- Ndarja e biznesit në dy subjekte nuk është e mundur për personin fizik, sepse i njëjti numër identifikimi personal regjistrohet vetëm një herë në Qendrën Kombëtare të Biznesit.
- Norma 0% e tatimit mbi fitimin vlen deri më 31 dhjetor 2029 për të ardhura bruto vjetore deri 14,000,000 lekë. Mbi pragun zbatohen normat 15% dhe 23%.
- Kur i njëjti NIPT ushtron dy veprimtari, të ardhurat mblidhen së bashku. Pragu nuk llogaritet për secilin sektor veç e veç.
- Për shoqëritë me përgjegjësi të kufizuar ndarja është ligjërisht e mundur, por dy shoqëritë me të njëjtët ortakë bëhen persona të lidhur dhe transaksionet mes tyre i nënshtrohen parimit të tregut.
- Në shembullin e llogaritur më poshtë, 540,000 lekë tatim i kursyer përballen me rreth 360,000 lekë kosto dublimi vetëm për kontabilitetin.
Ndarja e biznesit në dy subjekte ndalohet për personin fizik dhe lejohet për shoqërinë me përgjegjësi të kufizuar. I gjithë dallimi vjen nga një fjali e vetme e ligjit të procedurave tatimore, dhe kjo fjali ndryshon krejt bisedën sipas formës që keni sot.
Me ndarje të biznesit kuptohet shpërndarja e së njëjtës veprimtari ekonomike në dy ose më shumë subjekte të regjistruara veçmas, në mënyrë që asnjëri prej tyre të mos e kalojë pragun e një detyrimi tatimor. Pragu për të cilin flitet më shpesh është ai i normës zero, 14,000,000 lekë të ardhura bruto vjetore. Menjëherë pas tij vjen pragu i TVSH, 10,000,000 lekë.
Ky udhëzues u përgjigjet tri pyetjeve. A lejohet ndarja sipas formës ligjore që keni, çfarë ndodh kur dy shoqëri u përkasin të njëjtëve ortakë, dhe sa kursen vërtet një ndarje pasi zbriten kostot e saj. Nuk jep rrugë për ta kaluar pragun pa u vënë re, sepse në një sistem ku faturat raportohen në kohë reale ato rrugë nuk ekzistojnë.
Lexo edhe: Biznes si person fizik. Çfarë paguani dhe çfarë deklaroni në vitin e parë
Pragu 14,000,000 lekë. Çfarë ndodh saktësisht kur e kaloni
Deri më 31 dhjetor 2029 norma e tatimit mbi fitimin është 0% për subjektet me të ardhura bruto vjetore deri 14,000,000 lekë, ndërsa mbi këtë prag zbatohen normat 15% dhe 23%. Baza ligjore është neni 69 i ligjit nr. 29/2023, të cilin e trajton e plotë faqja jonë e regjimit zero deri 2029.
Pragu matet mbi qarkullimin bruto pa TVSH, jo mbi fitimin. Kjo është pika ku shumica e llogaritjeve nisin gabim. Një biznes me xhiro 15,000,000 lekë dhe fitim 1,000,000 lekë e ka kaluar pragun, ndërsa një biznes me xhiro 13,500,000 lekë dhe fitim 5,000,000 lekë nuk paguan tatim fitimi.
Kalimi i pragut nuk prek asgjë tjetër veç normës. Kontributet, fiskalizimi, deklarata vjetore dhe tatimi i dividendit vazhdojnë njësoj para dhe pas tij. Prandaj dhe kursimi real i një ndarjeje është më i vogël se ç’duket, sepse pjesa më e madhe e detyrimeve nuk varet nga pragu.
Vlen të mbahet parasysh edhe një gjë tjetër. Pragu i regjistrimit në TVSH është 10,000,000 lekë, pra më i ulët. Kush shqetësohet për 14,000,000 lekë, zakonisht është prej kohësh në TVSH dhe nuk del prej saj me një ndarje që i lë të dyja subjektet mbi 10,000,000 lekë.
Nga kjo pikë e tutje gjithçka varet nga një pyetje e vetme, dhe përgjigjja e saj ndan dy rrugë krejt të ndryshme.
