Prestiti ai soci e prelievi dal conto, quando tassati come dividendi occulti

Hua e ortakut është transaksioni më i përhapur dhe më pak i dokumentuar në bizneset e vogla shqiptare. Codice civile e njeh kontratën e huasë te nenet 1050 deri 1055 dhe asnjë dispozitë nuk ia ndalon shoqërisë të japë hua në parim. Megjithatë, ligji nr. 9901/2008 vendos një ndalim të prerë për rastin më të shpeshtë në praktikë, ortakun e vetëm që është edhe administrator. Ndërkohë ligji nr. 29/2023 për tatimin mbi të ardhurat e përkufizon dividendin shumë gjerë. Prandaj çdo tërheqje e padokumentuar mund të tatohet si shpërndarje fitimi.

Ky artikull shpjegon kur lejohet huaja drejt ortakut dhe kur ndalohet shprehimisht. Më tej tregon çfarë duhet të përmbajë kontrata dhe çfarë ndodh kur kontrolli e konstaton shkeljen. Pastaj vjen rregullimi i një gjendjeje të vjetër tërheqjesh pa dokumentacionin e duhur. Në fund gjeni një model kontrate të gatshëm dhe pyetjet që bëhen më shpesh.

Leggi anche: Come vengono distribuiti gli utili e quale aliquota fiscale viene applicata sui dividendi?

A lejohet hua e ortakut sipas ligjit

Në parim po, me tre kushte të qarta. Kontrata e huasë rregullohet nga Kodi Civil, nenet 1050 deri 1055, dhe palët janë të lira të caktojnë shumën, afatin dhe interesin. Shoqëria është person juridik më vete, prandaj paratë e saj nuk janë paratë e ortakut. Kur ortaku merr para nga llogaria, mes tij dhe shoqërisë lind një marrëdhënie që duhet emërtuar. Ose është hua, ose është dividend, ose është pagë. Emri i katërt nuk ekziston.

Tre kushtet që e bëjnë huanë të vlefshme

Kushti i parë vjen nga neni 13 i ligjit nr. 9901/2008. Kontrata mes shoqërisë dhe administratorit apo personave të lidhur me të kërkon deklarim të kushteve dhe autorizim paraprak. Te shoqëria me përgjegjësi të kufizuar autorizimin e japin të gjithë ortakët e tjerë. Veprimi publikohet gjithashtu në pasqyrat financiare bashkë me natyrën e interesit të përfshirë. Pa këtë autorizim, veprimi rrezikon të shpallet i pavlefshëm.

Kushti i dytë është aftësia paguese. Neni 77 i po këtij ligji e lejon shpërndarjen e fitimit vetëm me dy kushte. Aktivet duhet të mbulojnë detyrimet dhe shoqëria duhet të ketë likuiditet të mjaftueshëm për 12 muajt në vijim. E njëjta kujdesje vlen edhe për huanë. Një hua që e zbraz arkën bie ndesh me detyrimin e besnikërisë të nenit 14. Shoqëria duhet të mbetet e aftë të paguajë furnitorët dhe pagat. Për më tepër, neni 16 vendos përgjegjësi personale ndaj të tretëve. Ajo prek ortakun ose administratorin që i trajton pasuritë e shoqërisë si të ishin pasuritë e tij personale.

Kushti i tretë lidhet me natyrën e veprimtarisë. Dhënia e kredive si veprimtari e rregullt është veprimtari financiare e licencuar nga Banka e Shqipërisë sipas ligjit nr. 9662/2006 për bankat. Një hua e veçuar ndaj ortakut nuk ju kthen në institucion financiar. Megjithatë, huadhënia e përsëritur ndaj të tretëve, jashtë objektit të veprimtarisë, mund të shihet ndryshe.

Leggi anche: Tatimi mbi dividendet, si shpërndahet fitimi te bizneset e vogla dhe të mesme

Ndalimi për ortakun e vetëm administrator

Këtu qëndron dispozita që shumica nuk e njeh. Neni 13, pika 7, e ligjit nr. 9901/2008 është i prerë. Personi që është njëkohësisht administrator dhe ortak apo aksionar i vetëm nuk mund të lidhë kontrata huaje apo garancie me shoqërinë. Ndalimi nuk varet nga shuma, interesi apo qëllimi.

