Taksa e ndërtesave nuk llogaritet mbi çmimin që keni paguar për pronën dhe nuk llogaritet mbi vlerën e shitjes në treg, por mbi vlerën e taksueshme, të nxjerrë sipas metodologjisë së Vendimit të Këshillit të Ministrave nr. 132, datë 7.3.2018. Mbi këtë vlerë zbatohet norma, që ndryshon sipas destinacionit të ndërtesës dhe miratohet me vendim të këshillit bashkiak.
Kjo faqe tregon kush e paguan taksën, si formohet baza e llogaritjes, pse ndërtesa e banimit dhe ndërtesa për biznes nuk kanë të njëjtin trajtim, si dhe kur paguhet detyrimi. Në fund ndahet qartë ajo që është në fuqi nga ajo që qarkullon vetëm si propozim, sepse për rivlerësimin dhe kalimin te vlera e tregut e dyta lexohet shpesh si e para.
Lexo edhe: Çfarë taksash paguhen në bashki.
Taksa i takon mbajtësit të pronës, pra pronarit, dhe në raste të caktuara bartësit të një të drejte reale ose përdoruesit. Detyrimi lidhet me pronën, prandaj ndryshimi i pronarit brenda vitit kërkon kontroll të gjendjes së detyrimit përpara nënshkrimit të kontratës.
Për pronat e dhëna me qira, adresati i detyrimit ndaj bashkisë mbetet pronari. Kontrata me qiramarrësin mund të parashikojë se kostoja e mbulon qiramarrësi, por kjo rregullon vetëm marrëdhënien midis palëve dhe nuk e zhvendos detyrimin ndaj bashkisë.
Kush është adresati i detyrimit
| Situata | Kush paguan ndaj bashkisë |
|---|---|
| Pronë e vetë-përdorur | Pronari |
| Pronë e dhënë me qira | Pronari, pavarësisht kontratës |
| Pronë me të drejtë reale te një tjetër | Bartësi i të drejtës reale |
| Pronë e shitur brenda vitit | Kontrollohet gjendja e detyrimit para kontratës |
Kujdes. Rregullat e sakta të ndarjes së detyrimit brenda vitit midis shitësit dhe blerësit, si edhe rastet e përjashtimit nga taksa, kontrollohen te ligji nr. 9632/2006 dhe te vendimi i këshillit bashkiak.
Baza e llogaritjes është vlera e taksueshme e pronës. Ajo nxirret sipas metodologjisë së VKM nr. 132, datë 7.3.2018, e cila kombinon sipërfaqen e ndërtesës me çmime referencë sipas zonës dhe me koeficientë korrigjues. Rezultati nuk përputhet me çmimin e blerjes dhe nuk përputhet me vlerën e shitjes në treg.
Mbi vlerën e taksueshme zbatohet norma e taksës. Formula është e thjeshtë në logjikë, pra vlera e taksueshme shumëzohet me normën, dhe e gjithë vështirësia praktike qëndron në nxjerrjen e vlerës së taksueshme, jo në shumëzimin.
Kujdes. Normat konkrete në përqindje, koeficientët e zonave dhe çmimet e referencës për metër katror nuk botohen në këtë faqe pa u lexuar teksti aktual i VKM nr. 132/2018 dhe vendimi i bashkisë përkatëse.
Shembull ilustrues, me shifra hipotetike dhe jo me normat zyrtare. Vlera e taksueshme e një apartamenti llogaritet 6,000,000 lekë dhe norma e zbatuar është 0.05%. Taksa vjetore bëhet 3,000 lekë. Për një njësi biznesi me vlerë të taksueshme 12,000,000 lekë dhe normë 0.2%, taksa vjetore bëhet 24,000 lekë. Vlera e vetme e këtij shembulli është të tregojë mekanizmin, pra shumëzimin e vlerës së taksueshme me normën. Normat reale kontrollohen te VKM nr. 132/2018 dhe te vendimi i këshillit bashkiak.
Lexo edhe: Taksa e re mbi pasurinë e paluajtshme 2026.
Destinacioni i ndërtesës e ndryshon normën. Ndërtesa e banimit trajtohet me normë më të ulët sesa ndërtesa e destinuar për veprimtari ekonomike, sepse ligji dhe aktet zbatuese e lidhin nivelin me përdorimin dhe jo vetëm me sipërfaqen.
Pasoja praktike shfaqet kur i njëjti objekt ndryshon përdorim. Një apartament që kalon në njësi shërbimi, ose një kat banimi që bëhet zyrë, mund të kalojë në trajtimin e ndërtesës për biznes. Deklarimi i ndryshimit te bashkia është hap i vetë biznesit dhe nuk kryhet automatikisht nga regjistrimi i veprimtarisë.
Banim kundrejt veprimtarisë ekonomike
| Çështja | Ndërtesë banimi | Ndërtesë për biznes |
|---|---|---|
| Baza e llogaritjes | Vlera e taksueshme sipas VKM 132/2018 | Vlera e taksueshme sipas VKM 132/2018 |
| Niveli i normës | Më i ulët | Më i lartë |
| Mënyra e mbledhjes | Shpesh përmes faturës së shërbimeve | Sipas njoftimit të bashkisë |
| Njohja si shpenzim i zbritshëm | Nuk zbatohet | Sipas rregullit të përgjithshëm të shpenzimeve |
Për individët, taksa e ndërtesës dhe tarifat vendore mblidhen në një pjesë të bashkive përmes faturës së shërbimeve të ujit, ndërsa në bashki të tjera paguhen në sportel ose në bankë. Për bizneset, detyrimi paguhet sipas njoftimit të bashkisë dhe sipas afateve të vendimit bashkiak.
