Përgjigja e shkurtër
SKK 9 rregullon dy gjëra të lidhura. Si kontabilizohet blerja e një biznesi dhe kur e si përgatiten pasqyrat e konsoliduara. Metoda është një e vetme, ajo e blerjes. Dhe dallimi më i madh nga praktika ndërkombëtare është se emri i mirë këtu amortizohet, nuk mbahet i pandryshuar me test vjetor zhvlerësimi.
| Varianti në fuqi | SKK 9 (2023), për periudhat që fillojnë më ose pas 1 janarit 2025 |
| Metoda | Vetëm metoda e blerjes, pa alternativë, paragrafi 9 |
| Data e blerjes | Kur merret efektivisht kontrolli, jo mbyllja ligjore, paragrafi 13 |
| Kostot e këshilltarëve | Hyjnë në koston e kombinimit, paragrafi 20 |
| Kostot e financimit | Nuk hyjnë. Trajtohen te SKK 3, paragrafi 20 |
| Emri i mirë | Amortizohet. Deri në dhjetë vjet kur jeta nuk vlerësohet dot, paragrafi 30 |
| Emri i mirë negativ | Njihet menjëherë në fitim ose humbje, paragrafi 31 |
| Interesi jokontrollues | Në përpjesëtim me aktivet neto të identifikueshme, paragrafi 23 |
| Afati i rregullimeve | Dymbëdhjetë muaj pas datës së blerjes, paragrafi 26 |
Verifikuar më 8 nëntor 2026 nga Andi Haxhillari, Kontabilist i Miratuar. Krahasuar me SKK 9 (2023), paragrafët 1 deri 70, variant me datë efektive 1 janar 2025, dhe me variantin e nëntorit 2015 me 65 paragrafë që ndodhet i bashkëngjitur më poshtë.

Lexo edhe: Si hapet sh.p.k. në Shqipëri, udhëzues i plotë
Lexo edhe: Tatimi i dividendit, si shpërndahet fitimi i shoqërisë
Varianti i zbatueshëm është SKK 9 i përditësuar në vitin 2023. Ai zbatohet për periudhat kontabël që fillojnë më ose pas datës 1 janar 2025, në mënyrë prospektive. Kjo përcaktohet te paragrafi 69.
Varianti i nëntorit 2015 kishte 65 paragrafë, ai i vitit 2023 ka 70. Numrat e paragrafëve në këtë faqe janë ata të variantit në fuqi.
Paragrafi 4 e jep fushën me radhë. Identifikimin e blerësit. Matjen e kostos së kombinimit. Shpërndarjen e asaj kostoje te aktivet, detyrimet dhe provizionet e marra. Trajtimin e emrit të mirë në kohën e kombinimit dhe më pas. Rrethanat kur përgatiten pasqyra të konsoliduara dhe procedurat e tyre. Si dhe pasqyrat e veçanta e ato të kombinuara.
I njëjti paragraf jep një lehtësi praktike që pak e dinë. Një njësi kontrolluese që nuk është njësi ekonomike me interes publik mund t’i paraqesë pasqyrat e veçanta sipas këtij standardi, edhe nëse pasqyrat e konsoliduara i paraqet sipas standardeve ndërkombëtare.
Paragrafi 5 nxjerr jashtë tri raste. Kombinimet nën kontroll të përbashkët, kur e njëjta palë kontrollon para dhe pas dhe ky kontroll nuk është kalimtar. Formimin e një sipërmarrjeje të përbashkët. Dhe blerjen e një grupi aktivesh që nuk përbëjnë një biznes.
Dallimi i fundit është praktik. Blerja e një dyqani me pajisje, stok dhe punonjës mund të jetë biznes. Blerja vetëm e stokut dhe e pajisjeve nuk është.
Paragrafi 9 thotë se të gjitha kombinimet e biznesit kontabilizohen me metodën e blerjes. Nuk jepet asnjë alternativë.
Paragrafi 16 e ndan punën në tri hapa. Identifikimi i blerësit. Matja e kostos së kombinimit. Shpërndarja e kostos te aktivet, detyrimet dhe provizionet e blera.