Nëse jeni person fizik, ligji e mbyll pyetjen me një fjali
Një person fizik me të njëjtin numër identifikimi personal regjistrohet vetëm një herë nga Qendra Kombëtare e Biznesit, sipas nenit 40, pika 1, të ligjit nr. 9920, datë 19.5.2008. Pra NIPT i dytë në emrin tuaj nuk është plan që qëndron ose jo, është veprim që sistemi nuk e kryen.
Ky rregull nuk është i ri. Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve e ka njoftuar publikisht qysh në 2019, kur u vendos edhe afati 31 gusht 2019 për personat fizikë me më shumë se një NIPT, të cilët duhej të aplikonin në Qendrën Kombëtare të Biznesit për mbylljen e të tjerëve dhe mbajtjen e një NIPT-i kryesor. Njoftimi i atëhershëm e citonte rregullin te një nen tjetër, sepse numërimi ka ndryshuar me përditësimet e mëpasme të ligjit. Përmbajtja e rregullit ka mbetur e njëjtë.
Për personin fizik, pra, pyetja nuk është nëse ndarja lejohet. Pyetja bëhet menjëherë tjetër, dhe zakonisht merr dy forma.
A mund ta regjistroj biznesin e dytë në emër të bashkëshortes?
Po, bashkëshortja mund të regjistrohet si person fizik më vete, sepse është person tjetër me numër identifikimi tjetër. Por atëherë subjekti i dytë duhet të jetë biznesi i saj në fakt, jo biznesi juaj me emrin e saj.
Dallimi mes të dyjave nuk është formal. Ai lexohet nga gjëra që nuk fshihen. Kush i lëshon faturat dhe kujt. Kush ka pajisjet dhe ambientet. Ku janë punonjësit dhe kush i paguan. Kush e mban humbjen kur puna shkon keq. Nëse të gjitha këto mbeten te ju, keni dy NIPT dhe një biznes të vetëm.
Ka edhe një pasojë që shpesh nuk llogaritet. Bashkëshortja bëhet person i lidhur me ju në kuptimin e nenit 3, pika 13, të ligjit nr. 29/2023, i cili e përkufizon personin e lidhur si çdo person që lidhet me një tjetër në një marrëdhënie që ndikon drejtpërdrejt ose tërthorazi në përcaktimin e bazës tatimore. Pra çdo shitje, qira ose shërbim mes dy subjekteve tuaja hyn te transaksionet që shqyrtohen veçmas.
Po nëse kam dy veprimtari krejt të ndryshme?
Kur i njëjti NIPT ushtron dy veprimtari, kufiri llogaritet mbi totalin e qarkullimit të subjektit, jo për secilin sektor veç e veç. Nëse keni njëkohësisht tregti dhe shërbime, të ardhurat mblidhen së bashku dhe krahasohen me 14,000,000 lekë.
Veprimtaria e dytë shtohet duke ndryshuar objektin e veprimtarisë te Qendra Kombëtare e Biznesit, jo duke hapur një regjistrim të ri si person fizik. Kjo është arsyeja pse shumë pronarë e zbulojnë rregullin vetëm në sportel, pasi kanë ndërtuar një plan mbi supozimin e kundërt.
Nëse keni sh.p.k., ndarja është e mundur, por pyetja ndryshon
Dy shoqëri me përgjegjësi të kufizuar janë dy tatimpagues të veçantë, prandaj pragu 14,000,000 lekë matet për secilën veç e veç dhe i njëjti person mund të jetë ortak në të dyja. Këtu ndarja nuk ndalohet nga asnjë dispozitë.
Pikërisht prandaj pyetja zhvendoset. Nuk është më a lejohet, është a qëndron. Dhe qëndrueshmëria matet me dy gjëra, me arsyen pse ekziston shoqëria e dytë dhe me mënyrën si sillen të dyja mes tyre.
Kur dy shoqëri konsiderohen persona të lidhur
Dy shoqëri bëhen persona të lidhur kur mes tyre ekziston një marrëdhënie që ndikon drejtpërdrejt ose tërthorazi në përcaktimin e bazës tatimore, sipas nenit 3, pika 13, të ligjit nr. 29/2023. Përkufizim i ngjashëm gjendet edhe te neni 5 i ligjit nr. 9920/2008.