Pasoja praktike është e madhe. Pikërisht kjo është struktura më e zakonshme e biznesit të vogël shqiptar, një ortak i vetëm që drejton vetë shoqërinë e tij. Për këtë strukturë, rruga e huasë është e mbyllur me ligj. Paratë nga shoqëria merren vetëm si dividend i rregullt ose si pagë. Teksti i pikës 7 nuk bën dallim drejtimi. Prandaj i njëjti kufizim prek edhe rastin e kundërt, kur ortaku i vetëm administrator do t’i jepte hua shoqërisë së vet. Për financimin e një shoqërie të tillë këshillohuni paraprakisht. Zgjidhja e sigurt kalon te zmadhimi i kapitalit ose te ndarja e roleve, jo te një kontratë që ligji e ndalon.

Kur tërheqjet nga llogaria bëhen dividend i fshehur

Termi dividend i fshehur nuk shkruhet askund në ligj, por mekanizmi është i qartë. Neni 3, pika 19, shkronja ç, e ligjit nr. 29/2023 e përkufizon dividendin si të ardhura nga çdo lloj shpërndarjeje fitimi nga çdo lloj entiteti, pavarësisht nga mënyra se si shpërndahet. Gjithashtu, neni 10 i po atij ligji i tatimon të ardhurat edhe kur merren në natyrë. I njëjti nen kërkon që transaksionet mes palëve të lidhura të respektojnë parimin e tregut, të përcaktuar në nenin 44. Mbi këtë bazë, kontrolli tatimor i riklasifikon tërheqjet e padokumentuara të ortakut si shpërndarje fitimi.

Në praktikë dallohen qartë tri situata.

Rasti i parë, tërheqje pa asnjë dokument

Ortaku tërheq para gjatë vitit për nevoja personale. Nuk ka kontratë, nuk ka vendim, nuk ka plan kthimi. Në bilanc shuma rri si e drejtë e shoqërisë ndaj ortakut dhe rritet çdo vit. Ky është skenari klasik i dividendit të fshehur dhe rreziku më i madh në një kontroll. Sa më e vjetër dhe më e rritur shuma, aq më e fortë del teza e kontrollit se kthim nuk ka pasur ndërmend të bëhej.

Rasti i dytë, kontratë ka, por pa interes dhe pa kthim

Kontrata ekziston në letër, por interesi është zero dhe asnjë këst nuk është kthyer ndonjëherë. Këtu kontrolli ka dy rrugë. Mund të llogaritë interesin me çmim tregu si të ardhur të munguar të shoqërisë, sepse ortaku dhe shoqëria janë palë të lidhura dhe neni 44 kërkon kushte tregu. Ose, kur edhe kthimi mungon prej vitesh, mund ta trajtojë gjithë shumën si shpërndarje fitimi. Kontrata e vdekur në sirtar nuk mbron.

Rasti i tretë, hua e rregullt me kontratë, interes dhe kthim

Kontrata është e shkruar, e autorizuar paraprakisht nga ortakët e tjerë, me interes në nivel tregu dhe me këste që kalojnë realisht nëpër bankë. Ky rast nuk ka arsye të shqetësohet. Shoqëria regjistron të ardhura interesi, ortaku shlyen sipas grafikut dhe transaksioni mbyllet si çdo marrëdhënie e zakonshme detyrimi.

Leggi anche: Redditi da locazione e investimenti nella dichiarazione dei redditi delle persone fisiche

Çfarë ndodh kur kontrolli e konstaton

Zinxhiri i pasojave është i shkruar në ligjin nr. 9920/2008 për procedurat tatimore dhe llogaritet mbi çdo vit të pashlyer. Së pari, kontrolli nxjerr vlerësimin tatimor. Shoqërisë i kërkohet tatimi 8% që duhej mbajtur në burim në momentin e tërheqjes, sipas nenit 59 të ligjit nr. 29/2023.

Së dyti vjen gjoba e agjentit të mbajtjes në burim sipas nenit 117. Kur tatimi nuk është mbajtur fare, gjoba është 50% e tatimit të pambajtur. Kur tatimi është mbajtur por nuk është deklaruar dhe paguar, gjoba shkon 100%. Së treti, mbi tatimin e papaguar rrjedh kamatëvonesa, aktualisht 7.8% në vit sipas nenit 76. Ajo llogaritet si 120% e normës ndërbankare dhe rishikohet çdo tremujor. Kur kontrolli e cilëson rastin si fshehje të qëllimshme, zbatohet neni 116 për evazionin, me gjobë 100% të diferencës së fshehur. Kufiri i vetëm qetësues është neni 111, pika 5, gjobat për të njëjtin detyrim nuk e kalojnë 100% të vetë detyrimit. Shifrat e plota sipas neneve i mban faqja jonë e gjobave dhe kamatëvonesave.

