Për disa veprimtari, TVSH-ja nuk llogaritet mbi çmimin e plotë të shitjes, por mbi marzhin, ose zëvendësohet me një mekanizëm kompensimi. Këtu bëjnë pjesë prodhuesit bujqësorë me kompensim 10%, agjencitë e udhëtimit, tregtarët e mallit të përdorur, të veprave të artit dhe të antikave, shitjet me ankand, ari për investim dhe Bursa Shqiptare e Energjisë.
Kjo faqe jep secilin regjim me nenet përkatëse, shpjegon logjikën e llogaritjes mbi marzhin, jep shembuj të llogaritur për agjencinë e udhëtimit dhe për tregtarin e mallit të përdorur, dhe tregon kompensimin e fermerëve me afatet e kërkesës.
Lexo edhe: Si funksionon TVSH, e mbledhur, e zbritshme dhe detyrimi.
| Nenet | Regjimi |
|---|---|
| 117 deri 122 | Bizneset e vogla, pra regjimi nën pragun e regjistrimit |
| 123 deri 128 | Agjencitë e udhëtimit, me llogaritje mbi marzhin |
| 129 deri 137 | Marzhi i fitimit për mallrat e përdorura, veprat e artit dhe antikat |
| 138 deri 144 | Shitjet me ankand |
| 145 deri 150 | Kompensimi i prodhuesve bujqësorë |
| 151 deri 154 | Ari për investim |
| 155 | Bursa Shqiptare e Energjisë |
Regjimi i veçantë nuk është zgjedhje stilistike e biznesit. Ai zbatohet kur veprimtaria plotëson kushtet e neneve përkatëse, dhe hyrja në një regjim ndryshon njëkohësisht bazën e llogaritjes, faturimin dhe të drejtën e zbritjes.
Regjimi i biznesit të vogël është pjesa e ligjit që rregullon subjektet nën pragun e regjistrimit, pragun 10,000,000 lekë, regjistrimin vullnetar mbi 5,000,000 lekë, kërkesën brenda 15 ditëve nga kalimi i pragut dhe kthimin në këtë regjim pas 12 muajsh.
Lexo edhe: Regjistrimi dhe çregjistrimi në TVSH, me pragjet dhe afatet.
Në regjimin e përgjithshëm, TVSH-ja llogaritet mbi çmimin e shitjes dhe zbritet TVSH-ja e blerjeve. Në regjimin e marzhit, baza e llogaritjes është diferenca mes çmimit të shitjes dhe kostos së blerjes, sepse në blerje nuk ka TVSH për të zbritur. Mallin e ka shitur një individ, ose furnizimi është kryer nga një palë që nuk faturon TVSH.
Pasoja e këtij mekanizmi është e dyanshme. Baza tatimore bie ndjeshëm, sepse tatohet vetëm marzhi, por biznesi humbet të drejtën e zbritjes për furnizimet që hyjnë drejtpërdrejt në atë marzh. Kostot e vetë biznesit, si qiraja, energjia dhe shërbimet administrative, ndjekin rregullat e përgjithshme.
Kujdes. Në regjimin e marzhit, TVSH-ja nuk shfaqet e ndarë në faturën ndaj klientit ashtu si në një shitje të zakonshme, prandaj klienti biznes nuk ka çfarë të zbret. Kur klientët tuaj janë biznese që kërkojnë TVSH të zbritshme, ky është element që bisedohet përpara shitjes.
Për agjencitë e udhëtimit, nenet 123 deri 128 parashikojnë llogaritjen mbi marzhin. Marzhi është diferenca mes çmimit që paguan klienti për paketën dhe kostos së furnizimeve që agjencia blen nga të tretët për të, si akomodimi, transporti dhe shërbimet në destinacion.
Një agjenci shet paketa me vlerë 3,000,000 lekë në një periudhë. Furnizimet e blera nga të tretët për këto paketa janë 2,400,000 lekë, pra marzhi është 600,000 lekë. TVSH-ja mbi marzhin, kur marzhi merret me TVSH të përfshirë, është 600,000 x 20 / 120, pra 100,000 lekë TVSH e mbledhur. Kostot e vetë agjencisë, qira dhe shërbime administrative, janë 150,000 lekë pa TVSH, pra 30,000 lekë TVSH e zbritshme. Detyrimi për pagesë është 100,000 minus 30,000, pra 70,000 lekë.
Krahasimi ndihmon. Pa regjimin e marzhit, e njëjta agjenci do të kishte llogaritur TVSH mbi 3,000,000 lekë. Regjimi i marzhit tatohet vetëm mbi vlerën që agjencia shton, dhe pikërisht për këtë nuk lejon zbritjen e TVSH-së së furnizimeve që hyjnë në paketë.
Nenet 129 deri 137 parashikojnë regjimin e marzhit të fitimit për tregtarët e mallrave të përdorura, të veprave të artit, të objekteve të koleksionit dhe të antikave. Rasti më i shpeshtë në praktikën shqiptare është tregtia e automjeteve të përdorura dhe e pajisjeve të dorës së dytë të blera nga individë.
Një tregtar blen një automjet të përdorur nga një individ për 900,000 lekë, pa TVSH në blerje, dhe e shet për 1,200,000 lekë. Marzhi është 300,000 lekë. TVSH-ja mbi marzhin, kur marzhi merret me TVSH të përfshirë, është 300,000 x 20 / 120, pra 50,000 lekë TVSH e mbledhur. Kostot e vetë tregtarit në periudhë, qira dhe shërbime, janë 100,000 lekë pa TVSH, pra 20,000 lekë TVSH e zbritshme. Detyrimi për pagesë është 50,000 minus 20,000, pra 30,000 lekë.
