I vetëpunësuari tatohet si biznes dhe jo si i punësuar. Kjo do të thotë 15% mbi fitimin e tatueshëm deri në 14,000,000 lekë dhe 23% vetëm mbi tepricën, ose 0% deri më 31 dhjetor 2029 kur të ardhurat bruto vjetore mbeten nën 14,000,000 lekë. Avokati, mjeku, kontabilisti, arkitekti dhe konsulenti hyjnë në të njëjtin regjim si çdo biznes tjetër, pas vendimit të Gjykatës Kushtetuese nr. 52, datë 27 qershor 2024.
Kjo faqe mbledh normat në fuqi, kufirin e regjimit zero, regjimin e shpenzimeve të supozuara sipas veprimtarisë dhe pozitën e profesioneve të lira pas vendimit kushtetues. Statusi, kontributet dhe krahasimi mes pagës dhe vetëpunësimit trajtohen në nënfaqet motra.
Lexo edhe: Deklarata e statusit dhe kontributet e të vetëpunësuarit.
I vetëpunësuar është individi që ushtron veprimtari ekonomike me NIPT të vetin dhe fakturon në emrin e tij, pa krijuar shoqëri. Kategoria përfshin profesionet e lira, zejtarinë, shërbimet dhe veprimtaritë e vogla tregtare.
Fitimi i veprimtarisë është i tij drejtpërdrejt. Nuk ka dividend dhe nuk ka hap të dytë tatimor, prandaj pas pagesës së tatimit mbi të ardhurat paratë kalojnë në llogarinë personale pa detyrim shtesë. Ky avantazh kompensohet nga përgjegjësia personale ndaj detyrimeve të veprimtarisë.
Lexo edhe: Pse freelancerët duhet të regjistrohen me NIPT.
Lexo edhe: Person fizik apo sh.p.k., cila formë ju përshtatet.
| Situata | Baza | Norma |
|---|---|---|
| Të ardhura bruto vjetore deri 14,000,000 lekë | Fitimi | 0% deri 31.12.2029 |
| Fitim i tatueshëm deri 14,000,000 lekë, kur xhiroja kalon pragun | Fitimi i tatueshëm | 15% |
| Pjesa e fitimit të tatueshëm mbi 14,000,000 lekë | Teprica | 23% |
| Dividend nga veprimtaria e të vetëpunësuarit | Nuk ekziston | pa detyrim të dytë |
Shifra 14,000,000 lekë shfaqet dy herë me dy kuptime të ndryshme. Në regjimin zero ajo matet mbi të ardhurat bruto, pra mbi xhiron, ndërsa në fashën e 23% matet mbi fitimin e tatueshëm, pra mbi atë që mbetet pas shpenzimeve të njohura.
I vetëpunësuar me fitim të tatueshëm 18,000,000 lekë. Pjesa e parë, 14,000,000 lekë, tatohet 15% dhe jep 2,100,000 lekë. Teprica, 4,000,000 lekë, tatohet 23% dhe jep 920,000 lekë. Tatimi total është 3,020,000 lekë, pra 16.8% e fitimit dhe jo 23%.
Lexo edhe: Normat dhe pragjet e tatimit mbi fitimin.
Norma 0% zbatohet deri më 31 dhjetor 2029 për të ardhurat bruto vjetore deri në 14,000,000 lekë. Kufiri matet mbi qarkullimin dhe jo mbi fitimin, prandaj një veprimtari me xhiro të lartë dhe fitim të vogël mbetet jashtë regjimit.
Kujdes. I vetëpunësuar me xhiro 20,000,000 lekë dhe fitim të tatueshëm 5,000,000 lekë nuk përfiton regjimin zero, sepse xhiroja e kalon pragun. Tatimi është 15% mbi 5,000,000 lekë, pra 750,000 lekë. Norma 23% nuk hyn në lojë, sepse fitimi mbetet nën 14,000,000 lekë.
Regjimi zero heq pagesën, jo detyrimet. Deklarata vjetore, listëpagesa tremujore, kontributet dhe fatura e fiskalizuar mbeten të plota edhe në vitet me tatim zero.
Lexo edhe: Kush nuk paguan tatim mbi fitimin deri në 2029.
Ligji njeh një regjim të veçantë për tatimpaguesit me të ardhura bruto vjetore deri në 10,000,000 lekë. Në vend që të dokumentohet çdo shpenzim, njihet një përqindje e supozuar e të ardhurave si shpenzim. Regjimi zgjidhet nga tatimpaguesi dhe nuk imponohet.
| Veprimtaria | Shpenzime të supozuara | Fitim i supozuar |
|---|---|---|
| Prodhim | 60% | 40% |
| Tregti me shumicë | 90% | 10% |
| Tregti me pakicë dhe transport | 70% | 30% |
| Bar dhe restorant | 60% | 40% |
| Shërbime dhe zejtari | 50% | 50% |
| I vetëpunësuar | 30% | 70% |
Përqindja e të vetëpunësuarit është më e ulëta, sepse veprimtaria e tij mbështetet kryesisht në punën vetjake dhe ka pak kosto materiale.