Apelimi dhe masat shtrënguese

Vlerësimi i kontrollit nuk është fundi i rrugës. Ai ankimohet sipas hapave dhe afateve që i gjeni te faqja e procedurës së kontrollit dhe apelimit. Por nëse detyrimi mbetet i papaguar dhe i paankimuar, administrata kalon te masat shtrënguese. Bllokimin e llogarive bankare dhe barrën siguruese mbi pasuritë i shpjegojmë te faqja e mbledhjes me forcë të detyrimeve.

Leggi anche: La tua azienda è pronta per una verifica fiscale?

Çfarë duhet të përmbajë kontrata e huasë

Forma e shkruar është minimumi. Noterizimi nuk është i detyrueshëm, por i jep kontratës datë të sigurt dhe peshë provuese në kontroll ose në gjykatë. Përmbajtja duhet të mbulojë të paktën këto elemente.

Palët dhe cilësia e tyre, shoqëria si huadhënëse dhe ortaku si huamarrës. Shuma dhe monedha. Mënyra e disbursimit, gjithmonë me transfertë bankare, sepse pagesat cash mes tatimpaguesve lejohen vetëm deri në 100,000 lekë pas paketës fiskale 2026. Afati i kthimit dhe grafiku i kësteve. Interesi vjetor dhe referenca e tij te tregu, për shembull norma që një bankë do të aplikonte për një kredi të ngjashme. Garancitë, nëse shuma e kërkon. Dhe autorizimi paraprak i ortakëve të tjerë sipas nenit 13 të ligjit nr. 9901/2008, i cili mbahet si dokument më vete ose pasqyrohet në vetë kontratën.

Një model i thjeshtë, për t’u përshtatur sipas rastit, duket kështu.

KONTRATË HUAJE

Sot, më [data], në [qyteti], ndërmjet shoqërisë [emri i shoqërisë] sh.p.k., me NIPT [numri], e përfaqësuar nga administratori [emri], në cilësinë e huadhënësit, dhe z./znj. [emri i ortakut], ortak i shoqërisë me [përqindja]% të kuotave, në cilësinë e huamarrësit, lidhet kjo kontratë.

1. Huadhënësi i jep huamarrësit shumën [shuma] lekë, e cila disbursohet me transfertë bankare në llogarinë [IBAN] brenda [afati] ditëve nga nënshkrimi.

2. Huaja jepet me interes vjetor [norma]%, të llogaritur mbi tepricën e papaguar. Interesi i faturuar përbën të ardhur të huadhënësit.

3. Huamarrësi e kthen huanë brenda [afati i plotë], me këste [mujore/tremujore] sipas grafikut bashkëlidhur, me transfertë bankare.

4. Dhënia e kësaj huaje është autorizuar paraprakisht nga ortakët e tjerë me vendimin nr. [numri], datë [data], në zbatim të nenit 13 të ligjit nr. 9901/2008.

5. Për çdo mosmarrëveshje palët i drejtohen [mënyra e zgjidhjes].

Huadhënësi [nënshkrimi] Huamarrësi [nënshkrimi]

Interesi dhe tatimet, në të dyja drejtimet

Huaja mes ortakut dhe shoqërisë ecën në dy drejtime dhe tatimet ndryshojnë sipas drejtimit. Tabela më poshtë i vë përballë. Kujtesë, për ortakun e vetëm administrator të dyja drejtimet ndalohen nga neni 13, pika 7.

Drejtimi i dytë, ortaku që financon shoqërinë e vet, është alternativa më praktike e rifinancimit. Ajo punon kur shoqëria ka më shumë se një ortak ose një administrator të veçantë. Krahasuar me zmadhimin e kapitalit, huaja kthehet lirshëm kur biznesi e nxjerr frymën, pa procedurë në QKB. Kujdes vetëm te interesi, i cili mbetet brenda kufirit 30% të EBITDA dhe tatohet 15% në burim kur i paguhet ortakut.

Leggi anche: Kur fitimi nuk mjafton, likuiditeti dhe paratë e heshtura në biznes

Esempio di calcolo

Ortaku i një sh.p.k. me dy ortakë ka tërhequr gjatë dy viteve 2,000,000 lekë për nevoja personale, pa kontratë dhe pa asnjë kthim. Kontrolli tatimor i vitit 2026 i riklasifikon tërheqjet si dividend. Tatimi në burim është 8%, pra 160,000 lekë. Gjoba si agjent që nuk e mbajti tatimin është 50% e shumës së pambajtur, edhe 80,000 lekë të tjera, sipas nenit 117. Mbi tatimin rrjedh kamatëvonesa 7.8% në vit, afërsisht 12,480 lekë për çdo vit vonese, që për dy vjet bëhen rreth 24,960 lekë. Fatura e plotë arrin rreth 264,960 lekë, pa llogaritur kohën dhe stresin e vetë kontrollit.

