Pagesat e vonuara 2026: projekt-ligji i ri dhe çfarë duhet të bëjë biznesi sot

Mesatarisht, një biznes shqiptar pret shumë muaj për të arkëtuar një faturë të lëshuar tek një klient privat ose tek një institucion publik. Vonesat e pagesave janë një nga shkaqet kryesore të problemeve me likuiditetin për ndërmarrjet e vogla dhe të mesme.

Më 19 maj 2026, Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit publikoi për public consultation një projekt-ligj që ndryshon në thelb mënyrën se si trajtohen pagesat e vonuara në Shqipëri. Projekti synon përafrimin e plotë të ligjit nr. 48/2014 me Direktivën 2011/7/BE të Bashkimit Evropian, si pjesë e detyrimeve për Kapitullin 20 të integrimit europian.

Në këtë artikull do të shpjegojmë çfarë ndryshon konkretisht për sipërmarrjet, kush hyn në fushën e zbatimit, çfarë mund të bëjë biznesi juaj që sot për të qenë i përgatitur, dhe si mund të merrni pjesë në konsultimin publik që mbyllet më 15 qershor 2026.

Read also: Overview of the Regulatory and Tax Framework in Albania.

Pse u propozuan këto ndryshime

Ligji aktual nr. 48/2014 “Për pagesat e vonuara në detyrimet kontraktore dhe tregtare” hyri në fuqi për të rregulluar afatet e pagesës dhe kamatëvonesat në transaksionet tregtare. Megjithatë, përafrimi me Direktivën 2011/7/BE të Parlamentit Evropian dhe Këshillit nuk ishte i plotë. Disa përkufizime kishin mbetur më të ngushta se ato europiane, dhe disa rregulla të rëndësishme për mbrojtjen e kreditorit mungonin.

Projekt-ligji i ri vjen për të mbyllur këtë boshllëk dhe për të përmbushur piketat përmbyllëse të Kapitullit 20 “Ndërmarrjet dhe politikat industriale” në negociatat me Bashkimin Evropian. Problemet që adreson në mënyrë konkrete janë vonesat sistematike të pagesave që dëmtojnë likuiditetin e ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme, mungesa e një mekanizmi të qartë për kamatëvonesat e rëna dakord me marrëveshje, dhe ngushtimi i papërshtatshëm i rrethit të subjekteve që mbulohen nga ligji.

Çfarë ndryshon për sipërmarrjet në marrëdhëniet B2B

Tre janë ndryshimet që ndikojnë drejtpërdrejt mbi çdo biznes që lëshon ose merr fatura nga një biznes tjetër.

Afati maksimal i pagesës

Projekt-ligji vendos një tavan të qartë. Afati i pagesës i përcaktuar në kontratë ndërmjet sipërmarrjeve nuk mund të kalojë 60 ditë kalendarike. Përjashtimi i vetëm është kur palët bien dakord shprehimisht ndryshe në kontratë, me kushtin që ky afat të mos jetë qartësisht i padrejtë ndaj kreditorit.

Ky tavan nuk ekzistonte më parë në ligjin aktual në mënyrë kaq të qartë. Shumë biznese janë gjendur të detyruara të pranojnë afate 90 ose 120 ditësh nga klientë të mëdhenj, gjë që rrezikon likuiditetin e tyre. Me ndryshimin e propozuar, çdo afat mbi 60 ditë do të kërkojë justifikim të qartë dhe nuk do të mund të imponohet në mënyrë të njëanshme.

Kamatëvonesa lind automatikisht

Sipas projekt-ligjit, kreditori ka të drejtë të përfitojë kamatëvonesë pa qenë e nevojshme që të dërgojë një njoftim ose kujtesë për pagesë. Mjafton që kreditori të ketë përmbushur detyrimet e tij kontraktuale dhe ligjore, dhe që pagesa të mos jetë marrë në afat.

Kjo është një kthesë e rëndësishme në praktikë. Shumë biznese aktualisht nuk kërkojnë kamatëvonesë sepse procedura është e komplikuar ose sepse mendojnë se kërkohet një njoftim formal. Me rregullin e ri, kamatëvonesa lind vetvetiu nga dita pas datës së skadencës.

