SKK 12 Efekti i ndryshimeve të kurseve të këmbimit

Standardet kombëtare
Kryefaqe | Financë & Kontabilitet | Standardet Kombëtare të Kontabilitetit | SKK 12 Efekti i ndryshimeve të kurseve të këmbimit

Përgjigja e shkurtër

SKK 12 jep një rregull që zgjidh shumicën e rasteve. Në fund të periudhës, zërat monetarë në monedhë të huaj rivlerësohen me kursin e mbylljes dhe diferenca shkon në rezultat, ndërsa zërat jomonetarë të matur me kosto historike mbeten me kursin e ditës kur u blenë. Pra llogaria e arkëtueshme lëviz, makineria e blerë jashtë nuk lëviz.

Varianti në fuqiSKK 12 (2023), për periudhat që fillojnë më ose pas 1 janarit 2025
Njohja fillestareKursi spot i datës së transaksionit, paragrafi 11
Zërat monetarë në mbylljeKursi i mbylljes, paragrafi 13(a)
Zërat jomonetarë me kostoMbeten me kursin e datës së transaksionit, paragrafi 13(b)
Diferencat e këmbimitNë fitim ose humbje, paragrafi 15
Monedha e huajÇdo monedhë tjetër përveç lekut, paragrafi 5
Investimi neto në njësi të huajDiferencat në kapital, pa riklasifikim, paragrafi 18
HiperinflacioniNuk trajtohet fare nga ky standard

Verifikuar më 8 nëntor 2026 nga Andi Haxhillari, Kontabilist i Miratuar. Krahasuar me SKK 12 (2023), paragrafët 1 deri 35, variant me datë efektive 1 janar 2025, dhe me variantin e nëntorit 2015 me 38 paragrafë që ndodhet i bashkëngjitur më poshtë.

SKK 12 Efekti i ndryshimeve të kurseve të këmbimit, AlProfit Consult

Lexo edhe: Regjistrimi në TVSH, pragu dhe afati 15 ditë

Lexo edhe: Shpenzimet e zbritshme dhe fitimi i tatueshëm

Cili variant është në fuqi sot

Varianti i zbatueshëm është SKK 12 i përditësuar në vitin 2023. Ai zbatohet për periudhat kontabël që fillojnë më ose pas datës 1 janar 2025, në mënyrë prospektive. Kjo përcaktohet te paragrafi 34.

Varianti i nëntorit 2015 kishte 38 paragrafë, ai i vitit 2023 ka 35. Numrat e paragrafëve në këtë faqe janë ata të variantit në fuqi.

Çfarë rregullon ky standard

Paragrafi 4 jep tri fusha. Trajtimin kontabël të transaksioneve dhe të tepricave në monedhë të huaj. Përkthimin e veprimtarive jashtë vendit. Dhe përkthimin e pasqyrave në monedhën raportuese.

Instrumentet financiare në monedhë të huaj nuk trajtohen këtu. Ato shkojnë te SKK 3.

Standardi është i krahasueshëm me Seksionin 30 të Standardit Ndërkombëtar të Raportimit Financiar për Njësitë Ekonomike të Vogla dhe të Mesme, botuar në korrik 2015.

Zërat monetarë dhe ata jomonetarë

I gjithë standardi varet nga ky dallim, prandaj ia vlen një minutë.

Paragrafi 5 i përkufizon zërat monetarë si mjetet monetare të njësisë, si dhe aktivet dhe detyrimet që do të arkëtohen ose do të paguhen me një shumë të caktuar mjetesh monetare. Pra arka në euro, llogaria bankare në euro, kërkesat ndaj klientëve të huaj, detyrimet ndaj furnitorëve të huaj dhe kreditë në monedhë të huaj.

Zërat jomonetarë janë gjithçka tjetër. Inventarët, makineritë, ambientet, aktivet jomateriale, paradhëniet për mallra që do të merren.

Këtu duhet thënë diçka hapur. Standardi nuk e jep askund një përkufizim të shprehur për zërat jomonetarë. Ai i trajton vetëm në mënyrë funksionale, te paragrafi 13, sipas mënyrës se si maten. Kjo është mungesë e vetë tekstit, jo e këtij shpjegimi.