E njëjta shumë, e shpërndarë si dividend i rregullt me vendim asambleje, do të kishte kushtuar po 160,000 lekë tatim dhe asnjë lek gjobë a kamatë. Po të ishte dhënë si hua e rregullt me interes 6%, shoqëria do të regjistronte 120,000 lekë të ardhura interesi në vit. Ato tatohen bashkë me fitimin. Ortaku nuk do të kishte paguar asnjë tatim personal, sepse huanë e kthen, nuk e fiton.

Si rregullohet një gjendje e vjetër dhe alternativat e rifinancimit

Nëse bilanci juaj mban prej vitesh një shumë të tërhequr nga ortaku, keni katër rrugë për ta pastruar. Zgjedhja varet nga qëllimi real, do t’i ktheni paratë apo do t’i mbani.

Katër rrugët për ta pastruar bilancin

Rruga e parë është formalizimi si hua. Nënshkruani kontratën, merrni autorizimin e ortakëve të tjerë, caktoni interes tregu dhe një grafik kthimi që zbatohet realisht nëpër bankë. Kjo rrugë ka kuptim vetëm kur kthimi do të ndodhë vërtet. Ajo mbetet e mbyllur për ortakun e vetëm administrator, sepse e ndalon neni 13, pika 7.

Rruga e dytë është mbyllja me dividend. Asambleja miraton shpërndarjen e fitimit të akumuluar dhe shoqëria ndal 8% tatim në burim. Detyrimi i ortakut shlyhet pastaj me dividendin neto që i takon, me dokumentim të qartë të kompensimit. Procedura e plotë e vendimit dhe e deklarimit gjendet te faqja jonë e shpërndarjes së fitimit dhe dividendit. Kjo është rruga më e pastër kur paratë nuk kthehen dot. Për ortakun e vetëm administrator është edhe e vetmja e hapur, bashkë me pagën.

Leggi anche: Si dorëzohen pasqyrat financiare dhe vendimi i asamblesë në QKB

Rruga e tretë është paga ose shpërblimi për punën reale të ortakut në shoqëri. Është e drejtë kur ortaku punon çdo ditë në biznes, por si mënyrë rregullimi del më e shtrenjtë, sepse mbi pagën paguhen kontribute dhe tatim progresiv sipas normave 13% dhe 23%.

Rruga e katërt është ulja e kapitalit, kur kapitali është realisht më i madh se nevoja e biznesit. Kjo kërkon procedurë në QKB dhe kujdes te një detaj i ligjit nr. 29/2023. Sipas nenit 3, pika 19, shkronja dh, shuma e marrë nga reduktimi i kapitalit tatohet si dividend. Kjo vlen në masën që kapitali i atribuohet fitimit të pashpërndarë të kapitalizuar më parë.

Risia e 2026, huaja deklarohet në pasqyra

Cilado rrugë të zgjidhet, mbani parasysh një risi të vitit 2026. Ligji nr. 87/2026, që ndryshoi ligjin nr. 25/2018 për kontabilitetin, kërkon nga të gjitha njësitë ekonomike një shënim të ri shpjegues në pasqyra. Aty tregohet shuma e paradhënieve dhe kredive të dhëna anëtarëve të organeve drejtuese, bashkë me normat e interesit, kushtet kryesore, shlyerjet dhe faljet. Me fjalë të tjera, huaja ndaj ortakut administrator tani deklarohet e detajuar dhe e sheh çdo lexues i pasqyrave, nga banka te kontrolli. Heshtja nuk është më opsion.

Leggi anche: 10 gabimet më të zakonshme me deklarimet tatimore dhe si t’i shmangni

Si u krijua kjo praktikë në Shqipëri

Kufiri i paqartë mes xhepit të pronarit dhe arkës së biznesit ka histori të gjatë te ne. Në vitet e para të ekonomisë së tregut shumica e bizneseve lindën si sipërmarrje familjare, ku llogaria e shoqërisë dhe portofoli i pronarit ishin praktikisht një. Formalizimi erdhi shkallë-shkallë dhe secila shkallë e ngushtoi hapësirën e tërheqjeve pa letra.

