Fitimi i tatueshëm nuk është shifra e fitimit që del në pasqyrat financiare. Nisja është pikërisht ajo shifër, por mbi të bëhen rregullime: shtohen shpenzimet që ligji nuk i njeh, korrigjohen të ardhurat që duhen njohur në një moment të tjetër dhe zbritet humbja e mbartur e viteve të kaluara. Rezultati i këtyre rregullimeve është baza mbi të cilën zbatohet norma.
Kjo faqe ndjek rrugën nga rezultati kontabël te baza tatimore: cilat të ardhura hyjnë dhe cilat qëndrojnë jashtë, si njihen kontratat që zgjatin më shumë se një vit, si funksionon parimi i tregut brenda bazës dhe si duket llogaritja e plotë me shifra reale.
Lexo edhe: Normat dhe pragjet e tatimit mbi fitimin.
Fitimi i tatueshëm përcaktohet mbi bazën e pasqyrave financiare të përgatitura sipas legjislacionit kontabël, të rregulluara sipas dispozitave të ligjit për tatimin mbi të ardhurat. Mbi këtë bazë zbatohet norma 15% për shoqëritë, ose 15% dhe 23% mbi tepricën për personat fizikë, ose 0% nëse xhiroja bruto vjetore mbetet nën 14,000,000 lekë deri më 31 dhjetor 2029.
Pra kontabiliteti nuk është një detyrim formal paralel me tatimin. Ai është pikënisja ligjore e llogaritjes, dhe kur pasqyrat nuk janë të sakta, baza e tatueshme nuk mund të ndërtohet.
Rezultati kontabël para tatimit është shifra e vetme nga e cila lejohet të nisë llogaritja. Kjo ka dy pasoja praktike që biznesi i ndjen çdo vit.
E parë, çdo mangësi në kontabilitet kalon drejtpërdrejt në deklaratën tatimore. Një faturë e paregjistruar, një inventar i pambyllur ose një amortizim i pallogaritur nuk mbeten problem kontabël, ato bëhen problem tatimor.
E dyta, diferenca mes fitimit kontabël dhe fitimit të tatueshëm është normale dhe e pritshme. Nuk është shenjë gabimi. Është pasojë e faktit që standardet kontabël dhe ligji tatimor kanë qëllime të ndryshme, dhe kjo diferencë duhet të dokumentohet rresht për rresht, që të mbrohet gjatë një kontrolli.
Rregull praktik: nëse nuk arrini të shpjegoni me dokument pse fitimi tatimor ndryshon nga fitimi kontabël, diferencën do ta shpjegojë kontrolli në vendin tuaj, dhe zakonisht në disfavorin tuaj.
Lexo edhe: Kontrolli tatimor dhe të drejtat tuaja.
Në bazë hyjnë të ardhurat nga shitja e mallrave dhe shërbimeve, të ardhurat nga qiraja e aktiveve të biznesit, të ardhurat financiare, fitimet nga tjetërsimi i aktiveve dhe të ardhurat e tjera që rrisin pasurinë neto të entitetit. Rregulli është përfshirja, ndërsa përjashtimi duhet të ketë bazë të shprehur në ligj.
Për entitetet rezidente baza mbulon fitimin e realizuar brenda dhe jashtë Shqipërisë. Për jorezidentët mbulon fitimin që u atribuohet një selie të përhershme në Shqipëri.
Lexo edhe: Rezidenca fiskale, jorezidentët dhe taksimi i dyfishtë.
Kur shoqëria juaj mban pjesëmarrje në një shoqëri tjetër, dividendi që marrni mund të përjashtohet nga baza e tatueshme, me kushtin që pjesëmarrja të jetë të paktën 10% dhe të mbahet për të paktën 24 muaj. Ky është përjashtimi në pjesëmarrje dhe ekziston për të shmangur tatimin dy herë të njëjtit fitim brenda një grupi.
Shoqëria A mban 30% të kapitalit të shoqërisë B prej tre vjetësh dhe merr 2,000,000 lekë dividend. Ky dividend përjashtohet nga baza e tatueshme e shoqërisë A, sepse plotësohen të dy kushtet. Nëse pjesëmarrja do të ishte 6%, ose do të mbahej vetëm 10 muaj, dividendi do të hynte në bazë.
Lexo edhe: Dividendi, procedura e shpërndarjes dhe tatimi në burim.
Të ardhurat nuk mund të ulen me korrigjime kontabël të pashoqëruara me dokument. Nota kredie, zbritje tregtare dhe kthime malli njihen vetëm kur ndjekin rregullat e faturimit dhe të fiskalizimit. Një faturë e pafiskalizuar nuk është dokument tatimor i vlefshëm.