Ortakëria e përbashkët, administratori i përbashkët, adresa e njëjtë dhe varësia ekonomike janë rrethanat tipike që e krijojnë këtë lidhje. Të qenit persona të lidhur nuk është shkelje dhe nuk sjell asnjë pasojë në vetvete. Ajo që ndryshon është se transaksionet mes jush nuk lexohen më si transaksione të zakonshme tregu.
Çfarë ndodh me çmimet mes dy shoqërive tuaja
Transaksionet mes personave të lidhur duhet të ndjekin parimin e tregut, pra kushtet duhet të jenë ato që do të bien dakord dy palë të pavarura. Ligji nr. 29/2023 i trajton këto transaksione te neni 32, për transferimin e çmimeve, dhe te neni 44, për parimin e tregut.
Në praktikë kjo do të thotë se qiraja që shoqëria A i faturon shoqërisë B, shërbimet administrative mes tyre dhe çmimi i mallit që kalon nga njëra te tjetra duhet të jenë të shpjegueshme me dokumente. Kur fitimi zhvendoset nga një shoqëri te tjetra pa arsye tregtare, mbetet vetëm një shpjegim i mundshëm, dhe ai është pragu.
Vlen të kujtohet edhe mënyra si përzgjidhen kontrollet. Ligji nr. 9920/2008 e mbështet përzgjedhjen për kontroll te analiza e riskut, te neni 45. Dy shoqëri me të njëjtët ortakë, të njëjtën adresë dhe qarkullim që ndalon pak nën pragun nuk janë shkelje, por janë model që analiza e riskut e dallon lehtë.
Lexo edhe: A është biznesi juaj gati për një kontroll tatimor
Shembull i llogaritur. Sa kursen vërtet një ndarje
Kursimi i dukshëm i një ndarjeje është tatimi mbi fitimin që nuk paguhet, ndërsa kostoja e saj është dublimi i gjithçkaje tjetër. Shifrat më poshtë janë të rrumbullakosura dhe ilustruese, jo të dhëna të një klienti.
Marrim një shoqëri me xhiro vjetore 24,000,000 lekë dhe fitim 3,600,000 lekë. Si një subjekt i vetëm ajo e kalon pragun, prandaj tatimi mbi fitimin është 15% mbi 3,600,000 lekë, pra 540,000 lekë. E ndarë në dy shoqëri me nga 12,000,000 lekë xhiro dhe nga 1,800,000 lekë fitim, të dyja mbeten nën 14,000,000 lekë dhe tatimi mbi fitimin bie në zero.
| Zëri | Vlera në vit |
|---|---|
| Tatim fitimi si një shoqëri, 15% mbi 3,600,000 lekë | 540,000 lekë |
| Tatim fitimi si dy shoqëri nën pragun | 0 lekë |
| Kursimi i dukshëm | 540,000 lekë |
| Abonim i dytë kontabiliteti, kufiri i poshtëm i brezit | 360,000 lekë |
| Mbetet para kostove të tjera | 180,000 lekë |
Shifra 360,000 lekë vjen nga çmimet që publikojmë vetë. Një shoqëri e dytë në TVSH me punonjës bie te brezi 30,000 deri 60,000 lekë në muaj, dhe në tabelë është marrë kufiri më i ulët i tij. Nëse merret mesi i brezit, kursimi zhduket.
Dhe kjo është vetëm zëri i parë. Shoqëria e dytë kërkon pasqyra financiare të veta dhe vendim të vetin asambleje deri më 31 korrik, certifikatë të vetën fiskalizimi, terminal POS për çdo pikë shitjeje, llogari bankare, dhe kontribute për administratorin kur emërohet person tjetër. Shtoni kohën tuaj, e cila nuk faturohet askund por harxhohet gjithsesi.
Kur fitimi del te ortaku, tatimi i dividendit 8% paguhet njësoj në të dy skenarët, prandaj ai nuk hyn në krahasim. Pra ndarja nuk e ndryshon koston e nxjerrjes së parave, ndryshon vetëm tatimin mbi fitimin e vitit.