Prirja është e njëjta në çdo hallkë. Administrata tatimore sheh gjithnjë e më shumë dhe pret gjithnjë e më shumë dokumentim. Njoftimet dhe fushatat e saj sektoriale publikohen rregullisht në faqen zyrtare të DPT dhe ia vlen të ndiqen përpara çdo vendimi për paratë e shoqërisë.

Po personi fizik i regjistruar në QKB?

Ky rregull vlen vetëm për shoqëritë tregtare. Personi fizik tregtar është ndryshe. Ai nuk paguan tatim dividendi për paratë që tërheq nga biznesi i vet, pavarësisht nga niveli i të ardhurave dhe nga regjimi tatimor ku bën pjesë. Arsyeja është e thjeshtë. Dividendi sipas nenit 3, pika 19, të ligjit nr. 29/2023 lind vetëm nga shpërndarja e fitimit të një entiteti. Te personi fizik biznesi dhe pronari janë i njëjti person, prandaj nuk ka shpërndarje. Fitimi tatohet një herë si e ardhur nga biznesi dhe paratë pas tatimit janë të tijat, pa asnjë veprim tjetër.

Medalja ka edhe anën tjetër. Personi fizik përgjigjet me gjithë pasurinë e vet personale për detyrimet e biznesit, pa asnjë kufi. Dallimi i plotë mes dy formave, bashkë me regjimet dhe normat, gjendet te faqja jonë e të vetëpunësuarve dhe personit fizik.

Domande frequenti

A tatohet hua e ortakut nëse kthehet brenda vitit?

Jo, kur është hua e vërtetë. Me kontratë, autorizim, interes tregu dhe kthim real përmes bankës, nuk ka asnjë tatim mbi principalin, në asnjë afat. Problemi lind kur mungon dokumentacioni, jo nga kohëzgjatja në vetvete.

Jam ortak i vetëm dhe administrator, a mund të marr hua nga shoqëria ime?

Jo. Neni 13, pika 7, e ligjit nr. 9901/2008 e ndalon shprehimisht kontratën e huasë ose të garancisë mes shoqërisë dhe personit që është njëkohësisht administrator dhe ortak i vetëm. Rrugët tuaja të ligjshme janë dividendi i rregullt dhe paga.

Jam person fizik, jo sh.p.k. A më prek dividendi i fshehur?

Jo. Si person fizik nuk keni entitet të ndarë nga vetja, prandaj tërheqjet tuaja nuk janë shpërndarje fitimi dhe nuk tatohen si dividend. Fitimi juaj tatohet një herë si e ardhur nga biznesi dhe kaq. Kujdesi ju duhet vetëm nëse kaloni në sh.p.k., sepse që nga ajo ditë llogaria e shoqërisë nuk është më xhepi juaj.

A mund të japë shoqëria hua pa interes?

Kontrata pa interes është e vlefshme civilisht, por nga pikëpamja tatimore e rrezikshme. Ortaku dhe shoqëria janë palë të lidhura, prandaj kontrolli mund të llogaritë interesin me çmim tregu si të ardhur të munguar të shoqërisë. Vendosni një interes të arsyeshëm dhe dokumentoni si e keni zgjedhur.

Sa para mund të tërheqë ortaku cash nga llogaria?

Tërheqja cash për vete nuk ka bazë pa një titull, qoftë hua, dividend apo pagë. Për vetë pagesat mes tatimpaguesve kufiri pas paketës fiskale 2026 është 100,000 lekë. Për një hua, disbursimi me transfertë bankare është i vetmi standard që ju mbron në kontroll.

Çfarë bëhet me tërheqjet e vjetra pa kontratë?

Rregullohen me njërën nga katër rrugët e artikullit, formalizim si hua, mbyllje me dividend, pagë ose ulje kapitali. Sa më herët të rregullohen, aq më e vogël kamatëvonesa dhe aq më i ulët rreziku i gjobave. Një kontroll që e gjen i pari situatën nuk ju lë më zgjedhje.

A duhet noterizuar kontrata e huasë?

Nuk është detyrim ligjor. Megjithatë, noterizimi i jep datë të sigurt dhe vlerë më të fortë provuese. Për shuma të mëdha ose afate të gjata e këshillojmë gjithmonë.

Si e gjen kontrolli një dividend të fshehur?

Nga bilanci. Shuma e tërhequr nga ortaku rri si kërkesë e arkëtueshme që nuk lëviz kurrë drejt kthimit dhe rritet vit pas viti. Krahasimi i saj me fitimet e pashpërndara dhe me lëvizjet bankare e plotëson tablonë brenda pak orësh kontroll.