Mbajtja në burim është një mekanizëm i thjeshtë me një logjikë të vetme. Kur biznesi paguan një individ që nuk fakturon si biznes, ligji nuk pret që individi t’i deklarojë vetë të ardhurat, por e bën biznesin përgjegjës për të mbajtur tatimin dhe për t’ia derdhur atë administratës tatimore.
Kjo faqe tregon kur lind detyrimi për mbajtje dhe kur nuk lind, normat për qiranë, interesat, honorarët dhe pagesat te jorezidentët, si deklarohet tatimi i mbajtur dhe çfarë ndodh kur mbajtja harrohet. Procedura e shpërndarjes së fitimit dhe dividendi 8% trajtohen në faqen motër.
Lexo edhe: Si shpërndahet fitimi dhe sa tatohet dividendi.
Mbajtja në burim nuk është një tatim i shtuar mbi biznesin, është tatimi i marrësit të pagesës që mblidhet një hap më përpara. Biznesi pakëson pagesën me shumën e tatimit, i paguan marrësit shumën neto dhe e deklaron shumën e mbajtur si detyrim të vetin ndaj administratës.
Në këtë rol biznesi quhet agjent i mbajtjes. Përgjegjësia është e tij dhe nuk kalon te marrësi, prandaj kur mbajtja nuk kryhet, administrata nuk shkon te qiradhënësi apo te konsulenti, shkon te biznesi që pagoi.
Shpenzimi i biznesit nuk zvogëlohet nga mbajtja. Kostoja e njohur mbetet shuma bruto e kontratës, sepse tatimi mbahet për llogari të marrësit dhe nuk është zbritje çmimi.
| Pagesa | Marrësi | Norma |
|---|---|---|
| Qira | Individ | 15% |
| Interes | Individ | 15% |
| Honorar dhe të drejta autori | Individ | 15% |
| Fitime nga lojërat e fatit | Individ | 15% |
| Dividend dhe ndarje fitimi | Individ ose entitet | 8% |
| Shërbime, sigurim, tarifa bordi, ndërtim e montim, artistë e sportistë | Jorezident | 15%, me rezervën e marrëveshjes së taksimit të dyfishtë |
| Shërbime nga një biznes rezident i regjistruar | Entitet ose person fizik i regjistruar | pa mbajtje |
| Dividend që plotëson kushtet e përjashtimit në pjesëmarrje, interesa të eurobondit, subjekte të përjashtuara | Sipas rastit | pa mbajtje |
Lexo edhe: Çfarë ndryshoi në tatimin e mbajtur në burim.
Rregulli praktik është i thjeshtë. Mbajtja ekziston sepse marrësi i pagesës shpesh nuk është biznes i regjistruar dhe nuk do t’i deklaronte vetë të ardhurat. Kur pagesa kalon mes dy bizneseve rezidente të regjistruara dhe shoqërohet me faturë të fiskalizuar, marrësi e deklaron vetë të ardhurën dhe mbajtja nuk kryhet.
Dividendi është përjashtimi i vetëm i rëndësishëm nga kjo logjikë, sepse mbahet edhe kur ortaku është shoqëri tjetër, veç rastit të përjashtimit në pjesëmarrje. Për të gjitha pagesat e tjera ndaj një biznesi rezident të regjistruar, fatura e zëvendëson mbajtjen.
Mbajtja nuk kryhet edhe në tre raste të tjera, për subjektet e përjashtuara nga tatimi, për dividendët që përfitojnë përjashtimin në pjesëmarrje dhe për interesat e eurobondit.
✔ Marrësi është individ që nuk fakturon si biznes, apo është biznes i regjistruar që lëshon faturë të fiskalizuar
✔ Pagesa bie në listën e pagesave objekt mbajtjeje, pra qira, interes, honorar, të drejta autori, dividend, lojëra fati
✔ Marrësi është rezident apo jorezident, sepse për jorezidentët lista është më e gjerë
Kur përgjigjja e pyetjes së parë është individ dhe pagesa bie në listë, mbajtja kryhet. Kur marrësi lëshon faturë të fiskalizuar si biznes, mbajtja nuk kryhet, me përjashtim të dividendit.
Lexo edhe: Si tatohen të vetëpunësuarit dhe profesionet e lira.
Kur biznesi merr me qira nga një individ, mban 15% mbi qiranë bruto dhe i paguan individit shumën neto. Kur qiradhënësi është biznes i regjistruar, mbajtje nuk ka dhe qiraja faturohet normalisht.
Qiraja mes dy individëve nuk kalon nga mbajtja në burim. Në atë rast qiradhënësi deklaron vetë të ardhurën në deklaratën individuale.
