Tarifat vendore nuk janë taksa, por pagesa për shërbime, dhe në praktikë tri janë më të shpeshtat, pra pastrimi, gjelbërimi dhe ndriçimi publik. Bashkë me taksën e tabelës, taksën e ndikimit në infrastrukturë dhe taksën e fjetjes, ato formojnë pjesën e detyrimeve vendore që biznesi e ndjen më shpesh gjatë vitit.
Kjo faqe tregon çfarë janë tarifat vendore dhe si caktohen, kur lind taksa e tabelës për reklamat, pse taksa e ndikimit në infrastrukturë duhet buxhetuar në fillim të projektit dhe jo në fund, si funksionon taksa e fjetjes për strukturat akomoduese, dhe si verifikohet detyrimi te bashkia. Nivelet konkrete nuk botohen këtu, sepse ato miratohen me vendim të këshillit bashkiak.
Lexo edhe: Çfarë taksash paguhen në bashki.
Këto tri tarifa paguhen për shërbime që bashkia ofron, prandaj nuk lidhen me vlerën e pronës dhe nuk lidhen me fitimin e biznesit. Ato caktohen me vendim të këshillit bashkiak, si shumë fikse ose sipas kritereve që bashkia miraton, dhe faturohen bashkë me detyrimet e tjera vendore.
Kriteret e diferencimit ndryshojnë nga një bashki në tjetrën. Në disa raste tarifa varet nga lloji i veprimtarisë, në të tjera nga sipërfaqja e njësisë, dhe në të tjera nga numri i punonjësve. Për këtë arsye dy biznese të njëjta në qytete të ndryshme mund të kenë detyrime shumë të largëta midis tyre.
Detyrimet vendore që shohim më shpesh
| Detyrimi | Baza e llogaritjes | Kur lind |
|---|---|---|
| Tarifa e pastrimit | Shumë fikse ose kriter i miratuar | Vjetore, sipas njoftimit |
| Tarifa e gjelbërimit | Shumë fikse ose kriter i miratuar | Vjetore, sipas njoftimit |
| Tarifa e ndriçimit publik | Shumë fikse ose kriter i miratuar | Vjetore, sipas njoftimit |
| Taksa e tabelës | Sipërfaqja dhe lloji i tabelës | Me vendosjen e tabelës |
| Taksa e ndikimit në infrastrukturë | Vlera e investimit | Përpara pajisjes me leje ndërtimi |
| Taksa e fjetjes | Netë-persona | Me qëndrimin e klientit |
Nivelet e tarifave, kriteret e diferencimit dhe afatet e pagesës nuk botohen në këtë faqe, sepse miratohen me vendim të këshillit bashkiak për vitin përkatës dhe ndryshojnë nga bashkia në bashki.
Bashkia vendos taksë për tabelat dhe reklamat në ambient të jashtëm. Baza është sipërfaqja dhe lloji i tabelës, prandaj një tabelë e vogël identifikuese mbi hyrje dhe një panel reklamues i madh nuk trajtohen njësoj.
Detyrimi lind me vendosjen e tabelës dhe vazhdon derisa tabela hiqet dhe heqja deklarohet. Ky është një zë që biznesi harron më lehtë, sepse tabela mbetet edhe pasi veprimtaria ndryshon ose ndërron adresë, dhe detyrimi vazhdon të figurojë.
✔ Lloji i tabelës sipas klasifikimit të vendimit bashkiak, identifikuese apo reklamuese
✔ Sipërfaqja e saktë në metër katror, sipas projektit të tabelës
✔ Leja ose miratimi paraprak, kur bashkia e kërkon për ambientin e jashtëm
✔ Afati i pagesës dhe mënyra e faturimit bashkë me tarifat e tjera
✔ Procedura e deklarimit të heqjes, që detyrimi të ndalet
Kjo taksë lind me ndërtimin e re, me shtesat dhe me ndërhyrjet që kërkojnë leje ndërtimi. Baza e llogaritjes është vlera e investimit, dhe tarifa zbatohet si përqindje mbi këtë vlerë. Pagesa kryhet përpara pajisjes me leje, pra është kosto e fazës së parë të projektit dhe nuk shtyhet për në fund.
