Një shpenzim njihet për qëlliem tatimor kur është kryer për interesin e veprimtarisë ekonomike, është i dokumentuar sipas rregullave dhe nuk përfshihet në listën e shpenzimeve që ligji nuk i njeh. Shumë biznese synojnë të identifikojnë shpenzime të zbritshme për të përfituar lehtësira tatimore. Prandaj është e rëndësishme të kuptohet qartë se cilat janë shpenzime të zbritshme që pranohen nga autoritetet tatimore. Kur mungon njëra nga këto tri kushte, shpenzimi mund të mbetet në kontabilitet, por shtohet përsëri në fitimin e tatueshëm.
Kjo faqe mbledh rregullin e përgjithshëm, listën e shpenzimeve të pazbritshme me kufijtë përkatës, kufizimin e interesit sipas EBITDA, normat e amortizimit, trajtimin e inventarit, njohjen graduale të borxhit të keq dhe firot. Në fund gjendet një shembull i plotë me shifra.
Lexo edhe: Si llogaritet fitimi i tatueshëm.
Rregulli i përgjithshëm i ligjit është i thjeshtë. Zbriten shpenzimet e kryera në interes të veprimtarisë ekonomike, të dokumentuara rregullisht. Vështirësia praktike nuk është rregulli, është zbatimi i tij. Shumica e mospranimeve nuk ndodhin sepse shpenzimi nuk ishte i biznesit, por sepse dokumenti mungonte, ose sepse kufiri ligjor ishte kaluar pa u vënë re.
Pra pyetja e duhur për çdo shpenzim shtrohet në tri pyetje. A i shërben biznesit, a e provon dokumenti, a ka ligji një kufi për këtë kategori.
Shpenzimi duhet të lidhet me realizimin e të ardhurave. Blerjet për nevoja personale të ortakut, të administratorit ose të familjes së tyre nuk hyjnë, edhe kur paguhen nga llogaria e shoqërisë. Përkundrazi, ato mund të rikualifikohen si përfitim ose si shpërndarje fitimi.
Dokumenti bazë është fatura e lëshuar dhe e fiskalizuar sipas ligjit të faturës. Pa fiskalizim dhe pa numrin identifikues, fatura nuk është dokument tatimor i vlefshëm, pra shpenzimi nuk zbritet, edhe kur pagesa ka ndodhur realisht.
Kujdes. Pagesa nuk zëvendëson dokumentin. Një transfertë bankare prej 500,000 lekësh drejt një furnitori, pa faturë të fiskalizuar, nuk krijon shpenzim të zbritshëm.
Lexo edhe: Fiskalizimi, elementet e faturës dhe afatet.
Edhe një shpenzim i dokumentuar dhe i lidhur me biznesin mund të mospranohet, kur ligji ka vendosur një kufi ose një ndalim të shprehur. Kjo listë vjen më poshtë.
Shpenzimet që nuk njihen dhe kufijtë e tyre
| Kategoria | Trajtimi tatimor |
|---|---|
| Shpenzimet e përfaqësimit | Njihen deri 0.3% e të ardhurave; teprica nuk zbritet |
| Sigurimi i jetës dhe i shëndetit për punonjësit | Njihet deri 5% e pagave bruto; teprica nuk zbritet |
| Sponsorizimet | Njihen deri 5% e fitimit para tatimit; teprica nuk zbritet |
| Interesi | Nuk njihet pjesa mbi normën mesatare 12-mujore të kredisë të publikuar nga Banka e Shqipërisë |
| Kostoja e tokës dhe e aktiveve të amortizueshme | Nuk zbritet si shpenzim; njihet përmes amortizimit, ndërsa toka nuk amortizohet |
| Gjobat dhe penalitetet | Nuk njihen |
| Shpenzimet pa dokument të vlefshëm | Nuk njihen |
Vini re se tri kufijtë matin baza të ndryshme. Përfaqësimi matet mbi të ardhurat, sigurimi i jetës mbi pagat bruto, sponsorizimi mbi fitimin para tatimit. Është pikërisht kjo diferencë që bëhet shkak i gabimeve, sepse në praktikë të tria trajtohen si “5% ose 0.3% e xhiros”, dhe llogaritja del gabim.
Kufiri i sponsorizimit është 5% e fitimit para tatimit. Kur fitimi para tatimit është zero ose negativ, baza e llogaritjes nuk ekziston, prandaj para se të nënshkruhet një kontratë sponsorizimi drejt fundvitit, vlerësohet rezultati i pritshëm. Për trajtimin e saktë në vitin me humbje na shkruani me shifrat tuaja.