Lexo edhe: Fiskalizimi, elementet e faturës dhe afatet.
✔ Shtohen shpenzimet që ligji nuk i njeh, si gjobat, shpenzimet pa dokument të vlefshëm dhe pjesa mbi kufijtë e lejuar
✔ Shtohet diferenca kur amortizimi kontabël është më i madh se amortizimi i njohur tatimor
✔ Korrigjohet momenti i njohjes së të ardhurave në kontratat afatgjata
✔ Rregullohen transaksionet me palët e lidhura kur çmimi nuk përputhet me çmimin e tregut
✔ Përjashtohen të ardhurat që ligji i lë jashtë bazës, si dividendët që plotësojnë kushtet e pjesëmarrjes
✔ Zbritet humbja e mbartur e viteve të mëparshme, sipas rendit dhe brenda afatit pesëvjeçar
Rendi ka rëndësi. Humbja e mbartur zbritet e fundit, pasi baza është rregulluar plotësisht, sepse ndryshe shfrytëzohet më shumë humbje se sa e lejon fitimi i vitit.
Lexo edhe: Cilat shpenzime njihen dhe cilat nuk njihen.
Shoqëri tregtare, viti tatimor 2026, e regjistruar në TVSH.
Shembull i llogaritur, hap pas hapi
| Zëri | Vlera |
|---|---|
| Të ardhura nga shitjet | 42,000,000 lekë |
| Të ardhura nga qiraja e një ambienti të biznesit | 1,800,000 lekë |
| Të ardhura totale | 43,800,000 lekë |
| Fitimi kontabël para tatimit | 6,500,000 lekë |
Hapi 1. Shpenzimet e përfaqësimit. Kufiri i lejuar është 0.3% e të ardhurave totale, pra 43,800,000 x 0.3% = 131,400 lekë. Shoqëria ka shpenzuar 400,000 lekë. Pjesa mbi kufirin, 400,000 – 131,400 = 268,600 lekë, shtohet në bazë.
Hapi 2. Gjoba tatimore prej 150,000 lekësh nuk njihet dhe shtohet e plotë.
Hapi 3. Një blerje prej 220,000 lekësh e dokumentuar me faturë të pafiskalizuar nuk njihet dhe shtohet.
Hapi 4. Amortizimi kontabël është 180,000 lekë më i lartë sesa amortizimi i njohur tatimor. Diferenca shtohet.
Hapi 5. Humbja e mbartur nga viti 2025 është 900,000 lekë dhe zbritet.
Shembull i llogaritur, hap pas hapi
| Llogaritja | Vlera |
|---|---|
| Fitimi kontabël | 6,500,000 lekë |
| Plus përfaqësimi mbi kufirin | 268,600 lekë |
| Plus gjoba | 150,000 lekë |
| Plus shpenzim pa dokument të vlefshëm | 220,000 lekë |
| Plus diferenca e amortizimit | 180,000 lekë |
| Minus humbja e mbartur | 900,000 lekë |
| Fitimi i tatueshëm | 6,418,600 lekë |
| Tatimi 15% | 962,790 lekë |
Vini re se katër rregullime relativisht të vogla rritën bazën me 818,600 lekë dhe tatimin me rreth 122,790 lekë. Këtu qëndron vlera e një dokumentacioni të rregullt: nuk është formalitet, është para.
Lexo edhe: Si mbartet humbja në vitet e ardhshme.
Kur një kontratë zgjat më shumë se 12 muaj, të ardhurat dhe shpenzimet nuk njihen në fund, kur mbyllet puna, por gjatë rrugës, sipas përqindjes së realizimit. Kjo mbron biznesin nga një vit me humbje artificiale dhe një vit tjetër me fitim artificial.
Përqindja e realizimit matet duke krahasuar kostot e realizuara deri në fund të vitit me kostot totale të parashikuara të kontratës.
Kontratë ndërtimi 24 mujore, vlerë 60,000,000 lekë, kosto totale e parashikuar 48,000,000 lekë. Deri më 31 dhjetor të vitit të parë janë realizuar kosto 18,000,000 lekë. Përqindja e realizimit është 18,000,000 / 48,000,000 = 37.5%. Të ardhurat e njohura për vitin e parë janë 60,000,000 x 37.5% = 22,500,000 lekë, dhe fitimi i njohur 22,500,000 – 18,000,000 = 4,500,000 lekë.
Kur parashikimi i kostove totale ndryshon gjatë kontratës, përqindja rillogaritet me parashikimin e ri. Rishikimi duhet të mbetet i dokumentuar, sepse ai ndryshon fitimin e tatueshëm të vitit.