Për një biznes që ndërton magazinë, njësi prodhimi, ose zgjeron ambientet, kjo është shpesh taksa vendore me peshën më të madhe në gjithë vitin. Buxhetimi i saj në fillim të projektit është dallimi midis një plani që funksionon dhe një pagese të papritur në momentin më të keq.
Shembull ilustrues, me shifra hipotetike dhe jo me tarifat zyrtare. Vlera e investimit të deklaruar është 20,000,000 lekë dhe tarifa e zbatuar 3%. Taksa e ndikimit në infrastrukturë bëhet 600,000 lekë, e pagueshme përpara lejes. Nëse tarifa e zbatuar është 1%, e njëjta vlerë investimi jep 200,000 lekë. Diferenca prej 400,000 lekësh midis dy tarifave hipotetike është arsyeja pse tarifa kontrollohet te vendimi i bashkisë përpara se projekti të buxhetohet.
Taksa e fjetjes paguhet nga klienti që qëndron në një strukturë akomoduese, ndërsa struktura e mbledh dhe e derdh më pas në bashki. Baza është numri i netëve të qëndrimit për person, dhe niveli caktohet me vendim të këshillit bashkiak, shpesh i diferencuar sipas kategorisë së strukturës.
Për hotelet dhe bujtinat kjo taksë nuk është kosto e biznesit, por shumë e mbledhur për llogari të bashkisë. Trajtimi i saktë në faturë dhe në kontabilitet ka rëndësi, sepse shuma nuk është e ardhur e strukturës dhe nuk hyn në xhiron e veprimtarisë.
Shembull ilustrues, me shifra hipotetike dhe jo me nivelet zyrtare. Një bujtinë regjistron 1,200 netë-persona në sezon dhe niveli i taksës është 100 lekë për person për natë. Shuma që mblidhet dhe derdhet bëhet 120,000 lekë. Kjo shumë nuk është e ardhur e bujtinës, prandaj nuk hyn në xhiro dhe nuk ndikon pragun e TVSH. Niveli real kontrollohet te vendimi i këshillit bashkiak.
Lexo edhe: Norma 6% e TVSH për akomodimin dhe kategorizimi i strukturave.
Përgjigjja se sa paguan nuk gjendet në një ligj të vetëm, por në paketën fiskale vjetore të bashkisë tuaj. Për këtë arsye kontrolli ndjek një radhë të caktuar, që nis nga vendimi i këshillit bashkiak dhe mbaron me njoftimin zyrtar që merrni.
✔ Kërkoni vendimin e këshillit bashkiak për vitin përkatës, që publikohet nga bashkia
✔ Gjeni zërin e veprimtarisë suaj në tabelat e vendimit, sepse diferencimi bëhet sipas kategorisë
✔ Kontrolloni te sporteli i taksave vendore gjendjen aktuale të detyrimit, me NIPT dhe adresë
✔ Krahasoni njoftimin që keni marrë me zërin e vendimit, dhe kërkoni sqarim kur nuk përputhen
✔ Arkivoni njoftimin dhe mandatpagesën, sepse ato provojnë shlyerjen kur kërkohet vërtetim
Detyrimet vendore të paguara për veprimtarinë trajtohen sipas rregullit të përgjithshëm të shpenzimeve të zbritshme, pra duhet të lidhen me veprimtarinë dhe të dokumentohen. Pa mandatpagesë dhe pa njoftim të arkivuar, zbritja mbetet e pambështetur.
Lexo edhe: Si llogaritet taksa e ndërtesave.
