Hapja e një biznesi në Shqipëri sot kërkon vetëm një kompjuter, një llogari e-Albania dhe disa orë kohë. Që nga viti 2020, i gjithë procesi i regjistrimit kryhet plotësisht online përmes portalit qeveritar, dhe brenda 24 orëve ju mund të keni NIPT-in e biznesit tuaj. Sportelet fizike të QKB-së nuk e ofrojnë më këtë shërbim.
Por regjistrimi është vetëm hapi i parë. Pas marrjes së NIPT-it fillojnë detyrimet tatimore, kontributet shoqërore, fiskalizimi i faturave dhe librat kontabël që duhen ndjekur me afate të rrepta. Sipërmarrësit që nuk planifikojnë mirë këtë fazë rrezikojnë gjoba, vonesa dhe humbje kohe që mund të ishin shmangur me përgatitje paraprake.
Ky udhëzues ju jep gjithçka që duhet të dini për të hapur dhe administruar një biznes në Shqipëri në vitin 2026. Nga zgjedhja e formës juridike, procesi online i regjistrimit hap pas hapi, 10 detyrimet kryesore pas marrjes së NIPT-it, deri te tre raste reale të sipërmarrësve që ndoqën rrugë të ndryshme.
Cilën formë biznesi të zgjidhni
Legjislacioni shqiptar njeh disa forma juridike biznesi, por në praktikë dy janë më të përdorurat për sipërmarrësit e rinj. Personi fizik dhe shoqëria me përgjegjësi të kufizuar (sh.p.k.). Format e tjera si shoqëritë komandite, kolektive dhe aksionare janë më të rralla dhe përdoren në kontekste specifike që dalin jashtë qëllimit të këtij udhëzuesi.
Person fizik
Personi fizik është forma më e thjeshtë e regjistrimit. Aktiviteti regjistrohet në emrin tuaj personal, pa krijuar një entitet juridik të veçantë. Fitimet janë tuajat, por edhe detyrimet e biznesit janë detyrime personale. Ju mbani përgjegjësi të pakufizuar me pasurinë tuaj.
Kjo formë i përshtatet freelancer-ëve, profesionistëve të lirë dhe bizneseve shumë të vogla. Procedura e regjistrimit është më e shpejtë dhe kostot vjetore të administrimit janë më të ulëta.
Trajtimi tatimor është veçanërisht i favorshëm për personat fizikë me xhiro të vogël. Bizneset me të ardhura vjetore deri në 14,000,000 lekë përfitojnë normë zero të tatimit mbi fitimin deri në vitin 2029. Ato me xhiro vjetore nën 10,000,000 lekë gjithashtu janë jashtë skemës së TVSH-së dhe nuk e llogarisin atë në fatura.
Një kufizim që duhet ditur. Nëse 80% e të ardhurave tuaja vijnë nga një klient i vetëm, ose 90% nga më pak se tre klientë, autoritetet tatimore mund t’i konsiderojnë këto të ardhura si nga punësimi dhe t’i tatojnë si pagë, jo si të ardhura biznesi.
Shoqëri me përgjegjësi të kufizuar (sh.p.k.)
Sh.p.k. është një entitet juridik i veçantë nga pronarët e saj. Mund të ketë një ose më shumë ortakë, dhe kapitali themeltar minimal është simbolik, vetëm 100 lekë.
Avantazhi kryesor është përgjegjësia e kufizuar. Ju rrezikoni vetëm kapitalin e investuar në shoqëri, jo pasurinë tuaj personale. Kjo formë preferohet kur dëshironi të rritni biznesin, të tërhiqni investitorë, të ndani financat personale nga ato të biznesit, ose të hyni në marrëdhënie me bashkëpunëtorë me përgjegjësi të ndarë.
Trajtimi tatimor ndryshon nga personi fizik. Sh.p.k. tatohet me 15% mbi fitimin neto, dhe nëse fitimi u shpërndahet ortakëve si divident aplikohet edhe 8% tatim divident mbi shumën e shpërndarë. Megjithatë, edhe sh.p.k.-të me xhiro deri në 14,000,000 lekë përfitojnë normën zero të tatimit mbi fitimin deri më 2029, njësoj si personat fizikë.
