- Operacionet e ndërtimit dhe të mirëmbajtjes janë furnizime shërbimi për qëllime të TVSH-së, jo furnizime mallrash, dhe si të tilla janë të tatueshme.
- Testi që vendos nëse një instalim trajtohet si pasuri e paluajtshme është një i vetëm: a shkakton heqja e materialit dëmtime të rënda mbi vetë materialin ose mbi ndërtesën që e mban.
- Instalimet dytësore, pra elektrike, sanitare, ngrohja, pajisjet hidraulike dhe shtresat e dyshemesë, hyjnë te punimet mbi pasurinë e paluajtshme.
- Objekti që e ruan karakterin e tij të luajtshëm në momentin që vendoset nuk hyn aty, pavarësisht nga natyra e ndërtesës ku instalohet.
- Mirëmbajtja e përfshin shprehimisht edhe pastrimin, dhe punët publike si rrugët, urat dhe stadiumet hyjnë te punimet e ndërtimit.
Një faturë për punime ndërtimi ose instalimi nuk trajtohet njësoj si një faturë për mallra, dhe dallimi nuk varet nga ajo që shisni, por nga ajo që mbetet pas jush. Nëse elementi i vendosur nuk hiqet dot pa dëmtuar rëndë vetveten ose ndërtesën, punimi konsiderohet punim mbi pasurinë e paluajtshme.
Nga puna jonë e përditshme shohim të njëjtin ngatërrim te elektricisti, hidrauliku dhe zbatuesi i vogël. Ata e quajnë shitje me montim atë që për qëllime të TVSH-së është furnizim shërbimi, dhe faturën e ndërtojnë mbi atë bindje. Ngatërrimi nuk duket derisa vjen kontrolli ose derisa blerësi kërkon diçka tjetër nga ajo që i keni dhënë.
Kjo faqe mbledh përkufizimet dhe testin praktik që i ndan të dyja. Ajo nuk jep norma dhe nuk zëvendëson faqet e burimit të legjislacionit tatimor, të cilat i gjeni të lidhura më poshtë, seksion pas seksioni.
Lexo edhe: Kontabiliteti i ndërtimit për zbatuesin e punimeve dhe për zanatet teknike, ku gjeni situacionet, njohjen e të ardhurës sipas fazës së përfundimit, nënkontraktorin dhe amortizimin e pajisjeve të kantierit.
Kur ndërtimi dhe mirëmbajtja janë furnizim shërbimi
Referuar dispozitave të ligjit Nr. 92/2014, datë 24.07.2014 “Për tatimin mbi vlerën e shtuar në Republikën e Shqipërisë”, i ndryshuar, operacionet e ndërtimit, kryerja e procesit të ndërtimit dhe mirëmbajtjes, janë furnizime shërbimi. Furnizimi i këtyre shërbimeve është i tatueshëm për qëllim të TVSH-së.
Ndërtimi përcaktohet si çdo operacion që ka për rezultat përfundimin tërësor ose pjesor të një ndërtese të re ose substancialisht të ndryshuar.
Mirëmbajtja përcaktohet si çdo operacion i kryer mbi tokë ose në ndërtesë, për të parandaluar degradimin ose dëmtimin dhe për t’i mbajtur tokën dhe ndërtesat me pamje të mirë dhe rregull funksionimi, duke përfshirë pastrimin.
Për disa punime që lidhen me ndërtesat dhe me pasurinë e paluajtshme, edhe pse qëllimi kryesor nuk është ndërtimi i objektit, konsiderohen gjithashtu si furnizime shërbimi, të tilla si pastrimet e caktuara vetëm për mirëmbajtjen dhe hapjen e kanaleve të vegjël në porte, lumenj e të ngjashme.
Cilat punime hyjnë te procesi i ndërtimit
Punime që kanë të bëjnë me procesin e ndërtimit, pa u kufizuar vetëm në to, janë:
i) Punimet e ndërtimit të ndërtesave dhe punime të tjera të ndërtimit;
ii) punimet për pajisjen e ndërtesave që kanë si efekt të përfshijnë përfundimisht vendosjen e aparateve apo materialeve të instaluara;
iii) punimet e restaurimit dhe të riparimit të ndërtesave, si dhe instalimet me karakter të paluajtshëm.
