Përjashtimi nga TVSH nuk është favor, është trajtim i veçantë me një çmim. Furnizimi nuk mban TVSH, por biznesi as nuk e zbret TVSH-në e blerjeve që i shërbejnë atij furnizimi. Kategoritë kryesore janë veprimtaritë në interes të përgjithshëm, veprimtaritë financiare, furnizimi i ndërtesave dhe i tokës, qiraja e pasurive të paluajtshme, dhe një listë importesh.
Kjo faqe jep kategoritë e konfirmuara sipas ligjit, sqaron diferencën thelbësore mes përjashtimit dhe shkallës zero, tregon si llogaritet zbritja kur biznesi kryen njëkohësisht furnizime të tatueshme dhe të përjashtuara, dhe jep një shembull të plotë.
Lexo edhe: Si funksionon TVSH, e mbledhur, e zbritshme dhe detyrimi.
Tri terma që tingëllojnë të ngjashme dhe kanë pasoja krejt të ndryshme.
| Trajtimi | TVSH në faturë | E drejta e zbritjes së blerjeve |
|---|---|---|
| Furnizim i tatueshëm me 20%, 6% ose 10% | Ka TVSH | E plotë |
| Furnizim me shkallë zero, si eksporti | TVSH 0% | E plotë |
| Furnizim i përjashtuar | Pa TVSH | Nuk lind |
Kjo tabelë është e gjithë çështja. Eksportuesi nuk mbledh TVSH dhe rikuperon TVSH-në e blerjeve, prandaj tepricat e tij shkojnë në rimbursim. Subjekti me veprimtari të përjashtuar nuk mbledh TVSH dhe nuk rikuperon asgjë, prandaj TVSH-ja e blerjeve i mbetet kosto e pastër dhe hyn në çmim.
Kujdes. Nëse veprimtaria juaj është e përjashtuar, TVSH-ja e qirasë, e energjisë, e pajisjeve dhe e shërbimeve që blini nuk kthehet. Ajo është shpenzim i biznesit dhe duhet të hyjë në llogaritjen e çmimit që në nisje.
Neni 51 i ligjit rendit furnizimet e përjashtuara në interes të përgjithshëm. Kategoritë e konfirmuara janë këto.
✔ Shërbimi postar universal
✔ Barnat dhe pajisjet e implantueshme
✔ Shërbimet shëndetësore
✔ Organet dhe gjaku i njeriut
✔ Mirëqenia sociale
✔ Mbrojtja e fëmijëve
✔ Arsimi shkollor dhe universitar
✔ Furnizimet e organizatave pa qëllim fitimi
✔ Sporti
✔ Kultura
✔ Transporti i të sëmurëve
✔ Radiotelevizionet publike
✔ Makineritë bujqësore
✔ Shërbimet veterinare
✔ Automjetet elektrike të reja
Neni 52 vendos kufizime mbi zbatimin e këtyre përjashtimeve, prandaj përkatësia në një kategori nuk lexohet vetëm nga emri i veprimtarisë. Për shërbimet shëndetësore, arsimore dhe kulturore, kufiri kalon nga natyra e shërbimit dhe nga statusi i subjektit që e ofron, dhe verifikohet në tekstin e nenit para se të ndërtohet faturimi.
Neni 53 i ligjit përjashton veprimtaritë financiare dhe një grup furnizimesh të lidhura me pasurinë e paluajtshme.
✔ Sigurimet dhe risigurimet
✔ Kreditë dhe garancitë
✔ Depozitat dhe pagesat
✔ Veprimet me valutë
✔ Aksionet dhe obligacionet
✔ Fondet e investimeve
✔ Bastet dhe lojërat e fatit
✔ Furnizimi i ndërtesave dhe i tokës
✔ Qiraja e pasurive të paluajtshme
✔ Shtypshkronjat për gazetat
✔ Procesi i ndërtimit nga ndërtuesit
Qiraja e pasurive të paluajtshme është e përjashtuar, por ligji nxjerr jashtë përjashtimit disa raste, që pra tatohen normalisht, si hotelet dhe strukturat e akomodimit, kampingjet, parkimet, makineritë dhe pajisjet e fiksuara, dhe qiraja e kasafortave.