Si të zgjidhni mes tyre
Zgjedhja varet nga rrethanat tuaja konkrete.
Personi fizik është më i përshtatshëm nëse jeni vetëm në biznes, keni kapital të vogël, rrezik minimal dhe parashikoni xhiro modeste. Procedurat janë më të thjeshta dhe kostot e administrimit më të ulëta.
Sh.p.k. është më i përshtatshëm nëse keni ose planifikoni të keni ortakë, dëshironi të mbani të ndara pasuritë personale nga ato të biznesit, parashikoni rritje të shpejtë ose investime të mëdha, ose synoni bashkëpunime me kompani të tjera që preferojnë të kontraktojnë me persona juridikë.
Ju mund ta filloni si person fizik dhe ta transformoni në sh.p.k. më vonë kur biznesi të rritet. Por kjo kërkon procedura shtesë. Mendoni me kujdes që në fillim. Nëse keni dilema, një konsultë e shkurtër me një ekonomist mund t’ju kursejë kohë dhe para në afat të gjatë.
Çfarë duhet të përgatitni para se të aplikoni
Para se të hapni aplikimin online, disa përgatitje paraprake e bëjnë procesin më të shpejtë dhe pa probleme.
Emri, adresa dhe objekti i veprimtarisë
Mendoni një emër unik për biznesin tuaj. Emri duhet të jetë i ndryshëm nga ato të regjistruara më parë, dhe mund ta kontrolloni në portalin online të QKB-së. Për shoqëritë me përgjegjësi të kufizuar, emri zakonisht mbaron me shkurtesën “sh.p.k.”.
Përcaktoni një adresë fizike ku do të ushtroni aktivitetin. Kjo mund të jetë edhe shtëpia juaj nëse jeni freelancer që punon nga zyra e shtëpisë.
Përcaktoni qartë objektin e veprimtarisë suaj. Për shembull “konsulencë IT”, “tregti me pakicë veshjesh”, “shërbime marketingu”. Gjatë regjistrimit do ta zgjidhni nga një listë e standardizuar e aktiviteteve ekonomike (Klasifikuesi NVE).
Llogaria e-Albania dhe nënshkrimi elektronik
Krijoni një llogari përdoruesi në portalin qeveritar e-Albania nëse nuk keni një të tillë. Përditësoni të dhënat tuaja personale, sidomos numrin e telefonit dhe email-in, sepse njoftimet për regjistrimin do t’ju vijnë elektronikisht.
Për regjistrimin e një sh.p.k., aplikimi duhet të nënshkruhet elektronikisht. Kjo do të thotë që ju ose personi i autorizuar duhet të pajiseni me një certifikatë për nënshkrim dixhital. Mund të aplikoni në e-Albania për nënshkrim elektronik të përhershëm, ose të përdorni nënshkrimin e përkohshëm me vlefshmëri 14 ditë që ofrohet falas vetëm për këtë qëllim.
Për personin fizik, nënshkrimi elektronik nuk është i detyrueshëm. Identifikimi me kredencialet e-Albania konsiderohet i mjaftueshëm. Megjithatë, është mirë të pajiseni me të, sepse gjithnjë e më shumë shërbime publike po e kërkojnë.
Dokumentet që ju nevojiten
Për personin fizik, dokumentacioni është minimal. Mjafton karta e identitetit, dhe një prokurë noteriale vetëm nëse aplikon dikush tjetër në emrin tuaj.
Për sh.p.k., duhet të përgatitni disa dokumente themelore para aplikimit. Akti i Themelimit dhe Statuti i shoqërisë mund të hartohen si dy dokumente të veçanta ose si një dokument i vetëm. Nëse aplikimin e bën një person i tretë, kërkohet prokurë e veçantë. Të gjitha dokumentet duhet të jenë gati në format elektronik (PDF) për t’u ngarkuar gjatë aplikimit online.
Konsiderata për shtetasit e huaj
Nëse jeni shtetas i huaj që dëshironi të hapni biznes në Shqipëri, ka disa specifika që duhen ditur.
Për të ushtruar vetë aktivitetin brenda Shqipërisë ju nevojitet Leja Unike. Kjo është një leje e posaçme që njëkohësisht ju jep të drejtën e qëndrimit dhe të punësimit. Aplikimi kryhet online te e-Albania.
