Shtesat e detyrueshme mbi pagën lindin sa herë puna kryhet jashtë orarit normal, natën, në ditën e pushimit javor ose në një festë zyrtare. Ato nuk varen nga marrëveshja e palëve dhe nuk mund të hiqen me kontratë. Kodi i Punës cakton vetëm kufirin e poshtëm, jo më pak se 20 për qind për orët e mbrëmjes dhe deri 50 për qind për orët shtesë në festë. Kontrata kolektive mund të japë më shumë, kurrë më pak.
Kjo faqe tregon sa është secila shtesë, në cilin nen bazohet, kur mund të zëvendësohet me pushim dhe brenda cilit afat.
Lexo edhe: Paga dhe kontributet, udhëzuesi i plotë
Kodi njeh gjashtë raste ku shtesa lind vetvetiu, pa u dashur marrëveshje e veçantë.
| Rasti | Shtesa minimale | Neni |
|---|---|---|
| Orë shtesë mbi orarin normal | 25% | 91, pika 1 |
| Orë shtesë në pushim javor ose festë | 50% | 91, pika 3 |
| Punë nga ora 19:00 deri 22:00 | 20% | 81 |
| Punë nga ora 22:00 deri 06:00 | 50% | 81 |
| Punë në ditën e pushimit javor | 25%, ose pushim zëvendësues | 87, pika 1 |
| Punë në ditë feste zyrtare | 25%, dhe pushim i pagueshëm | 87, pika 2 |
Vini re dy rreshtat e fundit. Për ditën e pushimit javor ligji jep një zgjedhje, ndërsa për festën zyrtare kërkon të dyja bashkë.
Çdo shtesë matet nga orari normal. Neni 78 cakton kohëzgjatjen ditore normale jo më shumë se 8 orë, ndërsa neni 83 cakton javën normale jo më shumë se 40 orë.
Midis dy ditëve pune, punëmarrësi ka të drejtën e pushimit ditor prej të paktën 11 orëve pa ndërprerje. Për të miturit nën 18 vjeç, kohëzgjatja ditore nuk kalon 6 orë.
Pushimi javor është jo më pak se 36 orë, nga të cilat 24 orë pa ndërprerje, dhe përfshin ditën e diel. Ky është neni 85.
Lexo edhe: Orari i punës, kufijtë ditorë dhe javorë
Neni 88 e përkufizon orën shtesë si çdo orë pune të kryer mbi kohëzgjatjen ditore normale ose mbi javën maksimale.
Neni 91, pika 1, cakton shtesën. Kur ora shtesë nuk kompensohet me pushim, punëdhënësi paguan pagën normale plus jo më pak se 25 për qind. Kontrata kolektive mund të parashikojë më shumë.
Kur ora shtesë kryhet në ditën e pushimit javor ose në një festë zyrtare, shtesa nuk është 25 por jo më pak se 50 për qind. Kjo është pika 3 e të njëjtit nen.
Punonjësi me pagë 90,000 LEK në muaj punon 6 orë shtesë brenda muajit, ditën, në ditë normale pune. Me 174 orë pune në muaj, ora e tij kushton rreth 517 LEK. Gjashtë orët shtesë paguhen 517 plus 25 për qind, pra rreth 646 LEK ora, gjithsej rreth 3,876 LEK.
Po të ishin kryer të dielën, e njëjta punë do të paguhej me 50 për qind shtesë, pra rreth 776 LEK ora dhe rreth 4,656 LEK gjithsej.
Neni 90 vendos disa kufizime që harrohen shpesh.
Së pari, numri maksimal i orëve shtesë përcaktohet në kontratën kolektive ose në kontratën individuale, dhe në asnjë rast nuk kalon 200 orë në vit. Nëse asnjëra kontratë nuk e ka, punëdhënësi nuk ka mbi çfarë të mbështetet.
Së dyti, orët shtesë nuk mund të kërkohen kur punëmarrësi ka kryer tashmë 48 orë pune në atë javë. Për periudha deri në katër muaj lejohet tejkalimi javor, me kusht që mesatarja javore për atë periudhë të mos kalojë 48 orë.
Së treti, orët shtesë ndalohen për gratë shtatzëna dhe deri sa fëmija të mbushë një vit, si dhe për personat me aftësi të kufizuar kur kjo justifikohet nga shkalla e aftësisë dhe natyra e punës.
Së katërti, për raste force madhore ose punë urgjente në dobi të popullsisë, kufiri mund të tejkalohet vetëm me autorizim të Inspektoratit të Punës.