Përveç kufirit të normës, ligji kufizon edhe vëllimin. Shpenzimet neto të interesit njihen deri në 30% të EBITDA tatimore, dhe teprica e panjohur mbartet për pesë vjet, për t’u zbritur në vitet kur ekziston kapacitet.
Kufizimi nuk zbatohet për bankat, shoqëritë e sigurimit, shoqëritë e lizingut dhe projektet e infrastrukturës publike.
Shoqëri me EBITDA tatimore 10,000,000 lekë dhe shpenzim neto interesi 4,000,000 lekë. E zbritshme është 30% x 10,000,000 = 3,000,000 lekë. Teprica prej 1,000,000 lekësh shtohet në fitimin e tatueshëm të vitit dhe mbartet deri në pesë vjet.
Ky rregull i prek më shumë shoqëritë që financohen me hua nga ortaku ose nga shoqëri të grupit. Kur huaja është nga një palë e lidhur, kontrollohet njëkohësisht norma, vëllimi dhe çmimi i tregut.
Lexo edhe: Kur zbatohen rregullat e transferimit të çmimit.
Aktivet afatgjata nuk zbriten në vitin e blerjes. Kostoja e tyre njihet gradualisht, me normat që cakton ligji, dhe kur norma kontabël ndryshon nga norma tatimore, diferenca rregullohet në deklaratë.
| Kategoria | Norma tatimore |
|---|---|
| Ndërtesat, konstruksionet dhe instalimet me kohëzgjatje mbi 15 vjet | 5%, në bazë individuale |
| Aktivet e patrupëzuara | 15%, me metodë lineare |
| Kompjuterat, sistemet e informacionit, produktet software dhe pajisjet e ruajtjes së të dhënave | 25% |
| Të gjitha aktivet e tjera | 20% |
Nuk amortizohen toka, trualli, veprat e artit, antikat, bizhuteritë, metalet e çmuara dhe gurët e çmuar. Kur blini një njësi bashkë me truallin, vlera e truallit ndahet dhe mbetet jashtë amortizimit.
Ndërtesë me kosto 30,000,000 lekë, pa vlerën e truallit. Amortizimi tatimor është 30,000,000 x 5% = 1,500,000 lekë në vit, i llogaritur individualisht për këtë aktiv. Një e drejtë përdorimi e patrupëzuar me kosto 3,000,000 lekë amortizohet me 15% lineare, pra 450,000 lekë në vit.
Për kategoritë me normë 25% dhe 20%, mënyra e aplikimit të normës ndryshon nga rasti në rast dhe përcaktohet nga ligji dhe udhëzimi zbatues. Nëse do të dini planin e saktë të amortizimit për aktivet tuaja, na shkruani listën dhe ju kthejmë llogaritjen.
Metoda e vlerësimit të inventarit, sapo zgjidhet, mbahet e pandryshuar për pesë vjet. Ndryshimi i metodës brenda kësaj periudhe krijon rregullim tatimor dhe pyetje në kontroll.
Inventari i imët, pra objektet me vlerë të vogël që hyjnë në përdorim, njihet me 50% në vitin e hyrjes në përdorim dhe me 50% në vitin pasues.
Blerje inventari të imët për 600,000 lekë, i vënë në përdorim gjatë vitit 2026. Njihen 300,000 lekë në 2026 dhe 300,000 lekë në 2027.
Fatura e papaguar nuk zbritet e plotë sapo vjetrohet. Ligji njeh një pjesë të saj sipas kohës që kalon, dhe njohjen e plotë vetëm kur borxhi hiqet nga librat dhe kur biznesi ka ndërmarrë hapat ligjorë për arkëtim. Rregulli vlen për palët e palidhura.
| Vjetërsia e borxhit | Pjesa e njohur |
|---|---|
| Mbi 6 muaj | 20% |
| Mbi 12 muaj | 40% |
| Mbi 24 muaj | 60% |
| Mbi 36 muaj | 85% |
Faturë e papaguar 1,000,000 lekë ndaj një klienti të palidhur. Në vitin kur borxhi kalon 12 muaj njihen 40%, pra 400,000 lekë. Kur kalon 24 muaj, pjesa e njohur bëhet 60%, pra 600,000 lekë, dhe në atë vit njihen 200,000 lekë shtesë.