Për regjistrimin e personit fizik, nëse nuk jeni shtetas shqiptar, mënyra më e zakonshme është të lëshoni një prokurë te një shtetas shqiptar që do të ndjekë procedurën në emrin tuaj.
Për sh.p.k., nëse jeni administrator i shoqërisë (pavarësisht nëse jeni edhe ortak), duhet të lëshoni një prokurë te një shtetas shqiptar për regjistrimin. Prokura e lëshuar te një noter në Shqipëri është menjëherë e vlefshme. Prokura e lëshuar te një noter jashtë vendit duhet të legalizohet me vulën apostile përpara se të përdoret.
Mund t’ju nevojitet edhe Numri Personal nga Gjendja Civile për të marrë NIPT-in si individ i regjistruar. Konsultë me një jurist imigracioni është e këshillueshme për këto procedura specifike.
Lexo edhe Shmangia e Tatimit të Dyfishtë: Udhëzimi i Ri dhe Ndryshimet e Fundit në Shqipëri
Si bëhet regjistrimi online
Të gjitha format e biznesit regjistrohen në Regjistrin Tregtar pranë QKB-së. Që prej vitit 2022, ky proces bëhet ekskluzivisht online përmes e-Albania. Hapat bazë janë të ngjashëm për personin fizik dhe sh.p.k., por ka disa dallime te dokumentet dhe nënshkrimi elektronik.
Regjistrimi i personit fizik hap pas hapi
1. Hyni në llogarinë tuaj në e-Albania. Pasi të jeni loguar si qytetar, kërkoni shërbimin “Aplikim për regjistrimin fillestar të personit fizik” në seksionin e Shërbimeve Elektronike.
2. Plotësoni formularin elektronik. Sistemi do t’ju kërkojë të dhënat tuaja personale, adresën e biznesit, emrin tregtar, objektin e veprimtarisë dhe seksionin “D” për regjistrimin tatimor. Te seksioni “D” do të deklaroni xhiron e parashikuar vjetore, llojet e taksave për të cilat regjistroheni dhe kodin NVE. Plotësoni me kujdes dhe saktësi.
3. Dorëzoni aplikimin. Pasi keni plotësuar të gjitha fushat, klikoni “Dërgo”. Për personin fizik nuk kërkohet nënshkrim elektronik. Me dorëzimin online, aplikimi konsiderohet i nënshkruar nga ju.
4. Merrni konfirmimin dhe NIPT-in. Brenda 24 orëve do të merrni njoftimin elektronik për miratimin. Biznesi juaj do të pajiset me një Numër Unik Identifikimi (NUIS/NIPT), që shërben si ID për të gjitha qëllimet tatimore, bankare dhe institucionale. Mund të shkarkoni ekstraktin elektronik nga vetë portali. Regjistrimi është pa pagesë, nuk ka tarifë aplikimi.
Regjistrimi i sh.p.k. hap pas hapi
1. Identifikohuni në e-Albania. Hyni me llogarinë tuaj personale. Edhe pse po regjistroni një subjekt juridik, aplikimi bëhet nga ju si person fizik i autorizuar.
2. Gjeni shërbimin përkatës. Kërkoni “Aplikim për regjistrimin fillestar të shoqërive kolektive, komandite, me përgjegjësi të kufizuar dhe të thjeshta”.
3. Plotësoni formularin e shoqërisë. Do t’ju kërkohen emri i propozuar, adresa qendrore, objektet e veprimtarisë, forma juridike, të dhënat e ortakëve me përqindjen e kapitalit, të dhënat e administratorit dhe kapitali themeltar. Do të deklaroni nëse kapitali është paguar para regjistrimit. Nëse po, duhet të keni mandat bankar ose vërtetim noterial që do ta ngarkoni në sistem.
4. Ngarkoni dokumentet e nevojshme. Aktin e Themelimit dhe Statutin, mandatin bankar ose vërtetim kapitali, aktin e emërimit të organeve nëse keni vendim më vete, prokurën nëse aplikon një person i tretë, dhe dokument identifikimi të përfaqësuesit ligjor.
