Akciza është detyrimi që dallon nga të gjithë të tjerët, sepse nuk administrohet nga tatimet. Ajo rregullohet me ligjin nr. 61/2012, ndiqet nga Drejtoria e Përgjithshme e Doganave dhe nuk deklarohet në e-Filing, prandaj një detyrim i hapur nuk shfaqet në gjendjen tatimore, por bllokon zhdoganimin e ngarkesës pasuese.
Kjo faqe shpjegon mekanizmin e akcizës, grupet e produkteve të përfshira, logjikën e magazinës fiskale dhe të regjimit të pezullimit, pastaj kalon te renta minerare dhe te lojërat e fatit, që janë dy detyrime të tjera me administrim të veçantë. Normat konkrete nxirren nga aktet përkatëse për rastin tuaj.
Lexo edhe: Taksat kombëtare që prekin biznesin, karburantet, mjetet dhe ambalazhet.
Akciza është tatim mbi konsumin e grupeve të përcaktuara produktesh, i lidhur me sasinë e produktit dhe jo me vlerën e tregtimit. Detyrimi lind kur produkti prodhohet brenda vendit ose importohet, dhe bëhet i pagueshëm kur produkti nxirret për konsum në territorin e Republikës së Shqipërisë.
Administrimin e kryen Drejtoria e Përgjithshme e Doganave, e cila mban regjistrin e subjekteve të akcizës, autorizon magazinat dhe kontrollon lëvizjet e produkteve. Kjo ndarje ka pasojë të drejtpërdrejtë, sepse afatet, formularët dhe sistemi i pagesës janë të tjerë nga ato të tatimeve.
Akciza kundrejt detyrimeve tatimore
| Çështja | Akciza | TVSH dhe tatimi mbi fitimin |
|---|---|---|
| Akti bazë | Ligji 61/2012 | Ligjet 92/2014 dhe 29/2023 |
| Institucioni | Drejtoria e Përgjithshme e Doganave | Drejtoria e Tatimeve |
| Baza e detyrimit | Sasia e produktit sipas njësisë | Vlera e transaksionit |
| Ku ndiqet gjendja | Në sistemin doganor | Në e-Filing |
| Pasoja e detyrimit të hapur | Bllokohet zhdoganimi i mëpasëm | Masa të mbledhjes me forcë |
Kjo tabelë është arsyeja pse akciza kërkon një kontroll të veçantë. Biznesi që kontrollon vetëm gjendjen tatimore mendon se është në rregull, ndërsa ngarkesa e radhës ndalet në doganë për një detyrim që nuk e ka pasur në ekran.
Ligji i akcizës mbulon grupe të përcaktuara produktesh, të listuara me kodet e nomenklaturës së kombinuar. Në praktikën e biznesit shqiptar, ato ndahen në pesë familje.
✔ Produktet energjetike, pra nafta, benzina, gazi dhe lubrifikantët
✔ Duhani dhe produktet e duhanit, përfshirë produktet e ngrohura dhe lëngjet e cigareve elektronike
✔ Alkooli dhe pijet alkoolike, birra, vera dhe pijet e distiluara
✔ Pijet e freskuese dhe të energjizuara, sipas kategorive të listuara në ligj
✔ Grupe të tjera të përcaktuara shprehimisht në ligj, si ambalazhet e plastikës dhe qeset
Klasifikimi tarifor është pika ku lindin mosmarrëveshjet më të shpeshta. Një produkt i njëjtë me përshkrim tregtar mund të bjerë në dy kode të ndryshme, dhe kodi përcakton nëse akciza lind dhe me çfarë norme.
Lista e plotë e produkteve dhe normat e akcizës sipas produktit dhe sipas njësisë duhen verifikuar. Ato lexohen në ligjin nr. 61/2012, i ndryshuar, në aneksin e tij dhe në aktet zbatuese të Drejtorisë së Përgjithshme të Doganave.
Logjika e akcizës mbahet nga një ide e vetme, pra detyrimi ndjek produktin dhe bëhet i pagueshëm vetëm kur produkti del për konsum. Kjo ide zbatohet përmes magazinës fiskale.
Magazina fiskale është një vend i autorizuar nga doganat, ku produkti nën akcizë prodhohet, përpunohet ose ruhet pa u paguar akciza. Subjekti që e drejton, i njohur si depozitar i miratuar, mban regjistra të sasive, raporton lëvizjet dhe zakonisht siguron detyrimin e mundshëm me garanci.