Lexo edhe: Financë & Kontabilitet.
Ligji kërkon që transaksionet të njihen me vlerën e tregut. Kjo nuk vlen vetëm për grupet e mëdha ndërkombëtare, ajo vlen edhe për një sh.p.k. të vogël që merr me qira ambientin e ortakut ose që i shet mall një shoqërie tjetër të të njëjtit pronar.
Shoqëria merr me qira nga ortaku i vetëm një ambient për 30,000 lekë në muaj, ndërsa qiraja e tregut për të njëjtin ambient është rreth 90,000 lekë. Shoqëria zbret më pak shpenzim dhe deklaron fitim më të lartë, ndërsa ortaku deklaron më pak të ardhura nga qiraja. Administrata ka bazë ligjore t’i rregullojë të dy anët me vlerën e tregut.
Kur transaksionet me palët e lidhura kalojnë përmasa të ndjeshme, hyjnë në lojë rregullat e plota të transferimit të çmimit, me dosje dhe metodologji të përcaktuar.
Lexo edhe: Kur zbatohen rregullat e transferimit të çmimit.
Bashkimet, ndarjet dhe shkëmbimet e aksioneve trajtohen me neutralitet tatimor kur plotësohen kushtet, pra nuk lindin fitime tatimore në momentin e riorganizimit. Pagesa në para, kur ekziston, lejohet vetëm brenda kufirit prej 10% të vlerës nominale të titujve të shkëmbyer. Nëse titujt e marrë shiten brenda tre vjetëve, kostoja tatimore e tyre trajtohet ndryshe.
Kur aktivet ose veprimtaria zhvendosen jashtë juridiksionit tatimor shqiptar, lind detyrimi mbi diferencën mes vlerës së tregut dhe vlerës tatimore të mbetur. Kjo është arsyeja pse zhvendosjet e strukturave nuk planifikohen vetëm nga këndi juridik.
Në kontratat e shkëmbimit të tokës kundrejt sipërfaqes së ndërtuar, ligji i referohet një metodologjie të caktuar me vendim të Këshillit të Ministrave. Ky është një ndër rastet ku shifra në kontratë dhe shifra tatimore ndryshojnë sistematikisht, prandaj llogaritja bëhet përpara nënshkrimit, jo pas.
Rregullimet e bazës nuk shkruhen në pasqyrat financiare. Pasqyrat mbeten sipas standardeve kontabël, ndërsa rregullimet pasqyrohen në deklaratën vjetore të tatimit mbi të ardhurat, që dorëzohet deri më 31 mars të vitit pasues.
Kjo do të thotë që kalimi nga fitimi kontabël në fitimin e tatueshëm duhet të ruhet si dokument i veçantë, një tabelë rakordimi për çdo vit, me shifrat dhe arsyen e secilit rregullim. Ky dokument është mbrojtja e vetme praktike gjatë një kontrolli.
Lexo edhe: Kalendari tatimor me afatet e vitit.
Niset nga fitimi para tatimit sipas pasqyrave financiare, mbi të cilin shtohen shpenzimet e panjohura, korrigjohen njohjet e të ardhurave, rregullohen transaksionet me palët e lidhura dhe në fund zbritet humbja e mbartur.
Sepse ligji njeh vetëm një pjesë të shpenzimeve, ka norma të vetat amortizimi dhe rregulla të vetat njohjeje të të ardhurave. Diferenca është e pritshme, por duhet e dokumentuar.
Po. Baza e tatueshme përcaktohet mbi pasqyrat financiare pavarësisht normës, dhe deklarata vjetore dorëzohet edhe kur detyrimi është zero.
Në çdo vit tatimor, sipas përqindjes së realizimit të kostove, dhe nuk priten faturimi dhe mbyllja e punës.
Nëse mbani të paktën 10% të kapitalit për të paktën 24 muaj, dividendi përjashtohet nga baza e tatueshme. Në rastet e tjera hyn në bazë.
Mund ta bëni, por ligji kërkon vlerën e tregut, dhe administrata ka bazë t’i rregullojë të dy anët. Është më e sigurt të vendosni një qira reale dhe të dokumentoni krahasimin.
Trajtimi varet nga natyra e mjeteve dhe nga subjekti që i merr. Nuk ka një përgjigje të njëjtë për të gjitha rastet, prandaj na shkruani me kushtet konkrete të financimit.
Në deklaratën vjetore. Pasqyrat mbeten sipas standardeve kontabël, ndërsa rakordimi ruhet si dokument i veçantë pune.