Në praktikë kjo do të thotë që qiraja e një ambienti zyre është e përjashtuar, ndërsa nata në hotel, vendi i parkimit dhe kasaforta bankare janë furnizime të tatueshme. Kur një kontratë përmban njëkohësisht qira ambienti dhe qira pajisjesh të fiksuara, ndarja bëhet në kontratë dhe në faturë.
Lexo edhe: Përjashtimet tatimore për strukturat akomoduese me status special.
Neni 55 i ligjit parashikon të drejtën për të zgjedhur trajtimin me TVSH për raste të përcaktuara. Zgjedhja ka kuptim kur qiradhënësi ose furnizuesi punon me klientë biznes që e zbritin TVSH-në dhe ka TVSH të konsiderueshme në investime dhe kosto. Përpara se të ushtrohet, kontrollohet se cilat furnizime i takojnë kësaj të drejte dhe si dokumentohet zgjedhja.
Neni 56 i ligjit përmban një listë të gjatë importesh të përjashtuara, me më shumë se tridhjetë raste. Ndër ato konfirmohen importet sipas kontratave të investimit, sendet personale, sendet e trashëgimisë, bagazhi i udhëtarit, dhurata të përcaktuara dhe produktet farmaceutike.
Lista e plotë lexohet në tekstin e nenit 56, sepse në import përjashtimi shpesh varet nga kushte formale, si vlera, destinacioni dhe dokumenti i shoqërimit. Doganimi bëhet mbi bazën e këtyre kushteve, prandaj një supozim i gabuar zbulohet në momentin e zhdoganimit.
Lexo edhe: TVSH në import, eksporti me shkallë zero dhe regjimet doganore.
Grupi i furnizimeve me shkallë zero nis me eksportin dhe vazhdon me furnizime të tjera që ligji i trajton në të njëjtën mënyrë.
| Neni | Kategoria |
|---|---|
| 57 | Eksporti i mallrave |
| 58 | Bagazhi i udhëtarit |
| 59 | Transporti ndërkombëtar |
| 60 | Furnizimet e përngjashme me eksportin |
| 61 | Ari i furnizuar për Bankën e Shqipërisë |
| 62 | Shërbimet e ndërmjetësit |
| 63 deri 67 | Tregtia ndërkombëtare dhe regjimet doganore |
Këto furnizime nuk mbajnë TVSH, por ruajnë të drejtën e plotë të zbritjes. Prandaj eksportuesi është rasti tipik i tepricës kreditore që kërkohet për rimbursim, me afat më të shkurtër sesa tatimpaguesit e tjerë.
Lexo edhe: Rimbursimi i TVSH, kushtet dhe afatet.
Kategoritë më sipër janë ato të konfirmuara nga teksti i ligjit. Lista e plotë e përjashtimeve dhe e furnizimeve me shkallë zero gjendet në nenet 51 deri 67 të ligjit nr. 92/2014, të ndarë si më poshtë. Neni 51 interesi i përgjithshëm, neni 52 kufizimet, neni 53 veprimtaritë financiare dhe pasuria e paluajtshme, neni 54 përjashtime të tjera, neni 55 e drejta për të zgjedhur TVSH, neni 56 importet, dhe nenet 57 deri 67 shkalla zero.
Kur veprimtaria juaj ndodhet në kufi mes një kategorie të përjashtuar dhe një furnizimi të tatueshëm, teksti i nenit lexohet fjalë për fjalë përpara se të vendoset faturimi, sepse rregullimi i mëvonshëm kushton më shumë sesa verifikimi paraprak.
Lexo edhe: Ndryshimet e fundit në udhëzimin nr. 6/2015 për TVSH.
Kur biznesi kryen njëkohësisht furnizime të tatueshme dhe të përjashtuara, blerjet ndahen në tri grupe, ato që i shërbejnë vetëm veprimtarisë së tatueshme, ato që i shërbejnë vetëm veprimtarisë së përjashtuar, dhe ato të përbashkëta.