Blerësi është njësia që merr kontrollin. Kur kjo nuk është e dukshme, paragrafi 18 jep tregues, pra vlerën e drejtë më të madhe, pagesën me mjete monetare ose aktive, dhe kontrollin mbi shumicën e ekipit drejtues.
Paragrafi 11 heq nga tryeza një rast që shpesh trajtohet gabim. Bashkimi i shoqërisë mëmë me një njësi që ajo e kontrollon plotësisht nuk është kombinim biznesi, sepse ato formonin një njësi të vetme ekonomike edhe më parë.
Paragrafi 13 e përcakton si datën kur blerësi merr efektivisht kontrollin. Mbyllja ligjore e transaksionit nuk është domosdoshmërisht e njëjta datë.
Kjo ka pasojë në rezultat. Nga data e blerjes e tutje, blerësi njeh pjesën e tij në aktivet, detyrimet, të ardhurat dhe shpenzimet e njësisë së blerë. Një muaj ndryshim në datë lëviz një muaj rezultat.
Paragrafi 14 lejon një lehtësi. Mund të përdoren pasqyrat e muajit më të afërt me datën e blerjes, nëse nuk ndryshojnë materialisht nga informacioni i asaj date.
Paragrafi 19 e përbën koston nga vlerat e drejta të aktiveve të dhëna, të detyrimeve të lindura ose të marra përsipër dhe të instrumenteve të kapitalit të emetuara, plus kostot e drejtpërdrejta.
Paragrafi 20 bën ndarjen që gabohet më shpesh. Kostot e drejtpërdrejta, si tarifat e këshilltarëve dhe noterizimi, hyjnë në kosto. Kostot e sigurimit të financimit nuk hyjnë. Ato trajtohen sipas SKK 3.
Pra komisioni i avokatit dhe i vlerësuesit shtohet te kostoja, ndërsa komisioni i disbursimit të kredisë me të cilën u pagua blerja nuk shtohet.
Paragrafët 21 dhe 22 trajtojnë rregullimin e kushtëzuar nga ngjarje të ardhshme, pra pjesën e çmimit që varet nga performanca e ardhshme. Ajo përfshihet në kosto në datën e blerjes nëse është e mundshme dhe matet besueshëm. Nëse bëhet e mundshme më vonë, trajtohet si rregullim i kostos.
Paragrafi 23 kërkon matjen e aktiveve të identifikueshme, të detyrimeve dhe të detyrimeve të kushtëzuara me vlerën e drejtë në datën e blerjes. Aktivet dhe detyrimet tatimore të shtyra bëjnë përjashtim dhe maten sipas SKK 11.
I njëjti paragraf jep rregullin për interesin jokontrollues. Ai matet në përpjesëtim me aktivet neto të identifikueshme, jo me vlerën e drejtë të plotë të pjesës së pakicës.
Paragrafi 25 vendos një kufi kohor logjik. Njihen vetëm zërat që ekzistojnë në datën e blerjes. Blerësi nuk njeh detyrime për humbje të ardhshme. Ristrukturimi njihet vetëm nëse ekzistonte si detyrim në atë datë.
Paragrafi 26 jep afatin e rregullimeve. Kur kontabiliteti fillestar është i paplotë, njihen shuma të përkohshme, dhe korrigjimet retrospektive bëhen brenda dymbëdhjetë muajve pas datës së blerjes. Pas këtij afati rregullohet vetëm gabimi, sipas SKK 1.
Paragrafi 29 e përkufizon si tepricën e kostos së kombinimit mbi interesin e blerësit në vlerën e drejtë neto të aktiveve, detyrimeve dhe detyrimeve të kushtëzuara të identifikueshme. Ai njihet aktiv.
Paragrafi 30 jep rregullin që e ndan më shumë këtë standard nga praktika ndërkombëtare. Emri i mirë matet me kosto minus amortizimin e akumuluar dhe zhvlerësimin e akumuluar. Pra ai amortizohet.