Nëse data e pagesës nuk është përcaktuar në kontratë, kamatëvonesa fillon të llogaritet automatikisht me kalimin e 30 ditëve kalendarike nga data e marrjes së faturës, ose nga data e marrjes në dorëzim të mallrave kur data e faturës është e pasigurt, ose nga përfundimi i procedurës së kolaudimit kur një e tillë parashikohet me ligj apo në kontratë.

Afati i kolaudimit të mallrave dhe shërbimeve

Kohëzgjatja maksimale e procedurës së marrjes në dorëzim ose të kolaudimit nuk mund të kalojë 30 ditë kalendarike nga data e marrjes në dorëzim të mallrave ose shërbimeve. Edhe këtu palët mund të bien dakord shprehimisht për një afat tjetër, por vetëm nëse kjo zgjatje nuk përbën një kusht të padrejtë kontraktual.

Në praktikë, kjo do të thotë se kontratat që parashikojnë procedura kolaudimi 60 ose 90 ditëshe pa arsye objektive do të jenë të pavlefshme.

Çfarë ndryshon për transaksionet me autoritetet publike

Për transaksionet ku debitori është një autoritet publik, rregullat janë edhe më strikte. Afati i pagesës i përcaktuar në kontratë nuk mund të kalojë 30 ditë kalendarike. Ky afat mund të zgjatet deri në një maksimum prej 60 ditësh kalendarike vetëm nëse është rënë dakord shprehimisht në kontratë dhe nëse kjo zgjatje justifikohet objektivisht nga natyra apo veçoritë e veçanta të kontratës.

Një rregull veçanërisht i rëndësishëm është se data e marrjes së faturës nuk mund të jetë subjekt i një marrëveshjeje kontraktuale midis debitorit dhe kreditorit. Çdo kusht kontraktor që synon shtyrjen e datës së marrjes së faturës është i pavlefshëm. Kjo mbron bizneset që furnizojnë institucionet publike nga praktika e zakonshme e refuzimit ose vonesës së pranimit zyrtar të faturës.

Kamatëvonesa në këto raste llogaritet automatikisht nga dita e nesërme e përfundimit të afateve, pa qenë nevoja për njoftim formal apo kërkesë vënieje në vonesë sipas rregullave të përgjithshme të Kodit Civil.

Kush hyn në fushën e zbatimit

Projekt-ligji zgjeron ndjeshëm rrethin e subjekteve që mbrohen nga rregullat e pagesave të vonuara. Tre janë përkufizimet e rifomuluara që duhen kuptuar.

“Sipërmarrje” përfshin tashmë profesionet e lira dhe tregtarët individë

Sipas projekt-ligjit, sipërmarrje është çdo formë organizimi ose subjekt, me përjashtim të një autoriteti publik, që vepron në kuadër të veprimtarisë së tij të pavarur ekonomike apo profesionale. Përfshihen rastet kur kjo veprimtari ushtrohet nga një person i vetëm si person fizik, tregtar individ apo profesion i lirë.

Ky është një ndryshim që preku shumë profesionistë. Aktualisht, tregtarët individë dhe profesionet e lira (avokatë, kontabilistë, arkitektë, mjekë me praktikë private) janë në një zonë gri sa i përket aplikimit të rregullave për kamatëvonesat. Me përkufizimin e ri, ata kanë të njëjtën mbrojtje si shoqëritë tregtare.

“Autoritet publik” zgjerohet për të përfshirë subjektet e rregulluara nga e drejta publike

Përkufizimi i ri përfshin çdo autoritet kontraktor shtetëror, njësitë e qeverisjes qendrore e vendore, institucionet e fondeve speciale, si dhe bashkimet, grupimet ose entitetet e përbashkëta të formuara nga një ose më shumë prej këtyre autoriteteve. E rëndësishme është se ky përkufizim aplikohet pavarësisht nga objekti, subjekti apo vlera e kontratës.