5. Nënshkruani elektronikisht aplikimin. Ky hap është i detyrueshëm për sh.p.k. Përdorni certifikatën tuaj dixhitale për të nënshkruar formularin online. Sigurohuni që mjeti i nënshkrimit është instaluar dhe aktivizuar para fillimit të procesit.
6. Prisni miratimin. QKB-ja shqyrton dokumentet brenda një dite pune. Në praktikë përgjigjja vjen shpesh brenda pak orësh. Nëse gjithçka është në rregull, shoqëria juaj merr statusin “aktiv” në regjistrin tregtar dhe ju caktohet NIPT-i. Ekstrakti shkarkohet nga e-Albania. Regjistrimi është pa pagesë.
Si pjesë e aplikimit, sistemi i QKB-së e ka marrë automatikisht informacionin e nevojshëm për regjistrimin tuaj pranë Administratës Tatimore dhe Institutit të Sigurimeve Shoqërore. Nuk keni nevojë për një regjistrim të veçantë tatimor. Për shoqëritë, plotësohet edhe Regjistri i Pronarëve Përfitues nëse struktura e ortakëve është e thjeshtë. Nëse struktura është më e komplikuar (për shembull ortak një person juridik i huaj), mund të kërkohet aplikim i veçantë për pronarët përfitues brenda 40 ditëve.
10 hapat pas regjistrimit fillestar
Pasi keni marrë NIPT-in, fillon faza më e rëndësishme dhe më e harruar nga sipërmarrësit e rinj. Detyrimet që fillojnë menjëherë dhe që, nëse anashkalohen, sjellin gjoba dhe komplikime.
1. Hapja e llogarisë bankare të biznesit
Me NIPT-in në dorë, hapi i parë praktik është hapja e një llogarie bankare në emër të biznesit. Edhe për personin fizik, llogaria e veçantë në emër të biznesit është e nevojshme për të ndarë qartë veprimet personale nga ato të biznesit. Për sh.p.k., llogaria është e domosdoshme për depozitimin e kapitalit themeltar dhe për kryerjen e pagesave të aktivitetit.
Kur shkoni në bankë, merrni me vete ekstraktin e regjistrimit, një dokument identifikimi, dhe për sh.p.k. vendimin e emërimit të administratorit. Përdorni llogarinë e biznesit vetëm për veprimtari biznesi. Ky veprim ju ndihmon në kontabilitet dhe në rast kontrolli tatimor.
2. Regjistrimi në portalin e tatimeve
Biznesi juaj është automatikisht i regjistruar si tatimpagues pranë Drejtorisë së Përgjithshme të Tatimeve. Por ju duhet të aksesoni llogarinë tuaj tatimore online për deklarimet periodike.
Shqipëria përdor portalin elektronik të deklarimit tatimor (efiling.tatime.gov.al). Mund të kyçeni me kredencialet e llogarisë tuaj e-Albania. Pas hyrjes, lidhni NIPT-in me llogarinë.
Detyrimet tatimore mujore ose tremujore varen nga tipi dhe madhësia e biznesit. Mund të përfshijnë deklaratën e TVSH-së nëse jeni subjekt, libra shitje-blerje mujorë, deklaratën e sigurimeve shoqërore dhe tatimit mbi pagat nëse keni të punësuar. Edhe nëse jeni person fizik shumë i vogël pa TVSH dhe pa punonjës, duhet të dorëzoni deklaratën tremujore të xhiros dhe bilancin vjetor në fund të vitit.
Vendosni në kalendar afatet e deklarimeve. Mosndorzimi në kohë sjell gjoba që rriten me vonesën, kështu që disiplina që në fillim ju kursen para.
3. Regjistrimi për TVSH
Jo të gjitha bizneset e reja duhet të regjistrohen menjëherë si subjekt i TVSH-së. Pragu i detyrueshëm i regjistrimit në TVSH është 10,000,000 lekë xhiro vjetore.
Nëse parashikoni që qarkullimi për 12 muajt e parë do ta kalojë këtë prag, duhet të kërkoni regjistrimin sa më parë. Nëse xhiroja juaj pritet të jetë poshtë pragut, mund të qëndroni jashtë skemës së TVSH-së. Kjo është tipike për shumicën e freelancer-ëve dhe bizneseve shumë të vogla.