Kur jeta e dobishme nuk vlerësohet dot me besueshmëri, ajo supozohet deri në dhjetë vjet. I njëjti supozim shfaqet edhe te paragrafi 96 i SKK 5.
Paragrafi 31 trajton emrin e mirë negativ, pra rastin kur interesi i blerësit në vlerën e drejtë neto tejkalon koston. Hapi i parë nuk është njohja, por rivlerësimi i identifikimit dhe i matjes së aktiveve, detyrimeve dhe kostos. Vetëm teprica që mbetet pas këtij rivlerësimi njihet menjëherë në fitim ose humbje.
Pra një blerje nën vlerë nuk kalon te rezervat. Ajo kalon te rezultati i vitit, dhe vetëm pasi të jetë verifikuar se nuk vjen nga një matje e gabuar.
Paragrafi 33 kërkon që shoqëria mëmë të paraqesë pasqyra të konsoliduara që përfshijnë të gjitha njësitë e kontrolluara, me përjashtimet e paragrafit 35.
Paragrafi 37 jep prezumimin. Kontrolli prezumohet kur zotërohet më shumë se gjysma e të drejtës votuese. Por paragrafi 38 shton se kontrolli mund të arrihet edhe përmes opsioneve, instrumenteve të konvertueshme ose nëpërmjet një agjenti.
Paragrafi 36 shtrin konsolidimin edhe te njësitë me qëllim të veçantë, kur thelbi i marrëdhënies tregon kontroll. Treguesit janë te paragrafi 46, pra natyra e veprimtarisë, fuqia vendimmarrëse dhe shumica e përfitimeve ose e rreziqeve.
Paragrafët 39 deri 41 heqin tri arsye që përdoren shpesh për të mos konsoliduar. Organizatat investuese nuk përjashtohen automatikisht. Veprimtari të ndryshme biznesi nuk janë arsye. Dhe vendi ku vepron njësia nuk ka rëndësi.
Paragrafi 42 jep një përjashtim për raste shumë të rralla, kur informacioni nuk sigurohet dot pa shpenzime ose vonesa të pajustifikueshme, ose kur kufizime të forta afatgjata e pengojnë mëmën të ushtrojë të drejtat e saj.
Paragrafi 43 jep lehtësinë praktike më të përdorshme. Pasqyra të konsoliduara nuk kërkohen kur të gjitha njësitë e kontrolluara janë jomateriale.
Paragrafi 47 kombinon zërat një për një, eliminon investimin e mëmës në çdo njësi të kontrolluar dhe e paraqet interesin jokontrollues veçmas.
Paragrafi 49 kërkon eliminimin e plotë të tepricave dhe të transaksioneve brenda grupit. Pra shitjet nga njëra shoqëri te tjetra nuk mbeten as si të ardhura, as si fitim i parealizuar në stok.
Paragrafët 50 dhe 51 trajtojnë datat. Pasqyrat përgatiten në të njëjtën datë raportimi. Kur kjo është e vështirë, lejohet datë tjetër me shpjegime, por nëse diferenca kalon tre muaj, duhet pasqyrë e ndërmjetme.
Paragrafi 52 kërkon politika kontabël të njëjta për gjithë grupin, me rregullime kur duhen.
Paragrafi 53 përcakton fillimin dhe fundin. Konsolidimi fillon nga data e blerjes dhe mbaron në datën e heqjes dorë nga kontrolli, me diferencën e shitjes në fitim ose humbje.
Paragrafi 55 i paraqet në kapital, veçmas nga kapitali i aksionarëve të mëmës, dhe fitimin që u atribuohet si zë më vete në pasqyrën e performancës.
Paragrafi 56 jep një rregull që befason. Fitimi ose humbja u atribuohet të dyve, edhe nëse kjo e çon interesin jokontrollues në tepricë negative. Humbjet nuk ndalen te zeroja.
Paragrafi 57 thotë se ky standard nuk kërkon paraqitjen e pasqyrave të veçanta. Ato janë zgjedhje, jo detyrim.