Shembulli më lart është një rast i vetëm. Brezat më poshtë ju lejojnë ta gjeni tuajin, sepse tatimi llogaritet mbi fitimin dhe jo mbi xhiron.
Sa tatim fitimi ju takon nëse e kaloni pragun
Gjashtë breza, të matur mbi fitimin e tatueshëm dhe jo mbi xhiron. Deri te 14,000,000 lekë fitim norma është 15% si për personin fizik ashtu edhe për shoqërinë. Gjeni brezin tuaj dhe klikoni mbi të. I pari është hapur si shembull.
Fitim vjetor deri 500,000 lekëShiko llogaritjenMbylle
Tatim fitimi, 75,000 lekë.
500,000 lekë shumëzuar me 15% japin 75,000 lekë tatim fitimi.
Një subjekt i dytë nis nga rreth 360,000 lekë në vit vetëm për kontabilitetin. Pra ndarja ju kushton afërsisht pesë herë më shumë se tatimi që do të kursenit.
Fitim vjetor 500,000 deri 1,000,000 lekëShiko llogaritjenMbylle
Tatim fitimi, 75,000 deri 150,000 lekë.
1,000,000 lekë shumëzuar me 15% japin 150,000 lekë tatim fitimi.
Kostoja më e ulët e një subjekti të dytë mbetet mbi dyfishin e kursimit. Llogaritja nuk del.
Fitim vjetor 1,000,000 deri 2,000,000 lekëShiko llogaritjenMbylle
Tatim fitimi, 150,000 deri 300,000 lekë.
2,000,000 lekë shumëzuar me 15% japin 300,000 lekë tatim fitimi.
Ende nën koston më të ulët të një subjekti të dytë, pa llogaritur pasqyrat e dyta, terminalin e dytë dhe kohën tuaj.
Fitim vjetor 2,000,000 deri 3,600,000 lekëShiko llogaritjenMbylle
Tatim fitimi, 300,000 deri 540,000 lekë.
3,600,000 lekë shumëzuar me 15% japin 540,000 lekë tatim fitimi.
Këtu tatimi i afrohet kostos, por nuk e kalon qartë kur shtohen zërat e tjerë. Ky është brezi ku vendimi merret me shifrat tuaja reale, jo me rregull të përgjithshëm.
Fitim vjetor 3,600,000 deri 14,000,000 lekëShiko llogaritjenMbylle
Tatim fitimi, 540,000 deri 2,100,000 lekë.
14,000,000 lekë shumëzuar me 15% japin 2,100,000 lekë tatim fitimi. Norma është e njëjtë për personin fizik dhe për shoqërinë.
Vetëm në këtë brez tatimi e kalon qartë koston e një subjekti të dytë. Dhe atëherë struktura ndërtohet për arsye tregtare dhe dokumentohet nga dita e parë, jo për të qëndruar nën prag.
Fitim vjetor mbi 14,000,000 lekëShiko llogaritjenMbylle
Tatim fitimi, varet nga forma juaj.
Personi fizik paguan 15% deri te 14,000,000 lekë dhe 23% vetëm mbi tepricën, sipas nenit 24, pika 2, të ligjit nr. 29/2023. Shoqëria mbetet te 15% mbi të gjithë fitimin.
Me fitim 18,000,000 lekë, personi fizik paguan 3,020,000 lekë, ndërsa shoqëria 2,700,000 lekë. Pra këtu forma që keni peshon më shumë se pyetja nëse duhet ndarë biznesi.
Mbi çfarë është ndërtuar. Normat maten mbi fitimin e tatueshëm dhe zbatohen kur të ardhurat bruto vjetore kalojnë 14,000,000 lekë, sepse nën atë xhiro vlen norma zero deri më 31 dhjetor 2029. Kostoja e subjektit të dytë merr vetëm abonimin e kontabilitetit, nga 30,000 lekë në muaj sipas çmimeve që publikojmë. Nuk janë llogaritur pasqyrat e dyta, certifikata e dytë e fiskalizimit, terminali i dytë, sigurimet e administratorit dhe koha juaj. Shifrat janë të rrumbullakosura dhe ilustruese, jo llogaritje e rastit tuaj.