Shembull ilustrues i barrës totale vendore për një njësi biznesi, me shifra hipotetike. Taksa e ndërtesës 24,000 lekë, tarifa e pastrimit 20,000 lekë, tarifa e gjelbërimit 5,000 lekë, tarifa e ndriçimit 3,000 lekë dhe taksa e tabelës 15,000 lekë. Totali vjetor bëhet 67,000 lekë. Vlera e vetme e këtij shembulli është të tregojë se detyrimi vjen si paketë, jo si një zë i vetëm, prandaj buxhetimi bëhet për të gjithë paketën.
Taksa e ndikimit në infrastrukturë nuk buxhetohet në fillim të projektit dhe shfaqet si kosto e papritur përpara lejes.
Struktura akomoduese e trajton taksën e fjetjes si të ardhur të vet, ndërsa është shumë e mbledhur për llogari të bashkisë.
Tabela hiqet ose ndërrohet adresa, dhe heqja nuk deklarohet te bashkia, prandaj detyrimi vazhdon.
Biznesi kërkon një shifër kombëtare për tarifat, ndërsa niveli miratohet me vendim të këshillit bashkiak.
Njoftimet e bashkisë nuk arkivohen, dhe detyrimi i papaguar zbulohet vetëm kur kërkohet një vërtetim.
Mandatpagesat e tarifave vendore nuk lidhen me kontabilitetin, prandaj zbritja e shpenzimit mbetet e pambështetur.
Vendimi i vitit të kaluar përdoret për vitin e ri, ndërsa paketa fiskale vendore rimiratohet çdo vit.
Pagesa për shërbime që ofron bashkia, kryesisht pastrimi, gjelbërimi dhe ndriçimi publik. Nuk janë taksa dhe nuk lidhen me vlerën e pronës ose me fitimin.
Nuk ka shifër të njëjtë kombëtare. Niveli miratohet me vendim të këshillit bashkiak dhe diferencohet sipas kritereve që bashkia zgjedh, prandaj kontrollohet për bashkinë tuaj.
Përpara pajisjes me leje ndërtimi. Ajo llogaritet mbi vlerën e investimit, me tarifën e miratuar nga bashkia.
Po, tabelat dhe reklamat në ambient të jashtëm i nënshtrohen taksës së tabelës, me bazë sipërfaqen dhe llojin e tabelës.
Jo. Heqja deklarohet te bashkia, sepse pa deklarim detyrimi vazhdon të figurojë në regjistrat e taksave vendore.
Niveli caktohet me vendim të këshillit bashkiak, shpesh i diferencuar sipas kategorisë së strukturës. Baza është numri i netëve të qëndrimit për person.
Jo. Ajo mblidhet për llogari të bashkisë, prandaj nuk është e ardhur e strukturës dhe trajtohet veçmas në faturë dhe në kontabilitet.
Kur paguhen për veprimtarinë, ato trajtohen sipas rregullit të përgjithshëm të shpenzimeve të zbritshme, pra duhet të lidhen me veprimtarinë dhe të dokumentohen.
Publikohet nga bashkia përkatëse për vitin fiskal përkatës. Ai është burimi i vetëm i sigurt për nivelet dhe afatet e detyrimeve vendore.
Ligji Nr. 9632, datë 30.10.2006 “Për sistemin e taksave vendore”, i ndryshuar, për taksën e tabelës, taksën e ndikimit në infrastrukturë, taksën e fjetjes, taksat e përkohshme dhe tarifat vendore, ku kreu III është shfuqizuar me nenin 71 të ligjit Nr. 29/2023.
Udhëzimi i përbashkët Nr. 17, datë 20.6.2022, për administrimin e taksave vendore
Udhëzimi i Ministrisë së Financave Nr. 1/2007, për veprimtaritë ambulante
Vendimi i këshillit bashkiak për vitin përkatës, që përcakton nivelet, kriteret dhe afatet, dhe që kontrollohet për secilën bashki veçmas
Ligji Nr. 29/2023 “Për tatimin mbi të ardhurat”, i ndryshuar, neni 48 për rregullin e përgjithshëm të shpenzimeve të zbritshme