Paragrafi 59 jep tri politika të mundshme për investimet në njësitë e kontrolluara, kur pasqyra të veçanta përgatiten. Kosto minus zhvlerësim. Vlerë e drejtë. Ose metoda e kapitalit neto. Politika e zgjedhur zbatohet për të gjitha investimet e së njëjtës klasë.
SKK 9 nuk përmban asnjë shembull numerik. Shembulli që vijon është ndërtuar nga ne me shifra të rrumbullakosura.
Shoqëria A blen 80 për qind të shoqërisë B për 40,000,000 lekë. Paguan edhe 1,500,000 lekë tarifa këshilltarësh dhe noterizimi. Blerja financohet me kredi, me 900,000 lekë komision disbursimi.
Hapi i parë është kostoja e kombinimit. Ajo është 40,000,000 plus 1,500,000, pra 41,500,000 lekë. Komisioni i kredisë 900,000 lekë nuk hyn, sipas paragrafit 20.
Hapi i dytë është matja e asaj që blihet. Vlera e drejtë e aktiveve neto të identifikueshme të shoqërisë B në datën e blerjes vlerësohet 36,000,000 lekë. Interesi i blerësit është 80 për qind e kësaj shume, pra 28,800,000 lekë.
Hapi i tretë është emri i mirë. Ai del 41,500,000 minus 28,800,000, pra 12,700,000 lekë.
Interesi jokontrollues matet 20 për qind e 36,000,000 lekëve, pra 7,200,000 lekë, dhe paraqitet brenda kapitalit të konsoliduar.
Nëse jeta e dobishme e emrit të mirë nuk vlerësohet dot me besueshmëri, ai amortizohet deri në dhjetë vjet, pra 1,270,000 lekë në vit. Ky amortizim ul rezultatin e konsoliduar çdo vit, dhe shumë drejtues nuk e presin sepse e kanë lexuar praktikën ndërkombëtare, ku emri i mirë nuk amortizohet.
Po të ishte çmimi 26,000,000 lekë në vend të 40,000,000 lekëve, kostoja do të ishte 27,500,000 lekë dhe interesi i blerësit 28,800,000 lekë. Teprica 1,300,000 lekë është emër i mirë negativ. Sipas paragrafit 31, së pari rivlerësohen matjet, dhe vetëm ajo që mbetet njihet menjëherë në fitimin e vitit.
Paragrafi 62 kërkon për kombinimet e kryera gjatë periudhës emrat dhe përshkrimet e njësive, datën e blerjes, përqindjen e kapitalit të blerë, koston dhe përbërësit e saj, vlerat e njohura për çdo klasë aktivesh dhe detyrimesh përfshirë emrin e mirë, dhe fitimet e njohura në fitim ose humbje.
Paragrafi 63 kërkon një rakordim të emrit të mirë midis fillimit dhe fundit të periudhës, duke treguar veçmas kombinimet e reja, humbjet nga zhvlerësimi, nxjerrjet jashtë përdorimit dhe ndryshimet e tjera. Nuk kërkohet për periudhat e mëparshme.
Paragrafi 64 kërkon te pasqyrat e konsoliduara deklarimin se janë të tilla, bazën e kontrollit, ndryshimet në datat e raportimit dhe kufizimet domethënëse për transferimin e fondeve si dividendë ose për shlyerjen e huave.
Paragrafi 66 trajton rastin e përjashtimit nga konsolidimi. Shënimet japin emrin dhe selinë e mëmës që përgatit pasqyrat e konsoliduara dhe arsyen e përjashtimit, dhe njësia e përjashtuar publikon pasqyrat e konsoliduara të mëmës bashkë me raportin e ecurisë vjetore dhe raportin e auditimit.
Gabimi i parë është përfshirja e kostove të financimit në koston e kombinimit. Paragrafi 20 i dërgon te SKK 3.
Gabimi i dytë është mbajtja e emrit të mirë pa amortizim, me bindjen se mjafton testi vjetor i zhvlerësimit. Paragrafi 30 kërkon amortizim.
Gabimi i tretë është njohja e një provizioni ristrukturimi në datën e blerjes, kur ai detyrim nuk ekzistonte ende te njësia e blerë. Paragrafi 25 e ndalon.
