Rishikimi i parapagimeve të tatimit mbi fitimin kur fitimi bie

Rishikimi i parapagimeve është e drejta e biznesit për të ulur këstet e tatimit mbi fitimin kur viti po del më i dobët se i kaluari. Këstet e parapagimit llogariten mbi tatimin e vitit paraardhës, jo mbi fitimin që po realizoni tani. Kur viti bie, kësti mbetet i lartë dhe biznesi paguan sot një tatim që nuk do ta detyrojë bilanci në fund.

Ky artikull ju tregon kush e ka këtë të drejtë, si llogariten këstet, si paraqitet kërkesa dhe ju jep një format të gatshëm për ta përshtatur.

Lexo edhe: Parapagimet e tatimit mbi fitimin, afatet dhe llogaritja

Si llogariten këstet e parapagimit?

Këstet nuk llogariten mbi fitimin e vitit që po kalon, por mbi tatimin e deklaruar më parë. Kjo është arsyeja pse një biznes në rënie mund të gjendet duke paguar këste më të larta nga sa i takojnë.

Baza ndryshon brenda vitit. Këstet e janarit, shkurtit dhe marsit llogariten mbi tatimin mbi fitimin të dy viteve më parë, të pjesëtuar me dymbëdhjetë. Nga prilli e në vazhdim, baza kalon te tatimi i vitit paraardhës, sërish i pjesëtuar me dymbëdhjetë. Prandaj kësti i prillit shpesh ndryshon ndjeshëm nga ai i marsit, sepse hyn në fuqi deklarata vjetore e sapo dorëzuar.

Këstet paguhen në katër afate tremujore, brenda datave 31 mars, 30 qershor, 30 shtator dhe 31 dhjetor. Për shumicën e bizneseve, kësti i radhës është ai i 30 shtatorit 2026.

Kush ka të drejtë të kërkojë rishikimin e parapagimeve?

Të drejtën e ka çdo biznes që parashikon se tatimi i tij mbi fitimin për vitin do të jetë ndjeshëm më i ulët se tatimi i vitit paraardhës mbi të cilin janë llogaritur këstet. Kjo është e drejtë, jo detyrim, dhe nuk aplikohet automatikisht.

Udhëzimi nr. 26/2023, akti zbatues i ligjit nr. 29/2023, e lidh rishikimin me situata konkrete. Rënia e ndjeshme e shitjeve, rënia e ndjeshme e blerjeve dhe humbja e kontratave kryesore janë rrethanat tipike që e mbështesin kërkesën. Argumenti nuk mjafton të thuhet, duhet të tregohet me shifra.

Kur nuk ju duhet fare rishikimi

Nëse biznesi juaj ka të ardhura deri 14,000,000 lekë në vit dhe përfiton nga norma 0% deri më 31 dhjetor 2029, tatimi i vitit paraardhës është zero. Kur baza është zero, nuk ka këste parapagimi, prandaj nuk ka çfarë të rishikoni.

Të njëjtën gjendje kanë bizneset që e mbyllën vitin e kaluar me humbje. Pa tatim të vitit paraardhës, nuk lind detyrimi për këste. Para se të përgatitni një kërkesë, kontrolloni te nënfaqja e parapagimeve nëse ju takojnë fare këste këtë vit.

Si paraqitet kërkesa për rishikim?

Kërkesa paraqitet me shkrim pranë administratës tatimore. Thelbi i saj nuk është forma, por argumenti numerik që e shoqëron.

Kërkesa e mirë tregon tatimin aktual të këstit, parashikimin e ri të fitimit për vitin dhe shkakun e rënies. Bashkëngjitni të dhëna që e mbështesin parashikimin, si qarkullimi i realizuar deri në atë moment, krahasimi me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar dhe çdo ngjarje që e shpjegon rënien, si mbyllja e një kontrate ose ndalimi i një aktiviteti.

Administrata e shqyrton kërkesën dhe vendos. Nëse e pranon, kësti i ulur zbatohet për afatet në vijim. Deri në përgjigje, afati i këstit ekzistues mbetet në fuqi, prandaj kërkesa përgatitet me kohë para datës 30 shtator, jo në ditën e fundit.

Shembull i llogaritur

Le të marrim një shoqëri me tatim mbi fitimin prej 1,200,000 lekësh për vitin e kaluar. Kësti mujor i parapagimit del 1,200,000 pjesëtuar me 12, pra 100,000 lekë në muaj.

Këtë vit shoqëria humbi klientin e saj kryesor dhe qarkullimi ra 40% krahasuar me vitin e kaluar. Parashikimi realist i tatimit për këtë vit është rreth 500,000 lekë, jo 1,200,000. Këstit të drejtë do t’i takonte 500,000 pjesëtuar me 12, pra rreth 42,000 lekë në muaj.