Në punimet e ndërtimit bëjnë pjesë:
- Punimet e ndërtimit që kryhen nga grupe të ndryshme profesionesh që marrin pjesë në ndërtimin e ndërtesave, të tilla si gërmimet, krijimi i themeleve, spastrimi dhe nivelimi i territorit, puset dhe gërmimet paraprake për ndërtimin e pasurive të paluajtshme, punimet e ekipit të terrenit dhe fasada.
- Punët publike të tilla si rrugët, hekurudhat, urat dhe të gjitha veprat e artit, pistat e fluturimit dhe stadiumet.
- Punimet me fletët metalike të ndërtesave, si dhe ndërtimet metalike të tilla si punimet e grumbullimit apo të qarkullimit.
- Punimet e rregullimit të territorit që sjellin modifikimin e relievit ekzistues, të tilla si zbulimet e guroreve, nivelimi i shpateve, gërmimi dhe mbushja e gropave dhe spastrimi i dheut.
Testi që ndan pasurinë e paluajtshme nga ajo e luajtshme
Ky është vendi ku gabohet më shpesh, dhe testi është një i vetëm. Punimet e instalimit që përmbajnë vendosjen e elementeve që e humbin karakterin e tyre të luajtshëm për shkak të përfshirjes së tyre në një tërësi të paluajtshme, për zbatimin e TVSH-së duhet të konsiderohen si pjesë e pasurisë së paluajtshme.
Konsiderohen si të tilla kur heqja e materialit të instaluar nuk mund të kryhet pa dëmtime të rënda që pëson ky material apo ndërtesa që e mban atë.
| Rasti konkret | Si trajtohet |
|---|---|
| Elementi i vendosur e humb karakterin e luajtshëm dhe heqja e tij do të dëmtonte rëndë vetë materialin ose ndërtesën | Punim mbi pasurinë e paluajtshme |
| Objekti ose aparati e ruan karakterin e tij të luajtshëm në momentin që vendoset, cilado qoftë natyra e ndërtesës ku kryhet instalimi | Nuk hyn te punimet mbi pasurinë e paluajtshme |
| Instalime dytësore: elektrike (drita, energjia, zilja), sanitare (lavamanë, dushe, pllaka dushi), aparatet që prodhojnë ujë të ngrohtë të përfshira në ndërtesë, ngrohja, pajisjet hidraulike, thithja e tymit, shtresat e dyshemesë | Punim mbi pasurinë e paluajtshme |
| Restaurim ose riparim që zëvendëson elemente të përdorura të një instalimi me karakter të paluajtshëm, ose shton elemente të reja që përfshihen në të | Punim mbi pasurinë e paluajtshme |
Punimet e restaurimit dhe të riparimit
Punimet e restaurimit apo të riparimit që kanë si qëllim rinovimin e një ndërtese apo të një instalimi me karakter të paluajtshëm, konsiderohen si punime në pasuritë e paluajtshme. Konsiderohen si të tilla kur operacionet e realizuara përmbajnë vendosjen e materialeve apo të elementeve që integrohen në një pasuri të paluajtshme, ose kur këto operacione kanë si qëllim zëvendësimin e elementeve të përdorura të një instalimi me karakter të paluajtshëm, ose shtimin e elementeve të reja që përfshihen në këtë instalim apo në ndërtesën që i mban ato. Nga këto operacione, mund të citojmë:
i) restaurimin e fasadave që përmban punimet për pastrimin e fasadave të ndërtesave të vjetra apo që mund të integrohen në një cikël të plotë të ndërtimit të ri;
ii) riparimi i çative, oxhaqeve, parketeve, dyerve dhe dritareve.
Ku ta vazhdoni, sipas pyetjes që keni
Klasifikimi nuk është ushtrim teorik. Ai përcakton nëse ajo që lëshoni është faturë për furnizim shërbimi, dhe prej tij varet mënyra si e dokumentoni punën, si e lidhni me kontratën dhe me situacionin, dhe si e trajton blerësi atë që merr.
Normat, përjashtimet dhe afatet nuk jepen këtu me qëllim, sepse ato ndryshojnë dhe vendin e tyre e kanë faqet e burimit të legjislacionit tatimor, që i mbajmë të përditësuara.
- TVSH, faqja kryesore e burimit, me pragun e regjistrimit, deklarimin dhe librat.