Gabimi i katërt është matja e interesit jokontrollues me vlerë të drejtë të plotë. Paragrafi 23 kërkon përpjesëtimin me aktivet neto të identifikueshme.
Gabimi i pestë janë datat e ndryshme të raportimit brenda grupit, pa pasqyrë të ndërmjetme kur diferenca kalon tre muaj. Paragrafi 51 e kërkon atë pasqyrë.
Paragrafi 43 thotë se pasqyra të konsoliduara nuk kërkohen kur të gjitha njësitë e kontrolluara janë jomateriale. Vlerësimi i materialitetit duhet dokumentuar, jo supozuar.
Po. Ky është rregulli kombëtar, te paragrafi 30, dhe ai ndryshon nga praktika ndërkombëtare. Kur jeta nuk vlerësohet dot, supozohet deri në dhjetë vjet.
Dymbëdhjetë muaj nga data e blerjes, sipas paragrafit 26. Pas këtij afati, ndryshimi lejohet vetëm si korrigjim gabimi sipas SKK 1.
Varet nëse ato aktive përbëjnë një biznes. Paragrafi 5 e përjashton blerjen e një grupi aktivesh që nuk janë biznes. Prania e punonjësve, e proceseve dhe e një veprimtarie që vazhdon është ajo që e ndan.
Në fitimin ose humbjen e vitit, por vetëm pasi të jenë rivlerësuar matjet. Ky është dyhapëshi i paragrafit 31.
Po, nëse nuk jeni njësi ekonomike me interes publik. Kjo lejohet shprehimisht te paragrafi 4.
Jo. Paragrafi 69 kërkon zbatim prospektiv.
Përmbajtja e kësaj faqeje mbështetet te leximi i variantit 2023 në faqen e Këshillit Kombëtar të Kontabilitetit. Paragrafët janë përmbledhur me fjalët tona, nuk janë citime fjalë për fjalë.
Lista e plotë e kushteve të përjashtimit nga konsolidimi te paragrafi 35 nuk na doli e lexueshme në tërësi. Prandaj këtu kemi përmendur vetëm dy elemente të saj, miratimin nga pjesa tjetër e aksionarëve dhe publikimin e pasqyrave të konsoliduara nga mëma. Para se të mbështeteni te ky përjashtim, lexoni paragrafin 35 në tekstin zyrtar.
PDF-ja e bashkëngjitur më poshtë është varianti i nëntorit 2015 me 65 paragrafë dhe numërimi i tij nuk përputhet me variantin në fuqi.
SKK 9 “Kombinimet e bizneseve dhe konsolidimi”, i përditësuar në vitin 2023, paragrafët 1 deri 70. Datë efektive 1 janar 2025, me zbatim prospektiv sipas paragrafit 69.
Standardi i referohet “ligjit për kontabilitetin” pa e cituar me numër. Ligji në fuqi është ligji nr. 25/2018 “Për kontabilitetin dhe pasqyrat financiare”, i ndryshuar me ligjin nr. 87/2026.
Lidhje me standardet e tjera. Instrumentet financiare dhe kostot e financimit te SKK 3. Amortizimi dhe zhvlerësimi i emrit të mirë te SKK 5. Detyrimet e kushtëzuara te SKK 6. Tatimi i shtyrë te SKK 11. Investimet në pjesëmarrje te SKK 14.
Skedari i mëposhtëm është varianti i nëntorit 2015 me 65 paragrafë, ai që ndodhet në bibliotekën tonë dhe që ishte në fuqi deri në fund të vitit 2024. Teksti i zbatueshëm sot është varianti i përditësuar i vitit 2023 me 70 paragrafë.
Burimi i tekstit zyrtar: Këshilli Kombëtar i Kontabilitetit, standardet me datë efektive 1 janar 2025.
Një blerje biznesi vendos emrin e mirë, amortizimin e tij dhe strukturën e pasqyrave për vite me radhë. Ne e ndërtojmë këtë llogaritje bashkë me dokumentimin që kërkon auditi.