Taksa e ndërtesës nuk deklarohet në e-Filing dhe nuk lidhet me deklaratën tatimore. Ky është dallimi që ngatërrohet më shpesh, sepse tatimet dhe bashkia mbahen si i njëjti sportel.
Kujdes. Mënyra e mbledhjes dhe afatet e pagesës ndryshojnë nga bashkia në bashki. Kontrolli i vetëm i sigurt është vendimi i këshillit bashkiak për vitin përkatës dhe njoftimi zyrtar që merrni. Përshkrimi më sipër është praktikë, jo rregull i njëjtë për të gjithë vendin.
Propozimet për ndryshimin e bazës së taksës së pronës qarkullojnë prej vitesh dhe shpesh raportohen si të miratuara. Ndarja më poshtë është e qëllimshme, sepse nga kjo varet çfarë futet në llogaritjet e biznesit.
NË FUQI, metodologjia e vlerës së taksueshme sipas VKM nr. 132, datë 7.3.2018; llojet e taksave sipas ligjit nr. 9632/2006, i ndryshuar; nivelet e miratuara me vendim të këshillit bashkiak për vitin përkatës.
Kalimi i bazës së taksës së pronës nga vlera e taksueshme sipas metodologjisë te vlera e tregut, si edhe skemat e rivlerësimit të pasurive që lidhen me këtë kalim. Derisa të miratohen dhe të hyjnë në fuqi, ato nuk krijojnë detyrim dhe nuk përdoren për llogaritje.
Rivlerësimi i pasurive të paluajtshme, kur miratohet si masë me afat të përcaktuar, është temë e blogut sepse ka datë skadence dhe nuk bëhet pjesë e sistemit të përhershëm. Kjo faqe lidhet me artikullin përkatës dhe nuk e përsërit atë.
Lexo edhe: Rivlerësimi 2026, afatet, formularët dhe llogaritja.
Vlera e taksueshme ngatërrohet me çmimin e blerjes ose me vlerën e tregut, dhe pritja për taksën del e gabuar.
Biznesi kërkon një shifër kombëtare, ndërsa niveli miratohet me vendim të këshillit bashkiak dhe ndryshon nga bashkia në bashki.
Pronari me qiramarrës supozon se detyrimi ndaj bashkisë i kaloi qiramarrësit, sepse kështu është shkruar në kontratë.
Apartamenti kalon në njësi shërbimi dhe ndryshimi i destinacionit nuk deklarohet te bashkia.
Detyrimi i papaguar zbulohet vetëm në momentin e shitjes, kur kërkohet vërtetimi.
Taksa e ndërtesës kërkohet në e-Filing, ndërsa administrimi i takon bashkisë.
Propozimet e diskutuara për vlerën e tregut merren si rregull në fuqi dhe futen në buxhetin e biznesit.
Nuk ka një shifër të njëjtë për të gjithë vendin. Baza është vlera e taksueshme sipas metodologjisë së VKM nr. 132/2018, ndërsa norma miratohet me vendim të këshillit bashkiak, prandaj shifra kontrollohet për bashkinë tuaj.
Sipas metodologjisë së VKM nr. 132, datë 7.3.2018, që kombinon sipërfaqen me çmime referencë sipas zonës dhe me koeficientë. Nuk është vlera e kontratës së blerjes dhe nuk është vlera e shitjes në treg.
Detyrimi ndaj bashkisë i takon pronarit. Marrëveshja me qiramarrësin rregullon vetëm marrëdhënien midis palëve.
Po, norma për ndërtesat e destinuara për veprimtari ekonomike është më e lartë sesa për banimin, ndërsa baza e llogaritjes ndjek të njëjtën metodologji.
Kalimi te vlera e tregut trajtohet si masë në diskutim. Derisa të miratohet dhe të hyjë në fuqi, baza mbetet vlera e taksueshme sipas metodologjisë aktuale.
Në bashki, ose përmes faturës së shërbimeve në bashkitë që e kanë zgjedhur këtë mënyrë mbledhjeje. Nuk deklarohet në e-Filing.
Kur prona përdoret për veprimtarinë, taksa trajtohet sipas rregullit të përgjithshëm të shpenzimeve të zbritshme, pra duhet të lidhet me veprimtarinë dhe të dokumentohet.
Jo. Mosmarrja e njoftimit nuk e shuan detyrimin. Kontrolli bëhet direkt te bashkia, sidomos përpara shitjes së pronës.
Ligji Nr. 9632, datë 30.10.2006 “Për sistemin e taksave vendore”, i ndryshuar, ku kreu III është shfuqizuar me nenin 71 të ligjit Nr. 29/2023
Vendimi i Këshillit të Ministrave Nr. 132, datë 7.3.2018, metodologjia e përcaktimit të vlerës së taksueshme të pasurive të paluajtshme
Udhëzimi i përbashkët Nr. 17, datë 20.6.2022, për administrimin e taksave vendore
Vendimi i këshillit bashkiak për vitin përkatës, që përcakton normat dhe afatet, dhe që kontrollohet për secilën bashki veçmas
Ligji Nr. 29/2023 “Për tatimin mbi të ardhurat”, i ndryshuar, neni 48 për rregullin e përgjithshëm të shpenzimeve të zbritshme