Monedha funksionale

Paragrafi 6 kërkon që njësia të identifikojë monedhën e mjedisit primar ekonomik ku operon. Për pothuajse çdo biznes që vepron në Shqipëri, kjo është leku.

Paragrafi 7 jep kriteret kryesore. Monedha që ndikon kryesisht çmimet e shitjes, dhe ajo që ndikon koston e punës, të materialeve dhe të shërbimeve.

Paragrafi 8 shton monedhën e financimit dhe monedhën e arkëtimeve nga veprimtaria.

Pra një biznes që shet në lekë, paguan paga në lekë dhe blen në lekë ka monedhë funksionale lekun, edhe nëse e ka një kredi në euro.

Cili kurs përdoret dhe kur

Në njohjen fillestare

Paragrafi 11 kërkon regjistrimin me kursin spot të datës së transaksionit. Paragrafi 12 e përcakton datën e transaksionit si datën kur plotësohen kushtet e njohjes.

I njëjti paragraf lejon një lehtësi praktike. Mund të përdoret kursi mesatar javor ose mujor, por jo kur luhatjet janë të mëdha.

Në datën e raportimit

Paragrafi 13 jep tri rregulla, dhe këto tri rregulla janë zemra e standardit.

Zërat monetarë konvertohen me kursin e mbylljes.

Zërat jomonetarë të matur me kosto historike mbeten me kursin e datës së transaksionit. Ata nuk preken fare nga lëvizja e kursit.

Zërat jomonetarë të matur me vlerë të drejtë konvertohen me kursin e datës kur u përcaktua ajo vlerë e drejtë.

Paragrafi 14 jep një zgjidhje për një rast të rrallë. Kur kursi është përkohësisht i padisponueshëm, përdoret kursi i parë i mëpasshëm i disponueshëm.

Ku njihen diferencat e këmbimit

Paragrafi 15 jep rregullin bazë. Diferenca lind kur kursi ndryshon midis datës së transaksionit dhe datës së shlyerjes, dhe ajo njihet në fitim ose humbje.

Nëse shlyerja bëhet brenda së njëjtës periudhë, e gjithë diferenca njihet atëherë. Nëse shlyerja kalon në një periudhë të mëvonshme, diferenca njihet periudhë pas periudhe deri në shlyerje.

Paragrafi 16 jep përjashtimin. Kur një standard tjetër kërkon njohjen e një shume drejtpërdrejt në kapital, për shembull rivlerësimi i aktiveve afatgjata sipas SKK 5, shuma përkthehet me kursin e datës së rivlerësimit dhe diferenca njihet gjithashtu në kapital.

Paragrafi 17 trajton huatë afatgjata brenda grupit që nuk planifikohet të shlyhen. Ato konsiderohen pjesë e investimit neto në njësinë e huaj. Kërkesat dhe detyrimet afatshkurtra nuk përfshihen.

Paragrafi 18 jep trajtimin e tyre. Në pasqyrat e veçanta, diferencat njihen në fitim ose humbje. Në pasqyrat e konsoliduara që përfshijnë të dyja njësitë, ato njihen në kapital dhe nuk riklasifikohen në fitim ose humbje as kur investimi shitet.

Përkthimi i një veprimtarie jashtë vendit

Paragrafi 19 kërkon konsolidimin me procedurat e zakonshme, përfshirë eliminimin e tepricave dhe të transaksioneve brenda grupit.

Paragrafi 22 jep një detaj që harrohet. Emri i mirë dhe rregullimet me vlerë të drejtë nga blerja e një njësie të huaj trajtohen si aktive dhe detyrime të asaj njësie, dhe përkthehen me kursin e mbylljes. Pra ato lëvizin çdo vit me kursin.

Paragrafët 26 deri 29 trajtojnë rastin kur monedha e raportimit ndryshon nga ajo funksionale. Aktivet dhe detyrimet përkthehen me kursin e mbylljes, përfshirë të dhënat krahasuese. Të ardhurat dhe shpenzimet përkthehen me kurset e datave të transaksioneve. Dhe diferencat njihen në kapital, pa u riklasifikuar më vonë në fitim ose humbje.

Ndryshimi i monedhës funksionale

Paragrafi 24 e kufizon rastin. Monedha funksionale ndryshon vetëm nëse ndryshojnë transaksionet, ngjarjet dhe kushtet bazë. Nuk është zgjedhje politike kontabël.