- Normat e reduktuara, kur veprimtaria juaj prek akomodimin ose rastet e tjera të listuara.
- Përjashtimet dhe TVSH-ja e zbritshme, për atë që nuk zbritet dot.
- Fatura elektronike, për mënyrën si lëshohet dhe çfarë duhet të mbajë.
- Kalendari dhe afatet, për datat e deklarimit dhe të pagesës.
- Ndryshimet në Udhëzimin nr. 6, datë 30.01.2015 për TVSH-në, për statusin e marrësit të shërbimit.
- Kontabiliteti i ndërtimit, për situacionet, nënkontraktorin, sigurinë në kantier dhe amortizimin.
Pyetje të shpeshta
A hyn pastrimi te mirëmbajtja?
Po. Mirëmbajtja përcaktohet si çdo operacion i kryer mbi tokë ose në ndërtesë për të parandaluar degradimin ose dëmtimin dhe për t’i mbajtur në rregull funksionimi, dhe përkufizimi e përfshin shprehimisht pastrimin. Veç kësaj, pastrimet e caktuara vetëm për mirëmbajtjen dhe hapjen e kanaleve të vegjël në porte dhe lumenj konsiderohen gjithashtu furnizime shërbimi.
A konsiderohen punët publike si punime ndërtimi?
Po. Te punimet e ndërtimit bëjnë pjesë rrugët, hekurudhat, urat dhe të gjitha veprat e artit, pistat e fluturimit dhe stadiumet.
Si e di nëse instalimi im trajtohet si pasuri e paluajtshme?
Pyetja praktike është një e vetme: a hiqet elementi i instaluar pa dëmtime të rënda mbi vetë materialin ose mbi ndërtesën që e mban. Nëse heqja shkakton dëmtime të rënda, instalimi trajtohet si pjesë e pasurisë së paluajtshme. Nëse objekti e ruan karakterin e tij të luajtshëm në momentin që vendoset, nuk hyn te punimet mbi pasurinë e paluajtshme, pavarësisht nga natyra e ndërtesës.
A është e njëjta gjë shitja e një kondicioneri dhe instalimi i tij?
Jo domosdoshmërisht, dhe pikërisht këtu zbatohet testi. Një aparat që vendoset dhe e ruan karakterin e tij të luajtshëm nuk hyn te punimet mbi pasurinë e paluajtshme. Një instalim që integrohet në ndërtesë dhe nuk hiqet dot pa dëmtime të rënda hyn. Prandaj përshkrimi te fatura dhe te kontrata duhet të pasqyrojë atë që kryhet vërtet.
Ku i gjej rregullat e kontabilitetit për një shoqëri ndërtimi?
Te udhëzuesi i kontabilitetit të ndërtimit, që mbulon formën ligjore, licencën profesionale, situacionet dhe njohjen e të ardhurës, nënkontraktorin, pagat e kantierit, sigurinë dhe afatet e vitit.
Baza ligjore dhe kufizimet
Dy kufij që i shënojmë hapur
I pari, kjo faqe nuk jep asnjë normë TVSH-je dhe asnjë numër neni. Teksti i konsoliduar i ligjit nr. 92/2014 nuk është lexuar ende prej nesh te një kopje zyrtare, prandaj nuk e hamendësojmë. Normat i mbajnë faqet e burimit të lidhura më sipër, dhe faqja plotësohet me nenet ditën që teksti të lexohet.
I dyti, përkufizimet e mësipërme janë të nivelit të hollësishëm që zakonisht e mban udhëzimi zbatues, jo vetë ligji. Prandaj ne e lëmë referencën te ligji ashtu siç ka qenë dhe nuk e zëvendësojmë me një tjetër pa e verifikuar burimin. Lidhja te udhëzimi është dhënë më sipër, që ta keni pranë.
Aktet mbi të cilat mbështetet ky tekst
- Ligji nr. 92/2014, datë 24.07.2014, “Për tatimin mbi vlerën e shtuar në Republikën e Shqipërisë”, i ndryshuar, për trajtimin e operacioneve të ndërtimit dhe të mirëmbajtjes si furnizime shërbimi
- Udhëzimi nr. 6, datë 30.01.2015, “Për tatimin mbi vlerën e shtuar”, i ndryshuar, si akti zbatues i ligjit të mësipërm