Zyrë me qira 60,000 lekë në muaj nga një individ. Biznesi mban 15%, pra 9,000 lekë, dhe i paguan qiradhënësit 51,000 lekë. Në vit, qira bruto 720,000 lekë dhe tatim i mbajtur 108,000 lekë. Shpenzimi i njohur për biznesin mbetet 720,000 lekë, sepse tatimi mbahet për llogari të qiradhënësit.
Në kontratë vlen të shkruhet shprehimisht se qiraja është shumë bruto dhe se mbi të mbahet tatimi 15%. Pa këtë fjali, qiradhënësi individ pret 60,000 lekë në dorë dhe mosmarrëveshja shfaqet me pagesën e parë.
Kur qiraja e kontratës është nën çmimin minimal të referencës, administrata tatimore mund të mbështetet në çmimin e referencës sipas VKM nr. 469, datë 3.6.2015, në vend të çmimit të shkruar në kontratë.
Kujdes. Mënyra konkrete e zbatimit të çmimeve minimale të referencës së qirave për qiratë e biznesit ndaj individit, përfshirë shifrat sipas qytetit dhe zonës. I PAVERIFIKUAR, duhet konfirmuar para publikimit në tekstin e VKM në fuqi.
Lexo edhe: Tatimi në burim mbi qiranë, udhëzim praktik.
Lexo edhe: Si tatohen qiraja, interesat dhe fitimet kapitale te individi.
Interesi i paguar një individi, për shembull për një hua që ortaku ose një i tretë i ka dhënë shoqërisë, tatohet 15% në burim. Mbajtja kryhet në momentin e pagesës së interesit, jo në momentin e marrjes së huasë.
Hua nga një individ 3,000,000 lekë, me interes 5% në vit, pra 150,000 lekë interes vjetor. Shoqëria mban 15%, pra 22,500 lekë, dhe i paguan individit 127,500 lekë. Shpenzimi i interesit mbetet 150,000 lekë, brenda kufijve që njeh ligji.
Njohja e shpenzimit të interesit ka dy kufizime të veta, pra pjesa mbi normën mesatare 12-mujore të kredisë të Bankës së Shqipërisë nuk njihet, dhe interesi i tepërt kufizohet në 30% të EBITDA, me mbartje pesë vjet. Mbajtja 15% kryhet gjithsesi, edhe kur pjesa e shpenzimit nuk njihet.
Lexo edhe: Cilat shpenzime njihen dhe cilat nuk njihen.
Honorari, e drejta e autorit dhe pagesat e përafërta te një individ që nuk fakturon si biznes tatohen 15% në burim. Kjo është situata e përkthyesit, e fotografit, e autorit të një studimi ose e trajnerit që punon një herë të vetme dhe nuk ka NIPT.
Honorar 200,000 lekë për një studim te një autor individ. Biznesi mban 15%, pra 30,000 lekë, dhe i paguan autorit 170,000 lekë. Shuma e mbajtur deklarohet nga biznesi, ndërsa autori nuk ka detyrim tjetër mbi këtë të ardhur.
Kur shërbimin e kryen një i vetëpunësuar i regjistruar, ai lëshon faturë të fiskalizuar dhe mbajtje nuk kryhet. Kur i njëjti person punon vetëm për një klient, kujdes se mund të lindë çështja e rikualifikimit të marrëdhënies në punësim.
Për jorezidentët lista e pagesave objekt mbajtjeje është më e gjerë. Përveç dividendit, interesit, honorarit dhe qirasë, përfshihen edhe shërbimet, sigurimi, tarifat e anëtarëve të bordit, punimet e ndërtimit dhe montimit, si edhe pagesat për artistët dhe sportistët.
Norma bazë është 15%, por marrëveshja për shmangjen e taksimit të dyfishtë me vendin e marrësit mund ta ulë ose ta heqë. Kushti është certifikata e rezidencës e marrësit, e paraqitur përpara pagesës, sepse pas pagesës e drejta e marrëveshjes bëhet e vështirë për t’u ushtruar.
Faturë konsulence 1,000,000 lekë nga një shoqëri jorezidente, pa certifikatë rezidence në dosje. Biznesi mban 15%, pra 150,000 lekë, dhe transferon 850,000 lekë. Me certifikatë rezidence dhe me një marrëveshje që e heq mbajtjen për këtë tip pagese, transferohet e gjithë shuma 1,000,000 lekë.
Lexo edhe: Si zbatohet marrëveshja e taksimit të dyfishtë dhe certifikata e rezidencës.
Tatimi i mbajtur deklarohet dhe paguhet vetëm elektronikisht, përmes e-Filing, në muajin pasues të pagesës. Deklarimi nuk pret fundin e vitit dhe nuk zëvendësohet nga deklarata vjetore e tatimit mbi të ardhurat.
