SKK 14 Investimet në pjesëmarrje dhe sipërmarrje të përbashkëta

Standardet kombëtare
Kryefaqe | Financë & Kontabilitet | Standardet Kombëtare të Kontabilitetit | SKK 14 Investimet në pjesëmarrje dhe sipërmarrje të përbashkëta

Përgjigja e shkurtër

SKK 14 trajton investimet ku keni ndikim të ndjeshëm por jo kontroll, dhe sipërmarrjet e kontrolluara bashkërisht. Ndikimi i ndjeshëm prezumohet mbi 20 për qind të votave. Pastaj zgjidhni një nga tre modelet, dhe ajo zgjedhje ndryshon edhe rezultatin edhe bilancin, sepse dividendi te njëri model është e ardhur dhe te tjetri jo.

Varianti në fuqiSKK 14 (2023), për periudhat që fillojnë më ose pas 1 janarit 2025
Ndikimi i ndjeshëmPrezumohet mbi 20% të së drejtës votuese, paragrafi 7
Tre modeletKosto, kapital neto ose vlerë e drejtë, paragrafi 8
ZgjedhjaNjë model për të gjitha pjesëmarrjet, jo një për secilën
Dividendi te modeli i kostosNjihet e ardhur, paragrafi 10
Dividendi te kapitali netoUl vlerën e investimit, paragrafi 11(a)
HumbjetNdalen kur investimi arrin zero, paragrafi 11(f)
Konsolidimi proporcionalNuk parashikohet nga ky standard

Verifikuar më 8 nëntor 2026 nga Andi Haxhillari, Kontabilist i Miratuar. Krahasuar me SKK 14 (2023), paragrafët 1 deri 37, variant me datë efektive 1 janar 2025, dhe me variantin e nëntorit 2015 që ndodhet i bashkëngjitur më poshtë.

SKK 14 Investimet në pjesëmarrje dhe sipërmarrje të përbashkëta, AlProfit Consult

Lexo edhe: Tatimi i dividendit, si shpërndahet fitimi i shoqërisë

Lexo edhe: Si hapet sh.p.k. në Shqipëri, udhëzues i plotë

Cili variant është në fuqi sot

Varianti i zbatueshëm është SKK 14 i përditësuar në vitin 2023. Ai zbatohet për periudhat kontabël që fillojnë më ose pas datës 1 janar 2025, në mënyrë prospektive. Kjo përcaktohet te paragrafi 36. Standardi ka gjithsej 37 paragrafë.

Çfarë mbulon

Paragrafi 4 jep dy fusha. Trajtimin e pjesëmarrjeve në pasqyrat e konsoliduara dhe të veçanta të një investitori që nuk është shoqëri mëmë. Dhe interesat në sipërmarrje të përbashkëta, për të njëjtin investitor.

Paragrafët 6 deri 12 janë për pjesëmarrjet. Paragrafët 14 deri 28 janë për sipërmarrjet e përbashkëta.

Standardi është i krahasueshëm me Seksionet 14 dhe 15 të Standardit Ndërkombëtar të Raportimit Financiar për Njësitë Ekonomike të Vogla dhe të Mesme, botuar në korrik 2015.

Kur ka ndikim të ndjeshëm

Paragrafi 5 e përkufizon si aftësinë për të marrë pjesë në vendimet financiare dhe të shfrytëzimit të një njësie, pa pasur kontroll mbi ato vendime. Pjesëmarrja është njësia ku ju e keni atë ndikim.

Paragrafi 7 jep prezumimin, dhe kjo është e vetmja përqindje në gjithë standardin. Ndikimi i ndjeshëm prezumohet kur zotërohet më shumë se 20 për qind e së drejtës votuese.

Prezumimi punon në të dy drejtimet. Ndikimi mund të ekzistojë edhe nën 20 për qind, kur kjo demonstrohet qartë, për shembull me një vend në organin drejtues ose me një marrëveshje aksionarësh. Dhe nuk përjashtohet vetëm sepse një palë tjetër zotëron shumicën.

Paragrafi 6 shton se pjesëmarrja mund të jetë edhe një njësi e paorganizuar juridikisht.