Megjithatë, nëse biznesi juaj merret me furnizime B2B, mund t’ju leverdisë të regjistroheni vullnetarisht edhe nën prag për të kredituar TVSH-në në blerje.
Regjistrimi bëhet përmes e-Albania, me shërbimin “Kërkesë për shtim të përgjegjësisë tatimore TVSH”. Pas regjistrimit, fillon detyrimi i lëshimit të faturave me TVSH dhe deklarimi mujor.
4. Sistemi i faturimit dhe fiskalizimi
Shqipëria ka implementuar sistemin e fiskalizimit për faturat. Fiskalizimi është procesi i lëshimit të faturave elektronike me nënshkrim elektronik dhe raportimi i tyre në kohë reale tek Tatimet. Çdo faturë merr një Numër Identifikues Unik (NIVF) nga sistemi tatimor.
Për të lëshuar fatura, duhet të pajiseni me certifikatë elektronike për fiskalizim. Kjo është e ndryshme nga firma juaj elektronike personale. Aplikimi bëhet online te portali i tatimeve, në seksionin e fiskalizimit.
Pastaj duhet të zgjidhni një zgjidhje software për lëshimin e faturave. Mund të përdorni programe financiare të certifikuara, ose për bizneset e vogla, portalet falas të ofruara nga tatimet si SelfCare ose e-Fatura. Bizneset me shitje cash duhet të kenë kasë fiskale ose tablet me printer fiskal të lidhur me sistemin.
Vendosni në funksion sistemin e faturimit para se të kryeni shitjen e parë. Moslëshimi i faturave të fiskalizuara sjell gjoba të rënda.
5. Sigurimet shoqërore dhe shëndetësore
Si tatimpagues i ri, keni detyrime jo vetëm për tatimet por edhe për kontributet e sigurimeve shoqërore e shëndetësore.
Për personin fizik pa punonjës të tjerë, ju jeni i vetëpunësuar dhe duhet të paguani kontribute si i tillë. Kontributet llogariten mbi një pagë minimale referuese mujore. Paga minimale bruto mujore për 2026 është 50,000 lekë, dhe ju do paguani rreth 23% të saj për sigurime çdo muaj.
Për sh.p.k., nëse jeni ortaku i vetëm dhe administratori, mund të zgjidhni të merrni ose jo pagë nga shoqëria. Administratori që është dhe pronar nuk është i detyruar të marrë pagë minimale, por nëse nuk e merr, duhet të paguajë sigurime si i vetëpunësuar. Shumë pronarë zgjedhin t’i trajtojnë pagat e tyre përmes shoqërisë. Kjo mund të jetë e leverdisshme për të fituar vite pensioni dhe sigurim shëndetësor.
6. Punësimi i stafit
Nëse do të punësoni staf që në fillim, duhet t’i regjistroni punonjësit në sistem para se ata të fillojnë punën. Regjistrimi bëhet online përmes e-Albania, me shërbimin “Deklarimi i marrëdhënieve të punës”.
Çdo punonjës i ri duhet deklaruar maksimumi brenda ditës së punësimit. Mosdeklarimi në kohë sjell gjoba nga Inspektorati i Punës dhe Tatimet.
Çdo muaj do të dorëzoni deklaratën e pagesës së kontributeve dhe tatimit mbi pagat. Kontributet do t’i derdhni në llogarinë përkatëse. Sigurohuni se i mbani të gjitha kontratat e punës dhe dokumentet e punonjësve të arkivuara dhe të aksesueshme në rast inspektimi.
7. Licencat dhe lejet specifike
Regjistrimi në QKB ju jep të drejtën të ushtroni veprimtarinë në përgjithësi. Por në varësi të natyrës së biznesit, mund të nevojiten leje apo licenca shtesë.
Për shembull, farmacia kërkon licencë farmaceutike nga Ministria e Shëndetësisë. Bar-restorant kërkon autorizim sanitar dhe leje mjedisore për zhurmat. Shërbime sigurie kërkojnë licencë specifike.
Shqipëria ka një sistem të unifikuar licencash përmes QKB. Aplikimet bëhen kryesisht online. Vizitoni faqen e QKB-së ose portalin e-Albania për të parë nëse veprimtaria juaj kërkon licencë.