Kushti i hapave ligjorë nuk është formalitet. Pa provën e ndjekjes së arkëtimit, njohja e plotë e borxhit rrezikon të mospranohet, dhe kjo është një ndër korrigjimet më të shpeshta në kontrollet e shoqërive tregtare.
Për tregtinë, prodhimin, baret dhe restorantet, humbjet natyrore në magazinë dhe në proces njihen brenda normativave të caktuara me vendim të Këshillit të Ministrave. Kalimi i normativës nuk njihet, prandaj matja periodike e inventarit dhe procesverbalet e firos janë dokumente pune, jo letra formale.
Shoqëri shërbimesh, viti tatimor 2026.
Shembull i llogaritur, hap pas hapi
| Zëri | Vlera |
|---|---|
| Të ardhura totale | 60,000,000 lekë |
| Fitimi kontabël para tatimit | 7,000,000 lekë |
| Paga bruto vjetore | 12,000,000 lekë |
Hapi 1. Përfaqësimi. Kufiri është 0.3% x 60,000,000 = 180,000 lekë. Shpenzuar 500,000 lekë. Nuk njihen 500,000 – 180,000 = 320,000 lekë.
Hapi 2. Sigurimi i jetës dhe i shëndetit për punonjësit. Kufiri është 5% x 12,000,000 = 600,000 lekë. Shpenzuar 750,000 lekë. Nuk njihen 150,000 lekë.
Hapi 3. Sponsorizimi. Kufiri është 5% x 7,000,000 = 350,000 lekë. Dhuruar 600,000 lekë. Nuk njihen 250,000 lekë.
Hapi 4. Gjoba administrative 80,000 lekë. Nuk njihet e plota.
Shembull i llogaritur, hap pas hapi
| Llogaritja | Vlera |
|---|---|
| Fitimi kontabël | 7,000,000 lekë |
| Plus përfaqësimi mbi kufirin | 320,000 lekë |
| Plus sigurimi mbi kufirin | 150,000 lekë |
| Plus sponsorizimi mbi kufirin | 250,000 lekë |
| Plus gjoba | 80,000 lekë |
| Fitimi i tatueshëm | 7,800,000 lekë |
| Tatimi 15% | 1,170,000 lekë |
Rregullimet shtuan 800,000 lekë në bazë dhe 120,000 lekë në tatim. Nëse i njëjti sponsorizim, i njëjti sigurim dhe i njëjti buxhet përfaqësimi do të planifikoheshin brenda kufijve në fillim të vitit, kjo shifër do të ishte zero.
Lexo edhe: Normat dhe pragjet e tatimit mbi fitimin.
Ato që kryhen në interes të veprimtarisë ekonomike, që dokumentohen me faturë të vlefshme dhe që ligji nuk i përjashton ose nuk i kufizon.
0.3% e të ardhurave. Pjesa mbi këtë kufi shtohet në fitimin e tatueshëm.
Deri 5% e fitimit para tatimit. Kur viti mbyllet me humbje, baza e llogaritjes nuk ekziston, prandaj vendimi merret përpara nënshkrimit të kontratës.
5% për ndërtesat dhe instalimet mbi 15 vjet, 15% lineare për aktivet e patrupëzuara, 25% për kompjuterat, software-in dhe pajisjet e ruajtjes së të dhënave, 20% për aktivet e tjera. Toka dhe trualli nuk amortizohen.
Gradualisht, sipas vjetërsisë, me 20% mbi 6 muaj, 40% mbi 12, 60% mbi 24, 85% mbi 36. Njohja e plotë kërkon heqjen nga librat dhe hapa ligjorë për arkëtim, dhe vlen për palë të palidhura.
Njihet brenda dy kufijve njëherësh, pra nuk kalon normën mesatare 12-mujore të kredisë të publikuar nga Banka e Shqipërisë dhe nuk kalon 30% e EBITDA tatimore. Teprica e vëllimit mbartet pesë vjet.
Njihen kur automjeti i shërben veprimtarisë, kur ekzistojnë faturat dhe kur konsumi dokumentohet. Vlera e automjetit njihet përmes amortizimit, jo si shpenzim i një vitit.
Dokumentimi dhe kufijtë e pagesave në cash janë dy tema të ndryshme që ndikojnë njëkohësisht. Kalimi i kufirit sjell sanksion të veçantë, prandaj kontrolloni faqen e fiskalizimit dhe pagesave.
Trajtimi i shpenzimeve të një periudhe të mbyllur nuk është i njëjtë në të gjitha rastet. Na shkruani me faturën dhe datat, dhe ju kthejmë rrugën e korrigjimit.