✔ Dokumenti i blerjes nga individi ruhet i plotë, sepse ai përcakton koston e blerjes dhe pra marzhin
✔ Regjistri i mallit hyrje dhe dalje mbahet artikull për artikull, sepse marzhi llogaritet për transaksion
✔ TVSH e blerjes nuk zbritet, sepse në blerje nuk ka TVSH për të zbritur
✔ Kostot administrative të biznesit ndjekin rregullat e përgjithshme të zbritjes
✔ Kalimi mes regjimit të marzhit dhe regjimit të përgjithshëm brenda të njëjtit biznes kërkon ndarje të qartë në kontabilitet
Nenet 138 deri 144 rregullojnë trajtimin e TVSH-së në shitjet me ankand. Regjimi është i afërt në logjikë me marzhin, sepse organizatori i ankandit ndërmjetëson shitjen e një sendi që nuk është i tij, prandaj baza e tatueshme nuk përputhet me çmimin e plotë të goditjes së çekiçit.
Prodhuesi bujqësor i paregjistruar në TVSH nuk faturon TVSH, prandaj në zinxhirin e furnizimit lind një humbje. Blerësi i regjistruar nuk ka TVSH për të zbritur mbi lëndën e parë bujqësore. Nenet 145 deri 150 e zgjidhin këtë me një mekanizëm kompensimi.
| Elementi | Rregulli |
|---|---|
| Norma e kompensimit | 10% |
| Llogaritja | Gjashtëmujore |
| Fatura | Lëshohet nga blerësi |
| Afati i kërkesës për periudhën janar deri qershor | 31 dhjetor i të njëjtit vit |
| Afati i kërkesës për periudhën korrik deri dhjetor | 30 qershor i vitit pasardhës |
| Kryerja e kompensimit | Brenda 30 ditëve |
Një përpunues blen produkte bujqësore me vlerë 2,000,000 lekë nga fermerë të paregjistruar në TVSH, gjatë periudhës janar deri qershor. Kompensimi me normën 10% është 200,000 lekë. Fatura lëshohet nga blerësi, kërkesa dorëzohet deri më 31 dhjetor të të njëjtit vit, dhe kompensimi kryhet brenda 30 ditëve nga momenti kur kërkesa plotëson kushtet.
Mekanizmi u rregullua me ndryshimet e ligjit nr. 80/2025, që ndryshuan normën, periodicitetin e llogaritjes dhe afatet e kërkesës. Për zbatimin praktik në një zinxhir konkret, trajtimi në deklaratën e blerësit verifikohet në tekstin e neneve dhe në udhëzimin zbatues përpara se të ndërtohet procedura.
Lexo edhe: Formalizimi i tregut bujqësor dhe blegtoral.
Lexo edhe: Norma 10% për inputet bujqësore dhe normat e reduktuara.
Nenet 151 deri 154 parashikojnë regjimin e veçantë për arin për investim, ndërsa neni 155 rregullon trajtimin e TVSH-së për Bursën Shqiptare të Energjisë. Të dyja janë regjime të mbyllura, që prekin një numër të vogël subjektesh, dhe zbatohen sipas tekstit të neneve përkatëse.
Ari i furnizuar për Bankën e Shqipërisë trajtohet veçmas, me shkallë zero, sipas nenit 61.
Lexo edhe: Përjashtimet dhe furnizimet me shkallë zero.
Një mënyrë llogaritjeje ku TVSH-ja zbatohet mbi diferencën mes çmimit të shitjes dhe kostos së blerjes, dhe jo mbi çmimin e plotë. Zbatohet për agjencitë e udhëtimit, mallrat e përdorura, veprat e artit, objektet e koleksionit dhe antikat.
Mbi marzhin, pra mbi diferencën mes çmimit të shitjes dhe çmimit të blerjes. TVSH e blerjes nuk zbritet, sepse blerja nga individi nuk mban TVSH.
Nuk llogarit. Nenet 123 deri 128 parashikojnë llogaritjen mbi marzhin, pra mbi diferencën mes çmimit të paketës dhe kostos së furnizimeve nga të tretët.
10%. Llogaritja bëhet gjashtëmujore, fatura lëshohet nga blerësi, dhe kompensimi kryhet brenda 30 ditëve.
Për periudhën janar deri qershor, deri më 31 dhjetor të të njëjtit vit. Për periudhën korrik deri dhjetor, deri më 30 qershor të vitit pasardhës.
Në regjimin e marzhit TVSH-ja nuk paraqitet e ndarë në faturë ashtu si në një shitje të zakonshme, prandaj klienti nuk ka vlerë për të zbritur. Kjo bisedohet përpara shitjes kur klientët janë biznese.
Regjimi zbatohet kur plotësohen kushtet e neneve përkatëse, prandaj nuk është zgjedhje e lirë. Për një veprimtari të përzier, na shkruani me rastin konkret dhe përcaktojmë bashkë ndarjen në kontabilitet.
Po. Ari për investim rregullohet në nenet 151 deri 154, dhe Bursa Shqiptare e Energjisë në nenin 155. Ari i furnizuar për Bankën e Shqipërisë trajtohet me shkallë zero sipas nenit 61.
Po, nenet 117 deri 122 e trajtojnë si regjim të veçantë. Ai përfshin pragun e regjistrimit, regjistrimin vullnetar dhe kthimin në këtë regjim pas 12 muajsh.