Paragrafi 23 kërkon zbatim prospektiv nga data e ndryshimit, dhe paragrafi 25 kërkon që të gjithë zërat të përkthehen me kursin e asaj date. Shumat që dalin për zërat jomonetarë bëhen kostoja e tyre historike që andej e tutje.

Shembull i llogaritur

SKK 12 nuk përmban asnjë shembull numerik. Shembujt që vijojnë janë ndërtuar nga ne me shifra të rrumbullakosura.

Një kërkesë ndaj një klienti të huaj

Më 15 nëntor 2026 shitet mall për 20,000 euro. Kursi i asaj dite është 101.5 lekë për euro. E ardhura njihet 2,030,000 lekë dhe lind një kërkesë po 2,030,000 lekë.

Më 31 dhjetor 2026 kursi i mbylljes është 103.2 lekë për euro. Kërkesa është zë monetar, prandaj rivlerësohet me 103.2 dhe bëhet 2,064,000 lekë. Diferenca 34,000 lekë njihet e ardhur në rezultatin e vitit 2026.

E ardhura nga shitja mbetet 2,030,000 lekë. Ajo nuk riformulohet, sepse ishte transaksion i kryer me kursin e asaj dite.

Më 10 mars 2027 klienti paguan, me kurs 102.0 lekë për euro, pra 2,040,000 lekë. Krahasuar me 2,064,000 lekë që mbante bilanci, lind një humbje 24,000 lekë në rezultatin e vitit 2027.

Efekti total i dy viteve është 34,000 minus 24,000, pra 10,000 lekë. Dhe kjo është pikërisht diferenca midis 2,040,000 lekëve të arkëtuara dhe 2,030,000 lekëve të njohura si e ardhur.

Një makineri e blerë jashtë

Më 10 maj 2026 blihet një makineri për 15,000 euro, me kurs 100.8 lekë për euro. Ajo hyn në bilanc me 1,512,000 lekë.

Më 31 dhjetor 2026 kursi është 103.2 lekë për euro. Makineria nuk rivlerësohet. Ajo është zë jomonetar i matur me kosto historike, dhe paragrafi 13(b) e mban me kursin e datës së transaksionit.

Pra në bilanc mbetet 1,512,000 lekë minus amortizimi, dhe kështu do të mbetet edhe pas pesë vitesh, sado që të lëvizë kursi. Amortizimi llogaritet gjithmonë mbi 1,512,000 lekë.

Krahasimi i dy shembujve është gjithë standardi. E njëjta monedhë, e njëjta datë mbyllje, dy trajtime krejt të ndryshme, sepse njëri zë është monetar dhe tjetri jo.

Shënimet shpjeguese

Paragrafi 30 kërkon dy gjëra. Shumën e diferencave të kursit të njohura në fitim ose humbje, përveç atyre që vijnë nga matja me vlerë të drejtë e instrumenteve financiare sipas SKK 3. Dhe diferencën neto të njohur në kapital si zë i veçantë, me rakordim midis fillimit dhe fundit të periudhës.

Paragrafi 32 kërkon të deklarohet monedha e raportimit. Nëse ajo ndryshon nga monedha funksionale, kjo thuhet, jepet informacion për monedhën funksionale dhe shpjegohet arsyeja.

Paragrafi 33 kërkon të deklarohet çdo ndryshim i monedhës funksionale, me arsyen.

Gabimet që shohim

Gabimi i parë është rivlerësimi i aktiveve të blera jashtë vendit në fund të vitit. Makineritë dhe ambientet janë zëra jomonetarë dhe nuk preken nga kursi i mbylljes.

Gabimi i dytë është lënia pa rivlerësuar e llogarive në monedhë të huaj. Arka, banka, klientët dhe furnitorët në euro duhet të sillen me kursin e mbylljes çdo datë raportimi.

Gabimi i tretë është riformulimi i të ardhurës së shitjes kur ndryshon kursi. E ardhura mbetet me kursin e ditës së transaksionit. Lëviz vetëm kërkesa.

Gabimi i katërt është përdorimi i një kursi mesatar vjetor edhe kur luhatjet kanë qenë të mëdha. Paragrafi 12 e lejon mesataren vetëm kur luhatjet janë të vogla.

