Më 15 korrik 2026 Ministria e Financave hodhi për konsultim publik një projektligj që pak biznese e kanë vënë re. Megjithatë, ai prek drejtpërdrejt këdo që tregton apo ka lidhje me kompani brenda Bashkimit Evropian. Titulli i tij është i gjatë dhe teknik, “Për mekanizmat e zgjidhjes së mosmarrëveshjeve tatimore me shtetet anëtare të Bashkimit Evropian”, por ideja pas tij është e thjeshtë.
Kur i njëjti fitim tatohet dy herë, një herë në Shqipëri dhe një herë në një vend të BE, ky ligj krijon një rrugë të garantuar për ta zgjidhur problemin. Afati i konsultimit është 12 gusht 2026. Gjithashtu, projektligji transpozon Direktivën e Këshillit (BE) 2017/1852.
Tatimi i dyfishtë tingëllon si diçka që i ndodh vetëm korporatave të mëdha. Në praktikë e hasim shumë më afër. Mjafton që një klient të hapë një degë jashtë, të fillojë të faturojë një kompani të lidhur në Itali apo Gjermani, ose të marrë të ardhura nga një shtet i BE, dhe dy administrata tatimore mund të pretendojnë të njëjtën bazë.
Rasti më tipik është korrigjimi i çmimit të transaksioneve mes kompanive të lidhura. Administrata e vendit tjetër thotë se fitimi atje duhej të kishte qenë më i lartë, e rrit bazën e tatueshme. Si rezultat, i njëjti fitim që Shqipëria e ka tatuar tashmë, tatohet sërish jashtë.
Lexo edhe: Pagesat e vonuara 2026: projekt-ligji i ri dhe çfarë duhet të bëjë biznesi sot
Pse mjetet e sotme nuk mjaftojnë
Shqipëria ka një rrjet të gjerë marrëveshjesh dypalëshe për shmangien e tatimit të dyfishtë me vendet e BE. Kur lind një rast si ky i mësipërm, rruga e vetme sot është ajo që quhet procedura e marrëveshjes së ndërsjellë. Të dy shtetet ulen dhe përpiqen të merren vesh se cili taton çfarë.
Fjala kyçe këtu është “përpiqen”. Marrëveshjet i detyrojnë autoritetet vetëm të bëjnë përpjekjen, jo të arrijnë domosdoshmërisht një rezultat. Nuk ka afat që i detyron të mbyllin çështjen. Kështu një biznes mund të presë me vite, me para të bllokuara në një tatim që s’duhej ta paguante dy herë, pa asnjë garanci se dikur do të vijë përgjigja. Kjo pasiguri është vetë problemi. Ajo dekurajon investimin dhe e lë tatimpaguesin peng të një bisede që mund të mos mbarojë kurrë.
Mekanizmi i ri e ndryshon pikërisht këtë. Nëse dy shtetet nuk gjejnë zgjidhje brenda dy vjetësh, çështja nuk mbetet në ajër. Hyn në lojë një komision këshillimor i pavarur që jep një opinion, dhe pas tij autoritetet janë të detyruara me ligj të nxjerrin një vendim përfundimtar që e eliminon tatimin e dyfishtë. Përpjekja bëhet detyrim rezultati. Ky është ndryshimi i vërtetë.
Kë prek dhe kush përfiton
Ligji mbulon të gjitha mosmarrëveshjet që lindin nga interpretimi dhe zbatimi i marrëveshjeve për shmangien e tatimit të dyfishtë të të ardhurave dhe kapitalit. Nuk bën dallim mes kompanive të mëdha dhe individëve. Nëse keni transaksione, një degë ose një kompani të lidhur në një vend të BE, ose merrni të ardhura ndërkufitare prej andej, jeni brenda fushëveprimit.
Ka edhe një lehtësim që vlen ta dini që tani. Individët dhe ndërmarrjet e vogla nuk detyrohen të vrapojnë pas disa administratave të huaja njëherësh. Këta ia dorëzojnë ankimin dhe komunikimet vetëm autoritetit kompetent shqiptar, që në këtë rast është Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve. Ky i fundit merr përsipër të njoftojë shtetet e tjera. Kjo heq nga supi i biznesit të vogël koston e avokatëve jashtë dhe barrierën e gjuhës.
Lexo edhe: Shmangia e Tatimit të Dyfishtë në Shqipëri, Marrëveshjet dhe Si Veprohet.
Procedura
Rruga ka një logjikë të qartë. Gjithçka nis me ankimin, që tatimpaguesi duhet ta paraqesë brenda tre vjetëve nga njoftimi i parë i veprimit që shkakton tatimin e dyfishtë. Kjo duhet bërë njëkohësisht në të dyja shtetet. Administrata shqiptare ka gjashtë muaj për të thënë nëse e pranon apo e refuzon. Këtu ka një detaj në favor të tatimpaguesit. Nëse administrata hesht mbi gjashtë muaj, ankimi quhet i pranuar në heshtje.
Pasi të dy shtetet e pranojnë, hapet faza e marrëveshjes së ndërsjellë, e cila zgjat deri në dy vjet, me mundësi zgjatjeje edhe një vit. Nëse ata merren vesh, çështja mbyllet dhe vendimi zbatohet. Përndryshe, nëse nuk merren vesh, ose nëse njëri shtet e refuzon ankimin, tatimpaguesi ka të drejtë të kërkojë brenda pesëdhjetë ditëve ngritjen e komisionit këshillimor.