Ka edhe një kosto që nuk shfaqet në asnjë faturë. Biznesi i ndarë ka dy palë pasqyra financiare në vend të njërës, dhe secila tregon gjysmën e realitetit. Kur të kërkoni kredi, banka lexon pasqyrat e një subjekti të vetëm, jo shumën e dy subjekteve tuaja. Pra struktura që ju kursen tatimin ju ul edhe shumën që mund të merrni hua.
Lexo edhe: Çfarë shikon banka kur kërkoni kredi për biznesin
Kur ndarja është e ligjshme dhe e arsyeshme
Shoqëria e dytë qëndron kur ka një arsye ekzistence që nuk lidhet me pragun. Kjo është e gjithë prova, dhe ajo është më e thjeshtë se ç’duket.
Arsyet që hasen realisht janë të pakta dhe të njohura. Veprimtari vërtet të ndryshme, si prodhimi nga njëra anë dhe shitja me pakicë nga tjetra, me klientë, furnitorë dhe punonjës të ndarë. Ortakë të ndryshëm, kur hyn një partner vetëm në një pjesë të punës. Ndarja e riskut, kur një veprimtari me përgjegjësi të lartë nuk dëshirohet nën të njëjtën shoqëri me pasuritë. Përgatitja për shitje ose për investitor, kur një degë duhet të ketë pasqyra të pastra të vetat.
Testi që përdorim para se ta rekomandojmë një strukturë të dytë ka tre pyetje. Nëse përgjigjja e njërës është jo, struktura nuk ndërtohet.
A do ta hapja këtë shoqëri të dytë edhe nëse pragu 14,000,000 lekë nuk do të ekzistonte fare?
A mund t’i shpjegoj me dokumente të gjitha transaksionet mes dy shoqërive, pa u mbështetur te arsyeja se të dyja janë të miat?
A do të vazhdonte secila shoqëri të funksiononte nëse tjetra mbyllej nesër?
Kur të trija përgjigjet janë po, ndarja nuk është shmangie, është organizim. Kur njëra është jo, ajo që po ndërtoni nuk është strukturë, është shpjegim që do t’ju duhet më vonë.
Te i vetëpunësuari, ndarja godet nga ana e kundërt
I vetëpunësuari që i shpërndan klientët mes vetes dhe një personi të dytë rrezikon të humbasë vetë statusin e biznesit, sepse të ardhurat e tij mund të rikualifikohen si të ardhura nga punësimi. Kriteret janë dy dhe mjafton njëri prej tyre.
I pari, kur 80% ose më shumë e të ardhurave merren drejtpërdrejt ose tërthorazi nga një klient i vetëm. I dyti, kur 90% ose më shumë e të ardhurave totale merren nga më pak se tre klientë. Kriteret janë sqaruar te Udhëzimi nr. 26, datë 8.9.2023, i ndryshuar me Udhëzimin nr. 9, datë 12.3.2026.
Këtu qëndron kthesa. Kur një i vetëpunësuar me disa klientë i kalon disa prej tyre te një person i dytë, ai person i dytë nis me një ose dy klientë. Pra subjekti i ri lind pikërisht brenda kritereve që sjellin rikualifikimin, dhe problemi nuk zvogëlohet, ai shumëzohet.
Mbrojtja ekziston dhe quhet Deklarata e Statusit të Vetëpunësuarit, e cila dorëzohet brenda marsit të vitit pasardhës bashkë me deklaratën vjetore. Ajo nuk vepron automatikisht. Administrata mund ta kundërshtojë duke analizuar natyrën reale të marrëdhënies, si varësia nga pajisjet e klientit, orari i imponuar ose mungesa e riskut financiar personal. Rregullat e plota i mban faqja jonë e të vetëpunësuarve dhe profesioneve të lira.
Lexo edhe: Hua e ortakut dhe tërheqjet nga llogaria, kur tatohen si dividend i fshehur
Çfarë të bëni kur po i afroheni pragut
Kur xhiroja po afrohet te 14,000,000 lekë, puna e parë nuk është struktura, është llogaritja. Shumica e pronarëve që kërkojnë një zgjidhje strukturore e bëjnë atë mbi një shifër që nuk e kanë nxjerrë ende.