Grafist i vetëpunësuar me xhiro 6,000,000 lekë. Me shpenzime të supozuara 30%, shpenzimet njihen 1,800,000 lekë dhe fitimi i tatueshëm bëhet 4,200,000 lekë. Me shpenzime reale të dokumentuara 2,600,000 lekë, fitimi i tatueshëm bëhet 3,400,000 lekë. Në normën 15%, metoda e supozuar do të jepte 630,000 lekë tatim dhe metoda reale 510,000 lekë, pra 120,000 lekë diferencë në favor të dokumentimit.
Deri më 31 dhjetor 2029 kjo diferencë nuk shfaqet në pagesë, sepse me xhiro nën 14,000,000 lekë norma është 0% dhe çdo metodë e shumëzon fitimin me zero. Prandaj zgjedhja e metodës bëhet e ndjeshme financiarisht nga 1 janari 2030, dhe kjo është arsyeja pse dokumentacionin e shpenzimeve e mbajmë të rregullt që tani.
Metoda nuk ndërrohet çdo vit. Ligji lejon një ndryshim një herë në tre vjet, prandaj zgjedhja bëhet me shifrat e biznesit në dorë dhe jo me përshtypje.
Lexo edhe: Cilat shpenzime njihen dhe cilat nuk njihen.
Ligji nr. 29/2023, në formulimin fillestar, i nxori shërbimet profesionale jashtë regjimit të normës zero dhe i tatoi 15% nga 1 janari 2024, ndarje e detajuar më tej me VKM nr. 753, datë 20.12.2023.
Gjykata Kushtetuese, me vendimin nr. 52, datë 27 qershor 2024, shfuqizoi fjalinë e dytë dhe të tretë të nenit 69, pika 1, shkronja “dh”, si edhe nenin 4 të VKM nr. 753/2023. Pas këtij vendimi, profesionet e lira përfitojnë regjimin 0% njësoj si çdo biznes nën pragun e 14,000,000 lekëve.
Avokat me të ardhura bruto vjetore 6,000,000 lekë ka tatim mbi të ardhurat nga veprimtaria 0 lekë deri më 31 dhjetor 2029. Kontributet e sigurimeve paguhen normalisht, dhe deklarata vjetore dorëzohet deri më 31 mars.
Ndarja sipas veprimtarisë që kishte vendosur VKM-ja nuk ka më efekt tatimor. Nëse ndeshni një tabelë që e mban, ajo është e vjetruar.
Lexo edhe: Kuadri tatimor për influencerët dhe krijuesit e përmbajtjes.
Zero deri më 31 dhjetor 2029, kur të ardhurat bruto vjetore mbeten nën 14,000,000 lekë. Mbi pragun, 15% mbi fitimin e tatueshëm dhe 23% vetëm mbi pjesën që kalon 14,000,000 lekë fitim.
Po. Pas vendimit nr. 52, datë 27 qershor 2024, të Gjykatës Kushtetuese, profesionet e lira nuk kanë më trajtim të veçantë dhe përfitojnë njësoj si çdo biznes nën prag.
Vetëm mbi pjesën e fitimit të tatueshëm që kalon 14,000,000 lekë. Me fitim 18,000,000 lekë, tatimi është 3,020,000 lekë, pra 16.8% e fitimit.
Regjimi zero nuk zbatohet, sepse matet xhiroja. Tatimi është 15% mbi 5,000,000 lekë, pra 750,000 lekë.
Krahasoni me shifrat e vitit të kaluar. Kur shpenzimet reale të dokumentuara e kalojnë përqindjen e supozuar, metoda reale ul fitimin e tatueshëm. Zgjedhja mbahet për tre vjet, prandaj bëhet një herë me llogaritje.
Për të vetëpunësuarin përqindja është 30% e të ardhurave, pra fitimi i supozuar mbetet 70%. Regjimi zbatohet vetëm kur të ardhurat bruto vjetore nuk kalojnë 10,000,000 lekë.
Nuk ka. Fitimi është i tij drejtpërdrejt dhe pas tatimit mbi të ardhurat paratë kalojnë në llogarinë personale pa detyrim të dytë.
Regjimi lidhet me të ardhurat bruto të vitit tatimor, prandaj vlerësimi bëhet vit për vit. Për efektet e kalimit të pragut brenda vitit dhe për kthimin nën prag, na shkruani me shifrat tuaja.
Lexo edhe: Deklarata e statusit dhe kontributet e të vetëpunësuarit.
Lexo edhe: Pagë apo vetëpunësim, çfarë kushton më pak.