Norma bazë e interesit harmonizohet me standardet europiane

Projekt-ligji rifomulon edhe mënyrën se si llogaritet norma bazë e interesit për lekun, euron dhe monedhat e huaja. Për lekun përdoret norma e operacioneve REPO të miratuar nga Këshilli Mbikëqyrës i Bankës së Shqipërisë. Për euron përdoret norma e operacioneve kryesore të rifinancimit të Bankës Qendrore Europiane. Për monedhat e huaja përdoret norma e bankës qendrore përkatëse që emeton monedhën.

Përshpejtimi i procedurës gjyqësore për urdhrin e ekzekutimit

Projekt-ligji vendos një afat të qartë për gjykatën. Kur kreditori kërkon ekzekutimin e detyrueshëm të një detyrimi të papaguar së bashku me kamatëvonesat dhe dëmshpërblimin për shpenzimet e rikuperimit, gjykata duhet të lëshojë urdhrin e ekzekutimit brenda 90 ditëve kalendarike nga data e paraqitjes së kërkesës.

Ky afat aplikohet me kushtin që debia ose elementet e tjera të procedurës të mos kundërshtohen. Në praktikë, ky rregull synon t’i japë fund vonesave proceduriale që shpesh i bëjnë kreditorët të heqin dorë nga ndjekja gjyqësore.

Çfarë mund të bëjë biznesi juaj sot

Edhe pse projekt-ligji nuk ka ende fuqi ligjore, drejtimi i ndryshimeve është i qartë dhe ka shumë gjasa të miratohet brenda 2026, pasi është detyrim direkt për Kapitullin 20 të integrimit në BE. Pesë janë veprimet që mund të ndërmerren që tani.

E para, rishikoni kontratat ekzistuese me klientët dhe furnitorët. Identifikoni ato që parashikojnë afate pagese mbi 60 ditë midis sipërmarrjeve, ose mbi 30 ditë me autoritetet publike. Vlerësoni nëse këto afate justifikohen objektivisht nga natyra e kontratës.

E dyta, standardizoni kontratat e reja sipas afateve të reja. Kjo ju kursen kostot e ripunimit kur ligji të miratohet dhe ju vendos në pozicion më të mirë negocimi me palët.

E treta, kontrolloni klauzolat që mund të konsiderohen të padrejta. Klauzolat që zgjasin afatin e pagesës pa arsye objektive, që përjashtojnë të drejtën e kamatëvonesës, ose që parashikojnë procedura kolaudimi më të gjata se 30 ditë, do të jenë në rrezik pavlefshmërie sipas rregullave të reja.

E katërta, ngrini ose përditësoni sistemin e ndjekjes së faturave të papaguara. Me kamatëvonesën që lind automatikisht, çdo ditë vonesë përkthehet në një vlerë konkrete që ju takon. Pa një sistem të mirorganizuar, kjo e drejtë humbet në praktikë.

E pesta, përgatitni një politikë të brendshme për kërkimin e kamatëvonesave. Vendosni kur dhe si do t’i komunikoni klientit detyrimin e tij, dhe cili është procesi para se të kaloni në procedurë gjyqësore.

Si të merrni pjesë në konsultimin publik

Konsultimi publik mbi projekt-ligjin zgjat nga 19 maji deri më 15 qershor 2026. Komentet mund të dërgohen nëpërmjet tri rrugëve.

Mënyra e parë është nëpërmjet Regjistrit Elektronik për Njoftimet dhe Konsultimet Publike (RENJK) në adresën konsultimipublik.gov.al, te seksioni i konsultimeve, detajet e konsultimit nr. 973.

Mënyra e dytë është nëpërmjet postës elektronike në adresën [email protected].

Mënyra e tretë është me postë fizike në adresën: Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit, Bulevardi “Dëshmorët e Kombit”, Nr. 1, Tiranë 1001, Shqipëri.

Përveç këtyre, janë parashikuar edhe takime publike pranë Shtëpisë së Biznesit, afër Piramidës, paralelisht me afatin e konsultimit.

Pjesëmarrja në konsultim nuk është thjesht formale. Komentet konkrete nga bizneset mund të çojnë në ndryshime të rëndësishme në tekstin përfundimtar. Veçanërisht për ndërmarrjet e vogla dhe të mesme, ky është një moment për të bërë të dëgjuar shqetësimet praktike që dalin nga afatet e propozuara dhe nga mekanizmat e zbatimit.