Tre modelet dhe pse ka rëndësi cili zgjidhet

Paragrafi 8 kërkon që investitori t’i trajtojë të gjitha investimet e tij në pjesëmarrje me të njëjtin model. Nuk lejohet një model për njërën dhe një tjetër për tjetrën.

Modeli i kostos

Paragrafi 9 kërkon kosto minus zhvlerësimi i akumuluar, me zhvlerësimin sipas SKK 3.

Paragrafi 10 jep pasojën praktike. Dividendët dhe shpërndarjet e tjera njihen si të ardhura, pavarësisht nëse vijnë nga fitime të krijuara para ose pas blerjes.

Modeli i kapitalit neto

Paragrafi 11 e ndërton hap pas hapi. Pjesa juaj në rezultatin e pjesëmarrjes rrit ose ul vlerën e investimit dhe kalon në rezultatin tuaj. Shpërndarjet e marra e ulin vlerën kontabël të investimit, pra nuk janë e ardhur.

Fitimet dhe humbjet e parealizuara nga transaksionet me pjesëmarrjen eliminohen sipas masës së interesit, në të dyja drejtimet.

Datat e pasqyrave duhet të përputhen me tuajat, ose përdoren pasqyrat më të fundit me rregullime për ngjarje të rëndësishme. Politikat kontabël të ndryshme rregullohen, përveç kur kjo është e pamundur.

Zhvlerësimi te ky model dërgon te SKK 5, jo te SKK 3, dhe investimi testohet si një aktiv i vetëm, pa e testuar veçmas emrin e mirë të nënkuptuar.

Modeli i vlerës së drejtë

Paragrafi 12 kërkon njohje fillestare me çmimin e transaksionit, pastaj vlerë të drejtë në çdo datë raportimi, me ndryshimet në fitim ose humbje. Kur matja e besueshme bëhet praktikisht e pamundur pa kosto të panevojshme, kalohet te modeli i kostos.

Paragrafi 13 i klasifikon investimet në pjesëmarrje si aktive afatgjata.

Kur humbjet e kalojnë investimin

Paragrafi 11(f) jep një rregull që shumë e harrojnë. Njohja e pjesës në humbje ndalet kur interesi arrin zero.

Humbjet e mëtejshme njihen me provizion vetëm nëse investitori ka detyrime ligjore ose konstruktive, ose ka bërë pagesa në emër të pjesëmarrjes.

Dhe kur pjesëmarrja kthehet në fitim, investitori nuk fillon menjëherë të njohë pjesën e tij. Ai e njeh vetëm pasi fitimet të kenë mbuluar humbjet e panjohura.

Kur mbaron ndikimi

Paragrafi 11(g) jep tri rrugë dalje, dhe secila ka trajtim të vetin.

Nëse pjesëmarrja bëhet njësi e kontrolluar ose sipërmarrje e përbashkët, interesi i mbajtur rimatet me vlerë të drejtë dhe fitimi ose humbja neto njihet në rezultat.

Nëse ndikimi humbet me shitje të plotë ose të pjesshme, investimi çregjistrohet dhe njihet diferenca midis shumës së marrë plus vlerës së drejtë të interesit të mbetur, dhe vlerës kontabël në atë datë. Interesi i mbetur trajtohet sipas SKK 3.

Nëse ndikimi humbet për arsye të tjera përveç shitjes, vlera kontabël e asaj date bëhet kostoja e re dhe investimi kontabilizohet sipas SKK 3.

Sipërmarrjet e kontrolluara bashkërisht

Paragrafi 14 e përkufizon kontrollin e përbashkët. Ai ekziston kur vendimet kryesore kërkojnë pëlqimin unanim të palëve që e ndajnë kontrollin. Shumica nuk mjafton.

Paragrafi 15 jep tri lloje, dhe trajtimi ndryshon për secilin.

Aktivitete të kontrolluara së bashku

Secili sipërmarrës përdor aktivet dhe financimin e vet. Ai njeh aktivet, detyrimet dhe shpenzimet e veta, plus pjesën e të ardhurave që i takon sipas marrëveshjes. Nuk krijohet njësi e re.