Produkti mund të lëvizë nga një magazinë fiskale në një tjetër pa u paguar akciza, sepse detyrimi qëndron i pezulluar derisa produkti del për konsum. Përfitimi është i madh për likuiditetin, sepse paratë nuk bllokohen në stok, ndërsa kushti është një sistem i rreptë raportimi dhe kontrolli.
Për biznesin që importon mall të akcizueshëm pa qenë depozitar i miratuar, akciza paguhet në momentin e zhdoganimit. Në këtë rast ajo kalon menjëherë në kosto të inventarit, prandaj marzhi i shitjes duhet llogaritur mbi kostin që përfshin akcizën, jo mbi çmimin e furnitorit.
Akciza është element i kostos në import, prandaj ajo hyn në bazën mbi të cilën llogaritet TVSH-ja në doganë. Efekti është dyfishtë, sepse akciza rrit kostin e mallit dhe njëkohësisht rrit TVSH-në e paguar në import.
Për biznesin që zbret TVSH-në, efekti i dytë është i përkohshëm, sepse TVSH-ja e importit zbritet në deklaratën e periudhës. Akciza, përkundrazi, mbetet kosto e përhershme dhe kalon te klienti vetëm përmes çmimit.
Lexo edhe: TVSH në import dhe eksport, regjimet doganore.
Renta minerare është taksë mbi vlerën e mineralit të nxjerrë dhe të shitur, e parashikuar në ligjin nr. 9975/2008, me zbatim sipas VKM nr. 7/2012. Ajo nuk llogaritet mbi fitimin, prandaj lind edhe kur veprimtaria minerare mbyll vitin me humbje.
Baza është vlera e mineralit, e përcaktuar me çmimet e referencës dhe jo me çmimin e kontratës. Çmimet e referencës vendosen me vendime të Komisionit AD-HOC, dhe ky është elementi që ndryshon më shpesh brenda vitit.
Për subjektet minerare dhe hidrokarbure ekziston edhe një detyrim i dytë, që del nga ligji i tatimit mbi të ardhurat. Sipas nenit 55 të ligjit nr. 29/2023, ndryshimi i pronësisë tërthorazi ose drejtpërdrejt mbi 20% përbën ngjarje tatimore, njoftimi bëhet brenda 45 ditëve, dhe detyrimi për njoftim lind qysh nga niveli 10% i ndryshimit të pronësisë.
Për veprimtarinë hidrokarbure zbatohet regjimi i posaçëm i ligjit nr. 153/2020 dhe i Udhëzimit nr. 6/2022. Ky regjim ka rregulla të vetat për kostot e njohura dhe për llogaritjen e detyrimeve, prandaj nuk lexohet me logjikën e biznesit të zakonshëm.
Përqindjet e rentës minerare sipas grupeve të mineraleve lexohen në aneksin e ligjit nr. 9975/2008 dhe në VKM nr. 7/2012, bashkë me vendimin e fundit të Komisionit AD-HOC për çmimet e referencës.
Veprimtaria e lojërave të fatit rregullohet me ligjin nr. 155/2015, i ndryshuar me ligjin nr. 18/2024, dhe licencohet e mbikëqyret nga autoriteti përgjegjës për këtë fushë. Përveç detyrimeve të licencës, ka dy pika tatimore që dalin edhe për individin.
E para, fitimet nga lojërat e fatit tatohen 15%, sipas nenit 60 të ligjit nr. 29/2023, brenda kreut për trashëgiminë, dhuratat dhe lojërat e fatit.
E dyta, pagesat për lojërat e fatit janë objekt i tatimit të mbajtur në burim, sipas nenit 58, me normën 15% të nenit 59. Operatori mban tatimin dhe e deklaron, ndërsa fituesi merr shumën neto.
Lexo edhe: Kur mbahet tatimi 15% në burim dhe si deklarohet.
Kur një biznes punon me produkte nën akcizë, kontrolli i gjendjes tatimore nuk mjafton. Puna e rregullt kërkon disa hapa të fiksuar.
✔ Kontrolloni gjendjen e detyrimeve në sistemin doganor përpara çdo ngarkese të re
✔ Konfirmoni klasifikimin tarifor të produktit përpara importit, sepse kodi përcakton akcizën
✔ Ruani dokumentacionin e lëvizjeve dhe të sasive, sepse kontrolli doganor nis nga regjistrat
✔ Regjistroni akcizën e paguar brenda kostos së inventarit, jo si shpenzim i periudhës
✔ Rishikoni normat pas çdo pakete fiskale, sepse aneksi i akcizës preket shpesh
Detyrimet doganore kërkohen në e-Filing, ku nuk shfaqen, dhe konstatohen vetëm kur bllokohet një zhdoganim.