Pa rishikim, shoqëria do të paguante 100,000 lekë në muaj dhe do të priste rimbursimin vitin tjetër. Me rishikim të pranuar, ajo paguan rreth 42,000 lekë dhe i mban në biznes rreth 58,000 lekë çdo muaj, para që i duhen pikërisht kur qarkullimi ka rënë.

Çfarë ndodh nëse kësti nuk paguhet?

Mospagesa e këstit trajtohet si mospagesë e një detyrimi tatimor, jo si shkelje e vogël. Mbi shumën e papaguar zbatohet një sanksion prej 0.06% për çdo ditë vonesë, i kufizuar deri 365 ditë, plus kamatëvonesa vjetore, aktualisht 7.8%.

Rëndësia praktike është kjo. Rishikimi ul këstin ligjërisht, ndërsa mospagesa e thjeshtë e lë detyrimin të rrisë gjobën. Kur viti është i vështirë, rruga e drejtë është kërkesa për ulje, jo heshtja. Shifrat e plota të gjobave i mbajmë te faqja e gjobave dhe kamatëvonesave.

Formati i gatshëm i kërkesës

Për ta bërë procesin të thjeshtë, kemi përgatitur një format të gatshëm kërkese në Word. Ai përmban strukturën e plotë, subjektin, argumentin dhe fushat që plotësoni me të dhënat tuaja.

Formati është pikënisje, jo dokument përfundimtar. Zëvendësoni shifrat, datat dhe shkakun e rënies me situatën reale të biznesit tuaj para se ta dorëzoni. Nëse doni ta shohim bashkë para dorëzimit, na shkruani.

Drejtuar Drejtorisë Rajonale Tatimore [qyteti]
Nga subjekti [emri i biznesit], me NIPT [numri]

Lënda. Kërkesë për rishikimin e këstit të parapagimit të tatimit mbi fitimin.

I nderuar,
Në bazë të ligjit nr. 29/2023 dhe të udhëzimit nr. 26/2023, kërkojmë rishikimin e këstit të parapagimit të tatimit mbi fitimin për vitin [viti]. Kësti aktual është llogaritur mbi tatimin e vitit [viti paraardhës] në shumën [X] lekë në muaj. Nga ecuria e këtij viti parashikojmë se tatimi ynë do të jetë rreth [Y] lekë, për shkak të [shkaku, p.sh. rënies së qarkullimit me Z%]. Bashkëngjitur gjeni [të dhënat mbështetëse]. Kërkojmë uljen e këstit në [shuma e re] lekë në muaj.

Me respekt,

Pyetje të shpeshta

Deri kur mund të kërkoj rishikimin e parapagimeve?

Kërkesa mund të paraqitet përpara afatit të këstit që doni të ulni. Për këstin e tretë, kjo do të thotë përpara datës 30 shtator. Meqë administrata i duhet kohë për ta shqyrtuar, është më mirë të dorëzohet disa ditë para afatit, jo në ditën e fundit.

A ma ul automatikisht rishikimi këstin?

Jo. Rishikimi është kërkesë që administrata e shqyrton dhe e vendos. Deri sa të merrni përgjigje, kësti ekzistues mbetet në fuqi dhe duhet paguar në afat për të shmangur gjobën.

Po nëse fitimi më del më i lartë, jo më i ulët?

Nëse gjatë vitit parashikoni fitim më të lartë se viti i kaluar, mund të paguani vullnetarisht këste më të larta, që të mos gjendeni me një detyrim të madh në fund. Rregulli i rishikimit funksionon në të dyja drejtimet, por kërkesa formale përdoret zakonisht për uljen.

A e humbas paranë nëse paguaj këste më të larta se duhet?

Jo. Teprica e parapaguar nuk humbet, ajo llogaritet në deklaratën vjetore dhe ju rimbursohet ose mbartet. Problemi nuk është humbja, por likuiditeti. Paratë ju mungojnë gjatë vitit pikërisht kur ju duhen.

A vlen rishikimi edhe për të vetëpunësuarit dhe profesionet e lira?

Po, parimi është i njëjtë për të vetëpunësuarit që paguajnë këste parapagimi. Rregullat e tyre specifike dhe zhvillimet e fundit i kemi trajtuar veçmas te faqja e të vetëpunësuarve.

Ku e gjej formatin e kërkesës?

Formati i plotë i kërkesës gjendet më sipër në këtë artikull, te seksioni i formatit. E kopjoni, e përshtatni me të dhënat tuaja dhe e dorëzoni pranë administratës tatimore.

Kësti i 30 shtatorit po afron, dhe një kërkesë e përgatitur me kohë kursen para që biznesit i duhen sot. Afati nuk pret dorëzimin e ditës së fundit.