Bashkitë kanë kërkesa shtesë për tabela, orare pune dhe ushtrimin e aktivitetit në territorin e tyre. Kontaktoni me bashkinë tuaj për detajet.
8. Detyrimet vendore
Përveç tatimeve qendrore, bizneset kanë detyrime ndaj bashkisë ku ushtrojnë aktivitetin. Këto përfshijnë taksën e tabelës nëse keni vendosur tabelë me emrin e biznesit, taksën e pastrimit dhe infrastrukturës që llogaritet mbi sipërfaqen e ambientit, dhe tarifa të tjera lokale.
Pas marrjes së NIPT-it, paraqituni pranë Drejtorisë së Taksave Vendore të bashkisë tuaj, ose përdorni portalin online nëse ekziston. Deklaroni nisjen e aktivitetit, adresën dhe sipërfaqen e ambientit. Bashkia do t’ju llogarisë detyrimet vjetore dhe periodike.
Pagesat zakonisht bëhen çdo tremujor ose çdo vit. Mospagesa mund t’ju sjellë fatura të prapambetura me kamatë kur të bëhet inspektim.
9. Regjistrimi i Pronarëve Përfitues
Ligji shqiptar kërkon që çdo shoqëri tregtare të regjistrojë dhe përditësojë të dhënat e pronarëve përfitues. Pronar përfitues quhet çdo individ që kontrollon mbi 25% të kapitalit.
Nëse shoqëria juaj ka ortakë vetëm individë, ju e plotësuat këtë informacion brenda aplikimit fillestar. Verifikoni ekstraktin e Pronarëve Përfitues në e-Albania për të konfirmuar regjistrimin.
Nëse për ndonjë arsye nuk e keni kryer regjistrimin fillestar të pronarëve përfitues, duhet ta bëni brenda 30 ditëve nga regjistrimi i shoqërisë. Procedura është online në e-Albania.
Çdo ndryshim në strukturën e pronësisë duhet të pasqyrohet brenda 30 deri 40 ditësh. Mosdeklarimi sjell gjoba të konsiderueshme.
10. Organizimi i kontabilitetit
Hapi i fundit, por më i rëndësishmi për qëndrueshmërinë e biznesit, është organizimi i pjesës financiare që nga dita e parë.
Vendosni një sistem për regjistrimin e të ardhurave dhe shpenzimeve. Mund të jetë një tabelë Excel për fillim, ose një program financiar i certifikuar. Ruani të gjitha faturat e blerjeve dhe shitjeve. Ndiqni cash-flow-n mujor.
Si sipërmarrës i ri, fokusi juaj kryesor është rritja e biznesit. Angazhimi i një ekonomisti që në fillim është investimi më i mençur. Ai do t’ju kujtojë afatet, do t’ju mbajë librat të rregullt, dhe do t’ju këshillojë si të optimizoni taksat brenda kuadrit ligjor.
Nëse nuk jeni gati për një punonjës me kohë të plotë, modeli i ekonomistit të jashtëm është alternativa praktike. Një ekip profesional kujdeset për kontabilitetin, pagat, deklarimet tatimore dhe ju ofron këshillim financiar periodik me një tarifë mujore fikse, pa surpriza.
Çdo herë që ka një ndryshim tatimor ose financiar që prek biznesin tuaj, ju njoftojmë direkt në email me shpjegim praktik.
Dërgomë njoftimet falasTre raste reale të sipërmarrësve
Për ta ilustruar më mirë, po paraqesim tre skenarë të zakonshëm dhe hapat që ndoqi secili sipërmarrës.
Arbeni, freelancer IT
Arbeni është një programues i ri që vendos të punojë më vete duke ofruar shërbime zhvillimi web për klientë brenda dhe jashtë vendit. Punon i vetëm nga shtëpia dhe parashikon xhiro modeste për vitin e parë. Zgjedh të regjistrohet si person fizik. Procedura online i merr një ditë dhe pa shpenzime.