Në praktikë e ndjekim bashkë me listëpagesën, që për entitetet dorëzohet brenda datës 20 të muajit pasues, sepse kështu i njëjti kalendar mbulon pagat, kontributet dhe tatimin e mbajtur. Afati kalendarik i tatimit në burim konfirmohet gjithmonë në e-Filing përpara dorëzimit.
Kujdes. Dispozita që cakton afatin e deklarimit dhe të pagesës së tatimit të mbajtur në burim, si edhe formulari përkatës. I PAVERIFIKUAR, duhet konfirmuar para publikimit. Data 20 e muajit pasues është afati i verifikuar i listëpagesës për entitetet, jo afat i konfirmuar i tatimit në burim.
Nga dokumentet, në dosje mbahen kontrata ose vendimi që justifikon pagesën, llogaritja e shumës së mbajtur, konfirmimi i deklarimit dhe urdhërpagesa bankare e shumës neto. Pagesa në cash e këtyre shumave nuk rekomandohet, sepse humb prova më e thjeshtë.
Lexo edhe: Kalendari tatimor i plotë i vitit.
Kur mbani tatim në burim, ligji ju trajton si agjent të mbajtjes, pra ju përgjigjeni për shumën edhe kur nuk e mbajtët. Kjo është pjesa që i kushton bizneseve më shumë, sepse shuma e pambajtur nuk kërkohet nga marrësi i pagesës.
Përgjegjësia e agjentit të mbajtjes
| Shkelja | Pasoja |
|---|---|
| Mospagesa në afat e tatimit të mbajtur | 0.06% e shumës në ditë |
| Nuk mbahet tatimi kur duhej mbajtur | 50% e shumës që duhej mbajtur |
| Mbahet tatimi dhe nuk deklarohet | 100% e shumës së mbajtur |
Qira 60,000 lekë në muaj për një vit, pa mbajtje. Tatimi i pambajtur është 108,000 lekë. Gjobë 50% jep 54,000 lekë. Kamatëvonesa 0.06% në ditë, e llogaritur për 90 ditë vonesë mbi 108,000 lekë, jep 5,832 lekë. Kostoja e një gabimi që zgjati një vit i kalon 167,000 lekët, ndërsa mbajtja e rregullt do të kishte kushtuar zero.
Gjoba për një detyrim nuk kalon 100% të vlerës së detyrimit. Kjo është një mbrojtje e nenit 111, pika 5, e ligjit të procedurave, që shpesh nuk kërkohet nga tatimpaguesi kur mbledh dokumentet e kundërshtimit.
Lexo edhe: Kontrolli tatimor, gjobat dhe të drejtat tuaja.
Është tatimi i marrësit të pagesës, që mblidhet nga biznesi që paguan. Biznesi zbret shumën nga pagesa, i paguan marrësit shumën neto dhe e deklaron tatimin si detyrim të vetin.
Për qiranë, interesat, honorarët, të drejtat e autorit dhe fitimet nga lojërat e fatit te individi, norma është 15%. Për dividendin dhe ndarjen e fitimit, norma është 8%.
Mbani 15% mbi qiranë bruto, paguani individit shumën neto dhe deklaroni tatimin e mbajtur në muajin pasues. Kontrata, llogaritja dhe pagesa bankare mbahen në dosje.
Për shërbimet, nuk mbahet, sepse marrësi lëshon faturë dhe i deklaron vetë të ardhurat. Për dividendin, mbahet edhe kur marrësi është shoqëri, veç rastit të përjashtimit në pjesëmarrje.
Norma bazë është 15%, por marrëveshja për shmangjen e taksimit të dyfishtë me vendin e tij mund ta ulë ose ta heqë. Kushti është certifikata e rezidencës përpara pagesës.
Po. Shpenzimi i njohur është shuma bruto e kontratës, sepse tatimi mbahet për llogari të qiradhënësit dhe nuk është zbritje e çmimit.
Gjoba është 50% e shumës që duhej mbajtur, plus kamatëvonesa 0.06% e shumës në ditë. Kur tatimi mbahet dhe nuk deklarohet, sanksioni shkon në 100% të shumës së mbajtur.
Nuk mbahet. Në atë rast qiradhënësi deklaron vetë të ardhurën nga qiraja në deklaratën individuale.
Në muajin pasues të pagesës, elektronikisht përmes e-Filing. Në praktikë e ndjekim bashkë me listëpagesën, që për entitetet dorëzohet brenda datës 20 të muajit pasues.
Lexo edhe: Sa tatim paguan biznesi mbi fitimin.