Gabimi i pestë është mosndarja e paradhënieve. Një paradhënie e dhënë për mallra që do të merren nuk arkëtohet me para, prandaj nuk sillet si zë monetar.

Pyetjet më të shpeshta

Cilin kurs përdor në fund të vitit?

Kursin e mbylljes, por vetëm për zërat monetarë. Zërat jomonetarë të matur me kosto historike mbeten me kursin e datës kur u njohën.

A rivlerësohet makineria e blerë në euro?

Jo. Ajo është zë jomonetar i matur me kosto historike. Vlera në lekë ngelet ajo e datës së blerjes.

Ku shkon diferenca e kursit?

Në fitim ose humbje, sipas paragrafit 15. Përjashtim bëjnë rastet e paragrafëve 16 dhe 18, që lidhen me kapitalin.

A mund të përdor një kurs mesatar mujor?

Po, për arsye praktike, sipas paragrafit 12. Por jo kur luhatjet brenda periudhës kanë qenë të mëdha.

Cila është monedha funksionale e një biznesi shqiptar që shet në euro?

Varet nga kriteret e paragrafëve 7 dhe 8, jo nga monedha e faturave. Nëse pagat, qiraja dhe shumica e kostove janë në lekë, monedha funksionale mbetet leku.

Si trajtohet një hua afatgjatë nga shoqëria mëmë e huaj?

Nëse nuk planifikohet të shlyhet, ajo është pjesë e investimit neto. Në pasqyrat e veçanta diferencat shkojnë në rezultat, në pasqyrat e konsoliduara në kapital, pa riklasifikim të mëvonshëm.

A trajton ky standard ekonomitë hiperinflacioniste?

Jo. Fjala hiperinflacion nuk shfaqet askund në tekst. Nuk ka asnjë seksion për to.

A duhet rillogaritur viti 2024 sipas variantit të ri?

Jo. Paragrafi 34 kërkon zbatim prospektiv.

Kufizim i shkruar hapur

Përmbajtja e kësaj faqeje mbështetet te leximi i variantit 2023 në faqen e Këshillit Kombëtar të Kontabilitetit. Paragrafët janë përmbledhur me fjalët tona, nuk janë citime fjalë për fjalë.

Kursi i këmbimit nuk vendoset nga ky standard. Për kurset zyrtare përdoret burimi i Bankës së Shqipërisë, dhe shifrat e shembujve më sipër janë ilustruese, jo kurse reale të atyre datave.

PDF-ja e bashkëngjitur më poshtë është varianti i nëntorit 2015 me 38 paragrafë dhe numërimi i tij nuk përputhet me variantin në fuqi.

Baza ligjore

SKK 12 “Efekti i ndryshimeve të kurseve të këmbimit”, i përditësuar në vitin 2023, paragrafët 1 deri 35. Datë efektive 1 janar 2025, me zbatim prospektiv sipas paragrafit 34.

Standardi i referohet “ligjit për kontabilitetin” pa e cituar me numër. Ligji në fuqi është ligji nr. 25/2018 “Për kontabilitetin dhe pasqyrat financiare”, i ndryshuar me ligjin nr. 87/2026.

Lidhje me standardet e tjera. Instrumentet financiare te SKK 3. Rivlerësimi i aktiveve afatgjata te SKK 5. Konsolidimi dhe emri i mirë te SKK 9. Materialiteti te paragrafët 64 deri 68 të SKK 1.

Teksti zyrtar i standardit

Skedari i mëposhtëm është varianti i nëntorit 2015 me 38 paragrafë, ai që ndodhet në bibliotekën tonë dhe që ishte në fuqi deri në fund të vitit 2024. Teksti i zbatueshëm sot është varianti i përditësuar i vitit 2023 me 35 paragrafë.

Burimi i tekstit zyrtar: Këshilli Kombëtar i Kontabilitetit, standardet me datë efektive 1 janar 2025.

Rivlerësimi i zërave në monedhë të huaj në çdo mbyllje periudhe është punë rutinë që e bëjmë për klientët tanë, bashkë me rakordimin e diferencave te shënimet.

SHIKO ÇMIMET

GDPR