Ai deklaron xhiro vjetore të pritshme nën 10,000,000 lekë, kështu që nuk regjistrohet në TVSH. Klientët e tij ndërkombëtarë gjithsesi nuk i kërkojnë faturë me TVSH. Pas regjistrimit, hap llogari bankare biznesi dhe pajiset me certifikatë fiskalizimi. Lëshon fatura elektronike për çdo shërbim. Për shembull, kur përfundon një projekt për një klient në Gjermani, lëshon faturë të fiskalizuar në euro pa TVSH, me kodin e veçantë për eksport shërbimesh.
Si i vetëpunësuar, Arbeni deklaron çdo muaj sigurimet shoqërore dhe paguan kontributet mbi pagën minimale. Dorëzon deklaratat tremujore të xhiros dhe deklaratën vjetore në fund të vitit. Falë normave preferenciale për biznese të vogla nën 14,000,000 lekë, ai nuk paguan tatim fitimi në vitin e parë.
Pas një viti, Arbeni vëren se koha për administrim po i rritet. Vendos të angazhojë një shërbim kontabiliteti që e ndihmon me dokumentacionin, ndërsa ai fokusohet te zgjerimi i klientelës.
Marjeta, dyqan rrobash
Marjeta hap një butik veshjesh në qytetin e saj. Gjen ambient me qira në qendër dhe planifikon ta nisë e vetme me mundësi zgjerimi. Pas konsultës, zgjedh të regjistrohet si person fizik, sepse parashikon xhiro vjetore rreth 8,000,000 deri 9,000,000 lekë, nën pragun e TVSH-së. Kjo i jep avantazhin e të mosngarkimit të klientëve me TVSH.
Procedurën e regjistrimit e kreu online dhe deklaroi adresën e dyqanit me objektin “tregti me pakicë tekstilesh”. Pas marrjes së NIPT-it, hapi llogari bankare dhe porositi POS nga banka për pranimin e pagesave me kartë.
Para hapjes zyrtare, mori lejen higjieno-sanitare. Një inspektor erdhi për të verifikuar kushtet e ambientit. Për faturat, bleu një kasë fiskale elektronike të integruar me sistemin e fiskalizimit. Çdo shitje regjistrohet në kasë dhe fatura printohet me QR code sipas ligjit.
Marjeta angazhoi një studio kontabiliteti që i përgatit librat dhe deklaratat tremujore. Në vitin e dytë, xhiroja i kaloi 10,000,000 lekë, kështu që aplikoi për TVSH dhe filloi të lëshonte fatura me 20% TVSH. Me rritjen e punës, punësoi edhe një shitëse me kohë të plotë.
Sot, si tatimpaguese me TVSH dhe me punonjës, ajo është mirënjohëse që investoi në administrim të mirë financiar që në fillim. Tani po mendon për një dyqan të dytë, ndoshta si sh.p.k.
John, konsulent amerikan
John është shtetas amerikan që dëshiron të ofrojë shërbime konsulence biznesi në tregun shqiptar dhe rajon. Vendos të hapë një sh.p.k. me kapital 100% të huaj, me emrin “Balkan Biz Consulting sh.p.k.”.
Procesin e regjistrimit e kreu online përmes një të njohuri shqiptar të autorizuar, sepse ndërfaqja është në shqip. Përgatiti aktin e themelimit dhe statutin në anglisht, pastaj i përktheu zyrtarisht në shqip për regjistrim. Pas regjistrimit dhe marrjes së NIPT-it, hapi llogari bankare biznesi në një bankë shqiptare dhe transferoi kapitalin fillestar.
Hapi i radhës ishte aplikimi për Leje Unike. Pa të, ai nuk mund të qëndronte më shumë se 90 ditë në vend dhe as të punonte ligjërisht. Aplikoi si i vetëpunësuar, duke paraqitur vërtetimin e regjistrimit të biznesit, kontratën e qirasë, sigurimin shëndetësor. Brenda pak javësh u pajis me lejen.
Tani John mund të vepronte si administrator i shoqërisë pa pengesa. Angazhoi një kontabilist lokal për ta asistuar me çështjet fiskale shqiptare. Çdo muaj deklaron sigurimet duke u paguar me pagë minimale si administrator, deklaron TVSH-në sepse shërbimet e tij janë me TVSH ndaj klientëve vendas, dhe lëshon fatura të fiskalizuara për çdo kontratë konsulence.
