Praktikantët nuk janë një kategori më vete e Kodit të Punës. Ligji njeh vetëm dy gjendje, formimin profesional dhe marrëdhënien e punës. Kur praktikanti kryen punë reale në kuadër të organizimit dhe urdhrave të subjektit, marrëdhënia është pune sipas nenit 12, pavarësisht emërtimit. Përjashtimi i vetëm për pagesën është ai i nenit 111, pika 3, për mësimin e profesionit në formën e dyfishtë.
Kjo faqe tregon kur një praktikë mbetet praktikë, kur ajo kthehet në marrëdhënie pune, çfarë dokumentohet dhe cilat detyrime zbatohen gjithsesi.
Lexo edhe: Kategoritë e veçanta në punësim, udhëzuesi i plotë
Dallimi nuk qëndron te kohëzgjatja ose te mosha. Ai qëndron te qëllimi dhe te përfitimi.
| Elementi | Praktikë formimi | Marrëdhënie pune |
|---|---|---|
| Qëllimi | Mësimi i profesionit nga praktikanti | Kryerja e punës për subjektin |
| Përfitimi kryesor | I praktikantit | I punëdhënësit |
| Mbikëqyrja | Udhëzim dhe vlerësim mësimor | Urdhra për kryerjen e detyrave |
| Detyrat | Vëzhgim dhe ushtrim, të lidhura me programin | Detyra produktive të vendit të punës |
| Zëvendësimi | Nuk zëvendëson një pozicion pune | Kryen punën që do të bënte një punonjës |
Kur praktikanti kryen të njëjtat detyra si një punonjës dhe subjekti përfiton prej tyre, marrëdhënia është pune. Neni 12 e lejon shprehimisht përcaktimin e natyrës së vërtetë mbi bazën e fakteve.
Kujdes: Testi më i thjeshtë është ky. Nëse praktikanti largohet nesër dhe ju duhet të merrni dikë tjetër për të bërë atë punë, atëherë ai nuk ishte praktikant. Ishte punonjës pa kontratë.
Lexo edhe: Riklasifikimi i marrëdhënies dhe pasojat e tij
Kodi ka një dispozitë të vetme që lidhet drejtpërdrejt me këtë temë, dhe ajo është neni 111, pika 3.
Sipas saj, Këshilli i Ministrave mund të caktojë një pagesë më të ulët se paga minimale në shkallë vendi për rastet e mësimit të profesionit në sistemin e arsimit dhe formimit profesional në formën e dyfishtë.
Prej kësaj rrjedhin dy përfundime praktike. I pari, pagesa nën pagën minimale lejohet vetëm në atë rast të veçantë dhe vetëm sipas rregullave të caktuara me vendim të Këshillit të Ministrave. I dyti, jashtë atij rasti zbatohet neni 111, pika 1, sipas të cilit paga nuk mund të jetë më e ulët se paga minimale e caktuar me vendim të Këshillit të Ministrave.
Lexo edhe: Paga minimale dhe kontributet mbi pagën bruto
Për të miturit rregullat janë më të ngushta dhe zbatohen edhe kur angazhimi quhet praktikë.
Neni 98, pika 6, e mbyll çështjen. Dispozitat e veçanta për nën 18 vjeç zbatohen për çdo marrëdhënie juridike që synon punësimin ose punë në çfarëdolloj profesioni. Emërtimi praktikë nuk i shmang ato.
Lexo edhe: Punësimi i të miturve dhe kufijtë e moshës
Pavarësisht se si e quajmë marrëdhënien, disa detyrime lindin nga vetë prania e personit në ambientin e punës.
Këto nuk janë opsionale dhe nuk varen nga fakti nëse ka pagesë ose kontratë pune.
Lexo edhe: Detyrimet e punëdhënësit për sigurinë
Një praktikë e dokumentuar mirë e mbron subjektin pikërisht sepse tregon se ajo nuk ishte punë e maskuar.
1. Marrëveshja e praktikës, me qëllimin formues, kohëzgjatjen dhe programin e ushtrimit.
2. Programi i praktikës, me temat dhe aftësitë që synohen, jo me detyra produktive.
3. Emri i mentorit ose i mbikëqyrësit që e udhëheq dhe e vlerëson.
4. Evidenca e orëve të pranisë, veçanërisht kur praktikanti është nën 18 vjeç.
5. Prova e informimit dhe kualifikimit për sigurinë, e nënshkruar.
6. Vlerësimi ose certifikata në përfundim, që dëshmon karakterin formues.
Kur këto mungojnë dhe mbeten vetëm orari e detyrat, mbetet vetëm forma e punës.
Lexo edhe: Modele dhe formularë të gatshëm për punësimin
Pasojat janë të njëjtat si te çdo riklasifikim, dhe llogariten për të gjithë periudhën.
| Zëri | Çfarë lind | Neni |
|---|---|---|
| Paga | Jo më e ulët se paga minimale në fuqi | 111, pika 1 |
| Kontratë me shkrim | Me të gjitha elementet e detyrueshme | 21, paragrafi i tretë |
| Pushimet | Përpjesëtimisht me kohën e punuar | 92, pika 3 |
| Shtesat | Për orët shtesë, natën dhe festat | 81, 87, 91 |
| Kontributet | Për periudhën e kaluar, sipas legjislacionit tatimor | Jashtë Kodit |
| Afati i kërkimit | Tre vjet nga lindja e së drejtës | 203, pika 1 |
Lexo edhe: Gjobat e Kodit të Punës dhe si llogariten
Varet nga përmbajtja. Kur ata kryejnë punë reale në kuadër të organizimit dhe urdhrave të subjektit, marrëdhënia është pune sipas nenit 12, pavarësisht emërtimit.
Kur marrëdhënia është pune, po, dhe jo më pak se paga minimale. Pagesa më e ulët lejohet vetëm në rastin e nenit 111, pika 3, për mësimin e profesionit në formën e dyfishtë.
Jo më shumë se 6 orë në ditë, sipas nenit 78, pika 3, dhe pa punë nate sipas nenit 101.
Për praktikën formuese duhet një marrëveshje praktike me program. Kur marrëdhënia është pune, duhet kontratë pune me elementet e nenit 21.
Po. Informimi, kualifikimi dhe masat mbrojtëse zbatohen për këdo që qëndron në ambientin e punës, sipas neneve 40, 42 dhe 43.
Kodi nuk cakton afat. Sa më e gjatë të jetë dhe sa më produktive detyrat, aq më i lartë rreziku që ajo të njihet si marrëdhënie pune.
Jo. Zëvendësimi i një pozicioni pune është një nga sinjalet më të qarta se marrëdhënia është pune.
Brenda tre vjetëve nga lindja e së drejtës, sipas nenit 203, pika 1.