Why it Matters

Pagesat e vonuara janë një nga problemet më të vjetra dhe më të papërfillura të mjedisit të biznesit në Shqipëri. Çdo ditë vonesë në arkëtimin e një faturë do të thotë më pak para në qarkullim për të paguar furnitorët, pagat dhe taksat. Për një ndërmarrje të vogël, një klient i madh që paguan me 120 ditë vonesë mund të kthehet në një kërcënim ekzistencial.

Ndryshimet e propozuara vendosin për herë të parë afate të qarta, lindje automatike të kamatëvonesës pa nevojë njoftimi, dhe një afat të prerë gjyqësor për urdhrin e ekzekutimit. Nëse miratohen siç janë sot, do të ndryshojnë në thelb ekuilibrin e fuqisë negociuese midis kreditorit dhe debitorit, në favor të atij që ka kryer punën dhe pret të paguhet.

Bizneset që përgatiten nga sot, që rishikojnë kontratat dhe që ngrenë sistemet e brendshme të ndjekjes së pagesave, do të jenë në pozicionin më të mirë për të përfituar nga rregullat e reja që në ditën e parë të zbatimit të tyre.

Frequently asked questions

A do të zbatohet ligji aktualisht apo vetëm pas miratimit?

Projekt-ligji aktualisht është në fazën e konsultimit publik dhe nuk ka fuqi ligjore. Pas mbylljes së konsultimit më 15 qershor 2026, teksti mund të pësojë ndryshime përpara se të dërgohet në Kuvend për miratim. Hyrja në fuqi parashikohet 15 ditë pas botimit në Fletoren Zyrtare të ligjit të miratuar.

Po nëse kontrata ime aktuale parashikon afate pagese më të gjata se 60 ditë?

Kontratat ekzistuese vazhdojnë të zbatohen sipas kushteve të dakordësuara, deri sa ligji të miratohet dhe të hyjë në fuqi. Sapo rregullat e reja të zbatohen, kushtet kontraktuale që janë qartësisht të padrejta ndaj kreditorit mund të konsiderohen të pavlefshme. Rekomandohet që kontratat e reja të hartohen tashmë në përputhje me afatet e propozuara.

Si llogaritet kamatëvonesa sipas rregullave të reja?

Kamatëvonesa llogaritet duke aplikuar normën bazë të interesit të bankës qendrore përkatëse (Banka e Shqipërisë për lekun, Banka Qendrore Europiane për euron, banka qendrore përkatëse për monedhat e tjera), e shtuar me një diferencë të përcaktuar nga ligji. Llogaritja bëhet për çdo ditë vonesë nga data pas afatit të skadencës.

A mbulohen profesionet e lira dhe person fizikët tregtarë?

Po. Sipas përkufizimit të ri të “sipërmarrjes” në projekt-ligj, përfshihen edhe veprimtaritë e kryera nga një person i vetëm, qoftë ai person fizik tregtar ose profesion i lirë. Ky është një ndryshim i rëndësishëm krahasuar me ligjin aktual.

A mund të kërkoj kamatëvonesë edhe pa e parashikuar shprehimisht në kontratë?

Po. Projekt-ligji parashikon se kamatëvonesa ligjore lind automatikisht me kalimin e afateve të caktuara, pa qenë e nevojshme që të jetë parashikuar shprehimisht në kontratë dhe pa qenë nevoja për njoftim formal. E drejta e kreditorit lind vetvetiu, mjafton që ai të ketë përmbushur detyrimet e tij kontraktuale dhe ligjore.

Si mund të marr pjesë në konsultimin publik?

Komentet mund të dërgohen deri më 15 qershor 2026 nëpërmjet platformës RENJK në konsultimipublik.gov.al, me email në [email protected], ose me postë në Ministrinë e Ekonomisë dhe Inovacionit, Bulevardi “Dëshmorët e Kombit”, Nr. 1, Tiranë 1001. Janë parashikuar edhe takime publike pranë Shtëpisë së Biznesit.

Read also: Double Taxation Avoidance: New Guideline and Latest Changes in Albania