Brenda vitit të parë, ai kërkoi këshillim më të avancuar për shmangien e tatim dyfishtë mes Shqipërisë dhe SHBA-së. Falë marrëveshjes ndërqeveritare, gjeti zgjidhjen ku tatohet kryesisht në Shqipëri me normat vendase, dhe kjo i njihet në SHBA. John është i kënaqur që zgjodhi Shqipërinë. Procedurat ishin relativisht të shpejta, kostot e ulëta krahasuar me vende të tjera, dhe gjeti një treg ku shërbimet e tij kërkohen.
Pse ka rëndësi planifikimi i mirë
Hapja e biznesit në Shqipëri është lehtësisht e arritshme. Por administrimi i biznesit pas regjistrimit kërkon disiplinë dhe njohuri që shumë sipërmarrës të rinj nuk i kanë që në fillim.
Vendosja në vijë e procedurave ligjore, tatimore dhe financiare që në krye ju kursen kohë, para dhe stres. Sipërmarrësit që anashkalojnë këtë fazë rrezikojnë gjoba, vonesa në deklarime, probleme me Tatimet, dhe humbje besimi nga klientët dhe partnerët.
Investimi në një ekonomist të jashtëm që në fillim shpesh kushton më pak se gjobat dhe gabimet e parandalueshme. Profesionisti i duhur ju mban librat të rregullt, ndjek afatet, dhe ju këshillon për të zgjedhur strukturën më të leverdisshme tatimore brenda kuadrit ligjor.
Pyetje të shpeshta
Sa kohë duhet për të regjistruar një biznes?
Regjistrimi i personit fizik bëhet brenda 24 orëve nga aplikimi online. Për sh.p.k., koha zyrtare është një ditë pune, por në praktikë përgjigjja vjen shpesh brenda pak orësh nëse dokumentet janë në rregull.
A duhet të paguaj tarifë për regjistrimin?
Jo. Regjistrimi fillestar i biznesit në QKB nuk ka tarifë aplikimi. Por për sh.p.k. mund të keni kosto për përgatitjen e dokumenteve themelore (akt themelimi, statut), për nënshkrim elektronik, dhe nëse përdorni një konsulent për të ndjekur procesin.
Cila është diferenca kryesore mes personit fizik dhe sh.p.k.?
Personi fizik është biznesi në emrin tuaj personal, me përgjegjësi të pakufizuar dhe procedurë më të thjeshtë. Sh.p.k. është entitet juridik i veçantë me përgjegjësi të kufizuar, kapital themeltar dhe procedura më të strukturuara, por edhe me kosto më të larta administrimi. Personi fizik i përshtatet sipërmarrësve të vetëm me xhiro modeste. Sh.p.k. i përshtatet bizneseve me ortakë ose me ambicie rritjeje.
A mund të kthej një person fizik në sh.p.k. më vonë?
Po, por kërkon procedura shtesë. Mund të çregjistroheni si person fizik dhe të hapni një sh.p.k. të re, ose të ndiqni një rrugë më të strukturuar të transformimit me ndihmën e një juristi. Për këtë arsye, mendoni me kujdes formën e regjistrimit që në krye.
Kur duhet të regjistrohem në TVSH?
Regjistrimi në TVSH është i detyrueshëm kur xhiroja juaj vjetore kalon 10,000,000 lekë. Nëse parashikoni që do ta kaloni këtë prag, mund të regjistroheni edhe vullnetarisht më herët për të kredituar TVSH-në në blerje.
Çfarë ndodh nëse nuk paguaj kontributet shoqërore?
Mospagesa e kontributeve shoqërore sjell akumulim borxhi me kamatë, gjoba nga Instituti i Sigurimeve Shoqërore, dhe mund të çojë në inspektim. Kontributet e papaguara ndikojnë gjithashtu te të drejtat tuaja për pension dhe sigurim shëndetësor.
Çfarë është “leja unike” dhe kush duhet ta marrë?
Leja Unike është një leje që njëkohësisht jep të drejtën e qëndrimit dhe të punësimit në Shqipëri. Është e detyrueshme për shtetasit e huaj që dëshirojnë të jetojnë dhe të punojnë në Shqipëri për më shumë se 90 ditë. Aplikimi bëhet online te e-Albania.