Çdo investim vlerësohet me dy pyetje të thjeshta. Sa më kthen në vit dhe për sa kohë e marr paranë mbrapsht. Nëse i përgjigjeni të dyjave me shifra reale, para se të firmosni, vendimi merret me qetësi. Nëse nuk mundeni, investimi nuk është gati për vendim, është ende dëshirë.
Pyetja e parë është kthimi vjetor. Sa para shtesë sjell ose kursen investimi në një vit, krahasuar me sa kushton. Një pajisje që kushton 500,000 LEK dhe sjell 300,000 LEK në vit ka kthim vjetor 60%. Pyetja e dytë është periudha e kthimit. Për sa muaj paraja e investuar kthehet e plotë në arkën tuaj. Kjo pyetje mbron likuiditetin, sepse deri në atë muaj biznesi punon me para më pak në xhep.
Keith Cunningham, në The Road Less Stupid, thotë se paratë e mëdha nuk humbasin nga mungesa e ideve, por nga mungesa e kohës së të menduarit. Ai e quan tatim budallallëku koston e vendimeve të marra me nxitim. Gjysmë ore me letër e laps para një investimi është sigurimi më i lirë që blini ndonjëherë.
Një dyqan në Tiranë shqyrton blerjen e një pajisjeje të re paketimi me çmim 500,000 LEK. Pajisja kursen punë dore dhe material, gjithsej 25,000 LEK në muaj.
Periudha e kthimit del 500,000 pjesëtuar me 25,000, pra 20 muaj. Kthimi vjetor del 25,000 herë 12, pra 300,000 LEK në vit, që mbi investimin prej 500,000 LEK jep 60% në vit. Në letër duket shkëlqyeshëm.
Këtu hyn Daniel Kahneman me gabimin e planifikimit. Njerëzit i nënvlerësojnë rregullisht kohën dhe koston e planeve të tyre, edhe kur e dinë këtë prirje. Prandaj shembulli ynë shkon një hap më tej. Shtojmë 20% rezervë te kostoja, pra e marrim investimin 600,000 LEK me montim, transport dhe ndalesa të paparashikuara. Dhe e presim kursimin më të kujdesshëm, 20,000 LEK në muaj për vitin e parë. Me këto shifra periudha e kthimit bëhet 30 muaj dhe kthimi vjetor rreth 40%. Nëse investimi ia vlen edhe në skenarin e kujdesshëm, atëherë është vendim i shëndetshëm. Nëse ia vlen vetëm në skenarin optimist, prisni ose negocioni çmimin.
Te Qendra e Burimeve gjeni një fletë të thjeshtë pune për investimet. Shkruani koston e plotë, përfitimin mujor real, dhe fleta ju nxjerr periudhën e kthimit dhe kthimin vjetor, bashkë me skenarin e kujdesshëm. Mjafton një herë ta plotësoni dhe e keni metodë për çdo investim të ardhshëm.
Periudha e kthimit llogaritet si investim fillestar pjesëtuar me fluksin mujor neto inkremental. Kthimi i thjeshtë vjetor llogaritet si fluks vjetor neto pjesëtuar me investimin. Për investime mbi 2 deri 3 vjet jetë, metoda e saktë është vlera aktuale neto me normë skontimi sa kostoja e kapitalit të biznesit, ose norma e brendshme e kthimit e krahasuar me atë kosto. Në praktikën e biznesit të vogël shqiptar, ku kapitali shpesh është i pronarit, si normë minimale pranimi përdoret kthimi që pronari fiton nga alternativa më e mirë e sigurt, plus prim rreziku. Kujdes te ndarja mes fluksit të parasë dhe fitimit kontabël. Amortizimi ul fitimin, por nuk del nga arka. Vendimi i investimit merret mbi fluksin e parasë, ndërsa efekti tatimor i amortizimit trajtohet veçmas sipas normave fiskale në fuqi.
Nuk ka prag të vetëm për çdo biznes. Si orientim praktik, pajisjet e vogla priten të kthehen brenda 12 deri 24 muajve, ndërsa investimet e mëdha brenda jetës së tyre të dobishme me rezervë të bollshme. Sa më e gjatë periudha, aq më shumë rëndon te likuiditeti.
Edhe aty kërkohet një lidhje me shifra, qoftë e përafërt. Më shumë klientë, çmim pak më i lartë, ose staf që qëndron më gjatë. Nëse asnjë lidhje nuk gjendet dot, vendimi merret si shpenzim i vetëdijshëm, jo si investim.
Nëse keni një investim në tavolinë dhe doni t’i shihni shifrat me një sy të dytë, e llogarisim bashkë. Na gjeni te faqja e kontaktit ose shihni si punojmë te oferta.
Ne kujdesemi për kontabilitetin dhe taksat, në mënyrë që ju të kurseni kohë, para dhe të fokusoheni në rritjen e biznesit.
Kërko Ofertë