Akciza e paguar në import nuk përfshihet në kostot e inventarit, dhe marzhi del i shtrembëruar.
Klasifikimi tarifor merret nga fatura e furnitorit të huaj, pa kontroll të kodit sipas nomenklaturës shqiptare.
Biznesi mendon se magazina fiskale i heq detyrimin, ndërsa ajo vetëm e pezullon derisa produkti del për konsum.
Renta minerare llogaritet me çmim kontrate, ndërsa referenca është vendimi i Komisionit AD-HOC.
Ndryshimi i pronësisë në subjektet minerare dhe hidrokarbure nuk njoftohet brenda 45 ditëve.
Operatori i lojërave të fatit paguan fituesin bruto dhe harron mbajtjen e tatimit në burim.
Normat e akcizës merren nga faqe të vjetra në internet, ndërsa aneksi ka ndryshuar me paketën fiskale.
Drejtoria e Përgjithshme e Doganave, sipas ligjit nr. 61/2012. Akciza nuk deklarohet në e-Filing dhe nuk shfaqet në gjendjen tatimore të biznesit.
Produktet energjetike, duhani, alkooli, pijet e listuara në ligj dhe grupe të tjera të përcaktuara shprehimisht, të identifikuara me kodet e nomenklaturës. Lista e plotë lexohet në aneksin e ligjit nr. 61/2012.
Një vend i autorizuar nga doganat, ku produkti nën akcizë prodhohet, përpunohet ose ruhet pa u paguar akciza. Detyrimi qëndron i pezulluar derisa produkti del për konsum.
Në momentin e zhdoganimit, kur nuk ka statusin e depozitarit të miratuar. Akciza kalon menjëherë në kosto të inventarit dhe hyn në llogaritjen e marzhit.
Sipas praktikës së njohur, po, sepse akciza është element i kostos në import. Neni i saktë i ligjit nr. 92/2014 për vlerën e tatueshme në import verifikohet përpara publikimit.
Mbi vlerën e mineralit, sipas ligjit nr. 9975/2008 dhe VKM nr. 7/2012, duke iu referuar çmimeve të referencës të përcaktuara me vendime të Komisionit AD-HOC, jo çmimit të kontratës.
Po. Sipas nenit 55 të ligjit nr. 29/2023, njoftimi bëhet brenda 45 ditëve, dhe detyrimi për njoftim lind qysh nga niveli 10% i ndryshimit të pronësisë, ndërsa mbi 20% përbën ngjarje tatimore.
15%, sipas nenit 60 të ligjit nr. 29/2023. Operatori mban tatimin në burim, sipas neneve 58 dhe 59, dhe fituesi merr shumën neto.
Sepse ato qëndrojnë në anekse që preken pothuajse në çdo paketë fiskale, dhe një normë e vjetuar prodhon llogaritje të gabuar. Për rastin tuaj konkret norma në fuqi nxirret nga teksti zyrtar dhe dokumentohet me datë.
Ligji Nr. 61/2012 “Për akcizat në Republikën e Shqipërisë”, i ndryshuar, me administrim nga Drejtoria e Përgjithshme e Doganave, bashkë me aneksin e produkteve dhe aktet zbatuese doganore
Ligji Nr. 9975, datë 28.07.2008 “Për taksat kombëtare”, i ndryshuar, për rentën minerare
VKM Nr. 7, datë 04.01.2012, për rentën minerare, bashkë me vendimet e Komisionit AD-HOC për çmimet e referencës
Ligji Nr. 153/2020 dhe Udhëzimi Nr. 6/2022, për veprimtarinë hidrokarbure
Ligji Nr. 155/2015 “Për lojërat e fatit”, i ndryshuar me ligjin Nr. 18/2024
Ligji Nr. 29/2023 “Për tatimin mbi të ardhurat”, i ndryshuar, nenet 55, 58, 59 dhe 60
Përdorim cookies për të përmirësuar përvojën tuaj në faqe. Më shumë
Ne kujdesemi për kontabilitetin dhe taksat, në mënyrë që ju të kurseni kohë, para dhe të fokusoheni në rritjen e biznesit.
Kërko Ofertë →Ju mund të keni informacionin e plotë financiar në çdo kohë.
Profesionistë në fushën e administrimit të taksave.
Ne mbështesim klientët tanë me shërbime të ndryshme të konsulencës financiare për biznesin e tyre.