✔ Blerjet vetëm për veprimtarinë e tatueshme jepin zbritje të plotë
✔ Blerjet vetëm për veprimtarinë e përjashtuar nuk jepin zbritje
✔ Blerjet e përbashkëta, si qiraja, energjia, kontabiliteti dhe pajisjet e zyrës, zbriten në pjesën që i takon veprimtarisë së tatueshme
✔ Ndarja mbahet në kontabilitet çdo muaj, jo në mbylljen e vitit, sepse deklarata është mujore
Një subjekt ka dy veprimtari, konsulencë e tatueshme 8,000,000 lekë dhe kurse arsimore të përjashtuara 2,000,000 lekë, pra 10,000,000 lekë furnizime gjithsej dhe një peshë 80% për veprimtarinë e tatueshme. TVSH e mbledhur mbi konsulencën është 8,000,000 x 20%, pra 1,600,000 lekë. Blerjet vetëm për konsulencën janë 1,500,000 lekë pa TVSH, pra 300,000 lekë TVSH plotësisht e zbritshme. Blerjet e përbashkëta, qira, energji dhe kontabilitet, janë 2,500,000 lekë pa TVSH, pra 500,000 lekë TVSH, nga e cila zbritet 80%, pra 400,000 lekë. TVSH e zbritshme gjithsej është 700,000 lekë. Detyrimi për pagesë është 1,600,000 minus 700,000, pra 900,000 lekë. Nga 500,000 lekët e blerjeve të përbashkëta, 100,000 lekë mbeten kosto e biznesit.
Ky është kuptimi praktik i përjashtimit, 100,000 lekë që nuk kthehen dhe që duhet të ishin llogaritur në çmimin e kursit.
Veprimtaritë në interes të përgjithshëm sipas nenit 51, veprimtaritë financiare dhe furnizimet e lidhura me pasurinë e paluajtshme sipas nenit 53, përjashtime të tjera sipas nenit 54, dhe një listë importesh sipas nenit 56. Lista e plotë gjendet në nenet 51 deri 67.
Qiraja e pasurive të paluajtshme është e përjashtuar, por hotelet dhe strukturat e akomodimit, kampingjet, parkimet, makineritë e pajisjet e fiksuara dhe kasafortat tatohen normalisht.
Kur furnizimi është i përjashtuar, nuk mund. Kur furnizimi është me shkallë zero, si eksporti, mund dhe e drejta është e plotë. Kjo është diferenca kryesore mes dy trajtimeve.
Shërbimet shëndetësore janë kategori e përjashtuar, por kufizimet e nenit 52 përcaktojnë hapësirën e zbatimit. Për një klinikë private, kufiri verifikohet në tekstin e nenit përpara se të ndërtohet faturimi.
Arsimi shkollor dhe universitar është kategori e përjashtuar. Për kurse dhe trajnime jashtë sistemit arsimor formal, trajtimi varet nga natyra e shërbimit dhe duhet verifikuar në burimin zyrtar, sepse pasoja mbi zbritjen është e ndjeshme.
Zbritni plotësisht TVSH-në e blerjeve që i shërbejnë vetëm veprimtarisë së tatueshme, asnjë lek nga blerjet vetëm për veprimtarinë e përjashtuar, dhe pjesën përkatëse nga blerjet e përbashkëta.
Procesi i ndërtimit nga ndërtuesit dhe furnizimi i ndërtesave dhe i tokës janë në listën e furnizimeve të përjashtuara sipas nenit 53. Zbatimi konkret në një projekt ndërtimi ka nuanca që verifikohen për rastin.
Për raste të përcaktuara ligji parashikon të drejtën e zgjedhjes në nenin 55. Kontrollohet nëse furnizimi juaj i takon kësaj të drejte dhe si dokumentohet zgjedhja, sepse pasoja është shumëvjeçare.
Nuk i lehtëson gjithmonë. Ai heq TVSH-në nga fatura, por heq edhe të drejtën e zbritjes, prandaj për biznese me investime dhe blerje të mëdha rezultati mund të jetë kosto më e lartë.