Nxirrni fitimin e parashikuar të vitit, jo xhiron, dhe shumëzojeni me 15%. Ajo shifër është gjithçka që rrezikoni të paguani më shumë. Pastaj krahasojeni me koston vjetore të një subjekti të dytë. Në shumicën e rasteve të biznesit të vogël, kjo llogaritje e mbyll vetë bisedën.
Nëse fitimi është i madh dhe llogaritja del në favor të një strukture, atëherë ajo strukturë ndërtohet për arsye tregtare dhe dokumentohet që në ditën e parë, me kontrata, me çmime të shpjegueshme dhe me ndarje reale të burimeve. Struktura që ndërtohet mirë kushton njëherë. Struktura që ndërtohet vetëm për pragun kushton çdo vit, dhe pastaj edhe një herë kur pyetet.
Dhe kur pragu kalohet gjithsesi, kjo nuk është dështim. Shikoni çfarë ndodh me detyrimet tatimore dhe me gjobat e kamatëvonesën nëse deklarimi vonohet, sepse kostoja e një deklarate të vonuar shpesh është më e madhe se tatimi që po përpiqeshit të kursenit.
Çdo herë që ka një ndryshim tatimor ose financiar që prek biznesin tuaj, ju njoftojmë direkt në email me shpjegim praktik.
Dërgomë njoftimet falasPyetje të shpeshta
A lejohet ndarja e biznesit në dy subjekte në Shqipëri?
Varet nga forma. Personi fizik nuk mund të regjistrohet dy herë me të njëjtin numër identifikimi personal, ndërsa i njëjti person mund të jetë ortak në dy ose më shumë shoqëri me përgjegjësi të kufizuar. Në rastin e dytë ndarja lejohet, por dy shoqëritë bëhen persona të lidhur.
A mund të kem dy NIPT si person fizik?
Jo. Neni 40, pika 1, i ligjit nr. 9920, datë 19.5.2008, parashikon që një person fizik me të njëjtin numër identifikimi personal regjistrohet vetëm një herë nga Qendra Kombëtare e Biznesit. Nëse keni nevojë për një veprimtari të dytë, ajo shtohet te objekti i të njëjtit NIPT.
Nëse kam dy dyqane, a llogaritet pragu për secilin veç?
Jo. Kufiri llogaritet mbi totalin e qarkullimit të subjektit. Dy pika shitjeje nën të njëjtin NIPT i mbledhin të ardhurat së bashku dhe krahasohen me 14,000,000 lekë.
Dy shoqëritë e mia kanë të njëjtën adresë. A është problem?
Nuk është shkelje në vetvete. Adresa e njëjtë, ortakët e njëjtë dhe administratori i njëjtë janë rrethana që i bëjnë shoqëritë persona të lidhur, dhe personat e lidhur kanë detyrim të zbatojnë parimin e tregut te transaksionet mes tyre. Problemi lind vetëm kur ato transaksione nuk shpjegohen dot me dokumente.
Çfarë ndodh nëse e kaloj pragun në mes të vitit?
Norma e vitit përcaktohet nga qarkullimi vjetor, prandaj kalimi i pragut prek deklaratën e atij viti. Qarkullimin e shihni në librin e shitjes nga fiskalizimi dhe e krahasoni me pragun në çdo mbyllje mujore. Kontrolli në fund të gjashtëmujorit të parë ju jep kohë të planifikoni parapagimet e vitit pasardhës.
Nëse tatimi im është zero, a duhet ta dorëzoj deklaratën vjetore?
Po. Deklarata vjetore dorëzohet edhe kur tatimi është zero, dhe mosdorëzimi sjell gjobë për mosdeklarim. Ky është një nga gabimet më të shpeshta te bizneset që përfitojnë nga norma zero.
Çfarë ndodh pas 31 dhjetorit 2029?
Norma zero ka afat të përcaktuar deri më 31 dhjetor 2029. Pas saj zbatohet regjimi normal, prandaj vendimet për investime me kthim afatgjatë llogariten duke pasur parasysh edhe vitet pas 2029, jo vetëm vitin në vazhdim.