Aktive të kontrolluara së bashku

Sipërmarrësi njeh pjesën e vet të aktiveve, detyrimet e veta dhe pjesën e detyrimeve të përbashkëta, të ardhurat nga shitja e pjesës së vet dhe shpenzimet e veta.

Njësi e kontrolluar së bashku

Këtu ekziston një njësi më vete. Paragrafi 21 kërkon zgjedhjen e një modeli për të gjitha investimet e këtij lloji, kosto, kapital neto ose vlerë e drejtë, me të njëjtat rregulla si te pjesëmarrjet.

Paragrafi 26 trajton rastin kur sipërmarrësi kontribuon ose shet aktive te sipërmarrja. Ai njeh vetëm pjesën e fitimit që u takon sipërmarrësve të tjerë. Humbja nga zhvlerësimi njihet plotësisht.

Paragrafi 27 trajton rastin e kundërt. Kur blen aktive nga sipërmarrja, nuk njeh fitim derisa t’ia rishesë një pale të pavarur.

Paragrafi 28 mbyll rrethin. Nëse sipërmarrësi nuk ka kontroll të përbashkët, kontabilizon sipas SKK 3, ose sipas rregullave të pjesëmarrjeve nëse ka ndikim të ndjeshëm.

Shembull i llogaritur

SKK 14 nuk përmban asnjë shembull numerik. Shembulli që vijon është ndërtuar nga ne me shifra të rrumbullakosura.

Një shoqëri blen 30 për qind të një shoqërie tjetër për 12,000,000 lekë. Gjatë vitit, shoqëria e investuar realizon fitim 5,000,000 lekë dhe shpërndan dividend 2,000,000 lekë.

Me modelin e kostos, investimi mbetet 12,000,000 lekë në bilanc. Dividendi i marrë, pra 30 për qind e 2,000,000 lekëve ose 600,000 lekë, njihet e ardhur e vitit.

Me modelin e kapitalit neto, pjesa në fitim është 30 për qind e 5,000,000 lekëve, pra 1,500,000 lekë, dhe ajo njihet në rezultat dhe e rrit investimin. Dividendi 600,000 lekë nuk është e ardhur, ai e ul vlerën e investimit.

Në fund të vitit investimi del 12,000,000 plus 1,500,000 minus 600,000, pra 12,900,000 lekë.

Pra e njëjta pjesëmarrje, i njëjti vit, dy shifra krejt të ndryshme. Rezultati 600,000 lekë kundrejt 1,500,000 lekëve. Bilanci 12,000,000 lekë kundrejt 12,900,000 lekëve. Dallimin e bën vetëm politika kontabël e zgjedhur.

Po të kishte pasur shoqëria e investuar një humbje 50,000,000 lekë, pjesa juaj do të ishte 15,000,000 lekë, pra më shumë se investimi. Njohja do të ndalej te zeroja, sipas paragrafit 11(f), përveç nëse keni detyrime ligjore ose konstruktive.

Shënimet shpjeguese

Paragrafi 29 kërkon politikën kontabël të zgjedhur, vlerën kontabël neto dhe vlerën e drejtë të investimeve të mbajtura me modelin e kapitalit neto.

Paragrafi 30 kërkon për modelin e kostos shumën e dividendëve dhe të shpërndarjeve të tjera të njohura si të ardhura.

Paragrafi 31 kërkon për modelin e kapitalit neto që pjesa në fitimin ose humbjen dhe pjesa në aktivitetet e ndërprera të jepen veçmas.

Paragrafi 33 kërkon për sipërmarrjet e përbashkëta politikën kontabël, vlerën kontabël neto, vlerën e drejtë sipas modelit të kapitalit neto, si dhe angazhimet totale, përfshirë ato të kapitalit.

Gabimet që shohim

Gabimi i parë është zgjedhja e modeleve të ndryshme për pjesëmarrje të ndryshme. Paragrafi 8 kërkon një model të vetëm për të gjitha.

Gabimi i dytë është njohja e dividendit si e ardhur nën modelin e kapitalit neto. Aty dividendi e ul investimin, nuk e rrit rezultatin.