Komisioni ngrihet brenda njëqind e njëzet ditëve dhe jep opinionin e tij me shkrim brenda gjashtë muajve, ose nëntë muajve për rastet e ndërlikuara. Pas opinionit, autoritetet kanë edhe gjashtë muaj për t’u marrë vesh. Nëse sërish dështojnë, opinioni i komisionit bëhet automatikisht vendim përfundimtar dhe i detyrueshëm.
E rëndësishme është edhe se tatimpaguesi nuk mbetet i pambrojtur nëse administrata zvarrit. Kur autoritetet refuzojnë pa të drejtë ose bllokojnë procesin duke mos emëruar anëtarët e tyre në komision, tatimpaguesi mund t’i drejtohet Gjykatës Administrative të Shkallës së Parë, Tiranë, për ta zhbllokuar. Për herë të parë, biznesi ka një çelës për të hapur derën kur administrata e lë të mbyllur.
Lexo edhe: Reforma e BE-së lidhur me tregun e auditimit ligjor
Një shembull që e bën të prekshëm
Marrim një shoqëri të regjistruar në Shqipëri që i shet shërbime një kompanie të lidhur në një vend të BE. Administrata e huaj bën një korrigjim çmimi dhe rrit bazën e tatueshme atje me 5,000,000 lekë. Të njëjtat 5,000,000 lekë janë tatuar tashmë në Shqipëri me 15%, pra 750,000 lekë. Tani shteti tjetër i taton edhe një herë me normën e vet, të themi 22%, domethënë 1,100,000 lekë.
Pa mekanizëm, e njëjta bazë prej 5,000,000 lekësh mban tatim në dy vende, gjithsej 1,850,000 lekë, thuajse sikur fitimi të ishte dyfishuar pa u dyfishuar kurrë. Megjithatë, me mekanizmin e ri, dy shtetet detyrohen ta zgjidhin mbivendosjen dhe ta eliminojnë tatimin e dyfishtë. Kështu, biznesi nuk paguan dy herë mbi të njëjtin fitim. Shifrat janë të rrumbullakosura dhe vetëm për ilustrim, por logjika është pikërisht kjo.
Kur hyn në fuqi, dhe pse ka rëndësi ta dini saktë
Këtu duhet qartësi, sepse është pika që ngatërrohet më lehtë. Ky është ende projektligj në konsultim publik, jo ligj në fuqi. Edhe pasi të miratohet, ai hyn në fuqi pesëmbëdhjetë ditë pas botimit në Fletoren Zyrtare. Efektet e tij detyruese fillojnë vetëm nga data e anëtarësimit të Shqipërisë në Bashkimin Evropian. Për më tepër, do të zbatohet vetëm për vitet tatimore që fillojnë pas asaj date.
Pra nuk kemi një afat që troket sot, dhe kjo është një lajm i mirë. Vlera për biznesin tani nuk është nxitimi, por përgatitja. Nëse punoni me tregun e BE, kjo është koha e qetë për të parë se cilës marrëveshje dypalëshe i nënshtroheni. Po ashtu, duhet parë si i strukturoni transaksionet me kompanitë e lidhura dhe si i dokumentoni çmimet e tyre. Sa më e pastër dokumentacioni sot, aq më e lehtë çdo mbrojtje nesër.
Ky projektligj nuk kërkon ndonjë veprim urgjent nga ju sot. Por është një nga ato ndryshime që tregojnë se ku po shkon marrëdhënia tatimore e Shqipërisë me BE, dhe biznesi që e kupton herët, negocion dhe planifikon më mirë. Ne e ndjekim nga afër si projektligjin ashtu edhe strukturimin e transaksioneve ndërkufitare, si pjesë e punës sonë të përditshme me klientët. Nëse tregtoni me tregun e BE dhe doni të kuptoni sot çfarë do të thotë kjo konkretisht për ju, bisedojmë me qetësi.
Lexo edhe: Kuptimi i taksimit të dyfishtë për individët.
Pyetje të shpeshta
A është ligj në fuqi tani?
Jo. Është projektligj në konsultim publik deri më 12 gusht 2026. Edhe pas miratimit, efektet detyruese fillojnë nga data e anëtarësimit të Shqipërisë në BE.
Vlen për mosmarrëveshjet me çdo vend të botës?
Jo. Mekanizmi vlen për mosmarrëveshjet me shtetet anëtare të Bashkimit Evropian, mbi marrëveshjet për shmangien e tatimit të dyfishtë të të ardhurave dhe kapitalit.
Kush është autoriteti kompetent shqiptar?
Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve, në varësi të ministrisë përgjegjëse për financat.
Po nëse biznesi është dënuar për evazion?
Aksesi në mekanizëm mund t’i mohohet tatimpaguesve që janë sanksionuar për evazion me dashje ose pakujdesi të rëndë. Ky nuk është mjet për të mbuluar shkelje, por për të mbrojtur biznesin korrekt.
Lexo edhe: Shoqëri me përgjegjësi të kufizuar