen me të ardhura të tjera dhe nuk përfitojnë nga asnjë prag.
Norma zbatohet mbi fitimin, pa u zbritur kostoja e biletës, e basteve të humbura ose e çdo shpenzimi tjetër. Kjo është arsyeja pse llogaritja e një lojtari të rregullt nuk përputhet kurrë me atë të tij, sepse ai mendon për rezultatin e sezonit, ndërsa ligji shikon fitimin.
Preken fitimet e marra në Shqipëri dhe, për rezidentët, edhe ato të fituara jashtë vendit.
Lexo edhe: Kalendari tatimor, afatet e vitit, për afatin e deklaratës dhe për të tjerat që bien në të njëjtën periudhë.
Si deklarohet dhe çfarë sheh administrata
Të tria llojet deklarohen nga vetë përfituesi, te deklarata vjetore individuale e të ardhurave, deri më 31 mars të vitit pasues. Kush e ka detyrimin ta dorëzojë atë deklaratë shpjegohet te faqja e kushteve.
Pjesa që shpesh nuk dihet është se administrata nuk pret deklaratën për të mësuar çfarë ka ndodhur. Udhëzimi parashikon marrjen e të dhënave nga palë të treta, dhe lista është e gjatë.
- Noterët depozitojnë te Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve të dhënat e akteve të trashëgimisë dhe të dhurimit, me përfituesit dhe vlerat.
- Bankat japin të dhëna për transfertat hyrëse dhe dalëse që tregojnë indicie dhuratash, trashëgimish ose fitimesh.
- Drejtoria e Parandalimit të Pastrimit të Parave jep raportimet sipas rregullave kundër pastrimit.
- Banka Qendrore jep të dhëna për transfertat ndërkufitare.
- Kadastra jep transferimet e pronës që nuk duken si shitje tregtare.
- Shkëmbimi automatik i informacionit jep llogaritë financiare jashtë vendit.
- Operatorët e basteve raportojnë fitimet përmes deklaratave të tatimit në burim.
Pra mosdeklarimi nuk është zgjedhje mes të dukurit dhe të padukurit. Akti noterial dhe transferta bankare janë tashmë të dukshme.
Tre shembuj të llogaritur
Shembulli i parë, dhuratë brenda familjes. Një prind i dhuron fëmijës një apartament me vlerë 12,000,000 lekë. Lidhja bie brenda rrethit të përjashtuar, prandaj tatimi është zero, pavarësisht nga vlera. Mbeten për t’u paguar vetëm tarifat e noterisë dhe të regjistrimit.
Shembulli i dytë, dhuratë jashtë familjes nën prag. Një person i dhuron një miku një automjet me vlerë tregu 800,000 lekë. Pasuria është e luajtshme dhe nuk e kalon pragun 1,000,000 lekë, prandaj tatimi është zero.
Shembulli i tretë, fitim nga lojërat e fatit. Një fitim prej 2,000,000 lekësh tatohet 15%, pra 300,000 lekë, dhe te personi mbeten 1,700,000 lekë. Kostoja e biletave të humbura gjatë vitit nuk zbritet.
Pyetje të shpeshta
A paguhet tatim kur prindi i dhuron shtëpinë fëmijës
Jo. Dhurata dhe trashëgimia brenda trashëgimtarëve ligjorë të radhës së parë dhe të dytë janë të përjashtuara, pa kufi vlere. Mbeten vetëm tarifat e noterisë dhe të regjistrimit.
A hyn vëllai ose motra te rrethi i përjashtuar
Po. Ligji e shton shprehimisht lidhjen vëlla e motër, përveç radhës së parë dhe të dytë të trashëgimtarëve ligjorë.
Sa është pragu i përjashtimit jashtë familjes
Deri në 5,000,000 lekë për pasuri të paluajtshme dhe deri në 1,000,000 lekë për pasuri të luajtshme, për çdo tatimpagues. Mbi këto vlera lind detyrimi 15%.
Çfarë ndodh nëse vlera në akt është më e ulët se tregu
Merret vlera më e lartë mes nominales dhe tregut. Një vlerë e shkruar poshtë tregut nuk e ul bazën e tatimit.
A zbritet kostoja e biletave nga fitimi i lojërave të fatit
Jo. Norma 15% zbatohet pa u zbritur asnjë kosto, dhe fitimet tatohen veçmas, pa u grupuar me të ardhura të tjera.
A tatohet një trashëgimi e marrë jashtë Shqipërisë
Për një rezident në Shqipëri, po, sepse ligji e shtrin zbatimin te pasuria që ndodhet brenda ose jashtë vendit. Për një jorezident, vetëm pasuria që ndodhet në Shqipëri.
Baza ligjore
- Fusha e zbatimit, përkufizimet dhe norma, ligji nr. 29/2023 “Për tatimin mbi të ardhurat”, neni 60.
- Përjashtimet familjare dhe dy pragjet, ligji nr. 29/2023, neni 60, pika 7.
- Vlerësimi me vlerë nominale ose vlerë tregu, ligji nr. 29/2023, neni 60, pika 6.
- Norma 15% pa zbritje kostoje, Udhëzimi nr. 26, datë 8.9.2023, pika 60.
- Radha e parë dhe e dytë e trashëgimtarëve ligjorë, Kodi Civil, nenet 361 deri 363.
- Bashkëpronësia e detyrueshme, ligji nr. 7501, datë 19.7.1991, “Për tokën”, i ndryshuar.
- Deklarata vjetore individuale dhe afati 31 mars, ligji nr. 29/2023, neni 67.