Gabimi i tretë është vazhdimi i njohjes së humbjeve nën zero. Paragrafi 11(f) e ndalon, përveç kur ka detyrim ligjor ose konstruktiv.

Gabimi i katërt është përdorimi i konsolidimit proporcional për një njësi të kontrolluar së bashku. Ky standard nuk e parashikon fare atë metodë.

Gabimi i pestë është trajtimi i një investimi me 18 për qind si pa ndikim, pa e shqyrtuar fare çështjen. Prezumimi i 20 për qind nuk është rregull absolut.

Pyetjet më të shpeshta

Nga sa përqind fillon ndikimi i ndjeshëm?

Prezumohet mbi 20 për qind të së drejtës votuese. Por ai mund të ekzistojë edhe më poshtë kur demonstrohet qartë, dhe mund të mos ekzistojë edhe më lart kur rrethanat e tregojnë.

Cili model është më i mirë?

Standardi nuk e thotë. Modeli i kostos është më i thjeshtë dhe e mban bilancin të qetë. Modeli i kapitalit neto e tregon më mirë ekonominë reale të investimit. Zgjedhja duhet bërë një herë, për të gjitha pjesëmarrjet, dhe duhet shpjeguar te shënimet.

Ku shkon dividendi i marrë?

Varet nga modeli. Te kostoja, te të ardhurat. Te kapitali neto, zbret vlerën e investimit. Ky është dallimi praktik më i madh midis dy modeleve.

A mund të përdor konsolidimin proporcional?

Jo. Ai nuk shfaqet askund në këtë standard. Lejohen vetëm tre modelet e paragrafit 21.

Çfarë ndodh nëse blej edhe aksione dhe marr kontrollin?

Ndikimi i ndjeshëm mbaron dhe fillon SKK 9. Interesi i mbajtur rimatet me vlerë të drejtë dhe fitimi ose humbja neto njihet në rezultat, sipas paragrafit 11(g).

A duhet rillogaritur viti 2024 sipas variantit të ri?

Jo. Paragrafi 36 kërkon zbatim prospektiv.

Kufizim i shkruar hapur

Përmbajtja e kësaj faqeje mbështetet te leximi i variantit 2023 në faqen e Këshillit Kombëtar të Kontabilitetit. Paragrafët janë përmbledhur me fjalët tona, nuk janë citime fjalë për fjalë.

Standardi nuk e specifikon rreshtin e saktë të paraqitjes në bilanc përtej klasifikimit si aktiv afatgjatë. Për formatin e pasqyrave shihni SKK 2.

Baza ligjore

SKK 14 “Trajtimi kontabël i investimeve në pjesëmarrje dhe sipërmarrje të përbashkëta”, i përditësuar në vitin 2023, paragrafët 1 deri 37. Datë efektive 1 janar 2025, me zbatim prospektiv sipas paragrafit 36.

Standardi i referohet “ligjit për kontabilitetin” pa e cituar me numër. Ligji në fuqi është ligji nr. 25/2018 “Për kontabilitetin dhe pasqyrat financiare”, i ndryshuar me ligjin nr. 87/2026.

Lidhje me standardet e tjera. Instrumentet financiare dhe zhvlerësimi te modeli i kostos te SKK 3. Zhvlerësimi te modeli i kapitalit neto te SKK 5. Kontrolli dhe konsolidimi te SKK 9. Të ardhurat nga dividendët te SKK 8. Formati i pasqyrave te SKK 2.

Teksti zyrtar i standardit

Skedarët e mëposhtëm janë varianti i nëntorit 2015 dhe materiali shoqërues që ndodhen në bibliotekën tonë. Teksti i zbatueshëm sot është varianti i përditësuar i vitit 2023 me 37 paragrafë.

Burimi i tekstit zyrtar: Këshilli Kombëtar i Kontabilitetit, standardet me datë efektive 1 janar 2025.

Zgjedhja e modelit për pjesëmarrjet ndryshon rezultatin dhe bilancin për çdo vit që vjen. Ne e vlerësojmë dhe e dokumentojmë këtë politikë bashkë me ju.

SHIKO ÇMIMET

GDPR