Kujdes: Shumë kontrata thonë vetëm se punonjësi mund të kryejë orë shtesë sipas nevojës. Kjo nuk mjafton. Kur inspektori kërkon bazën e orëve shtesë dhe ajo nuk gjendet as në kontratë as në kontratë kolektive, shkelja është e punëdhënësit, jo e punonjësit.
Neni 80 e përkufizon punën e natës si punën e kryer nga ora 22:00 deri në orën 06:00. Ajo nuk zgjat më shumë se 8 orë pa ndërprerje dhe duhet të paraprihet ose të pasohet menjëherë nga pushimi ditor.
Neni 81 cakton dy shtesa të ndryshme, të cilat ngatërrohen shpesh me njëra tjetrën.
Këto shtesa vlejnë edhe kur puna është brenda orarit normal. Nuk është e nevojshme që ora të jetë shtesë. Mjafton që ajo të bjerë brenda intervalit.
Lexo edhe: Orët shtesë dhe puna e natës, rregullat e plota
Neni 86 e thotë qartë. Në ditët e festave zyrtare puna ndalohet dhe punëmarrësi gëzon të drejtën e pagës për ato ditë. Përjashtimet lejohen vetëm me akt nënligjor ose me kontratë kolektive.
Kur puna kryhet gjithsesi, zbatohet neni 87, i cili i ndan dy rastet dhe nuk i trajton njësoj.
Pika 1 jep një zgjedhje. Ose një shtesë page jo më pak se 25 për qind, ose një pushim i pagueshëm i barabartë me kohën e punuar plus një pushim shtesë jo më pak se 25 për qind të asaj kohe.
Pika 2 nuk jep zgjedhje. Ajo kërkon të dyja njëherësh. Një shtesë mbi pagë jo më pak se 25 për qind dhe një pushim të pagueshëm të barabartë me kohëzgjatjen e punës së kryer. Pushimi merret një javë përpara ose një javë pas.
Kujdes: Dallimi midis pikës 1 dhe pikës 2 është fjala ose kundrejt fjalës dhe. Për pushimin javor palët zgjedhin. Për festat zyrtare jepen të dyja, shtesa dhe pushimi. Ky është ndër gabimet më të shpeshta në listëpagesa.
Kur festa zyrtare bie në ditën e pushimit javor, pushimi shtyhet ditën e hënë, sipas nenit 86, pika 2.
Lexo edhe: Festat zyrtare dhe si trajtohen në listëpagesë
Neni 91, pika 2, lejon që orët shtesë të kompensohen me pushim, në vend të pagesës. Kushtet janë dy.
Pushimi duhet të jetë të paktën 25 për qind më i gjatë se orët e kryera. Pra 4 orë shtesë japin të paktën 5 orë pushim.
Ai duhet dhënë brenda 2 muajve nga dita e kryerjes së punës, me përjashtim të rasteve kur kontrata kolektive parashikon ndryshe. Kur afati kalon pa u dhënë pushimi, mbetet detyrimi i pagesës sipas pikës 1.
Për ditën e pushimit javor dhe për festën zyrtare, afati është më i shkurtër. Neni 87, pika 3, kërkon që pushimi të merret brenda një jave përpara ose pas.
Kujdes: Kompensimi me pushim nuk vendoset njëanshëm nga punëdhënësi. Ai kërkon marrëveshje me punëmarrësin. Në praktikë mjafton një shënim i nënshkruar që tregon orët e kryera, orët e pushimit të dhëna dhe datën.
Këto ditë hyjnë në të njëjtin regjistër ku mbahen edhe pushimet vjetore, sepse ndryshe afatet nuk ndiqen dot.
Lexo edhe: Regjistri i pushimeve dhe çfarë kërkon neni 95
Çdo shtesë hyn në pagën bruto, prandaj mbi të llogariten edhe kontributet dhe tatimi mbi pagën dhe ajo duhet të pasqyrohet në deklarimin mujor të punonjësve dhe pagave. Një shtesë e llogaritur gabim përsëritet në të tria nivelet.
Jo më pak se 25 për qind mbi pagën normale, sipas nenit 91 pika 1. Kur orët shtesë kryhen në ditën e pushimit javor ose në festë zyrtare, shtesa është jo më pak se 50 për qind.
Nga ora 22:00 deri në orën 06:00, sipas nenit 80. Për këtë interval shtesa është jo më pak se 50 për qind. Për orët 19:00 deri 22:00 shtesa është jo më pak se 20 për qind.
Po, me marrëveshje me punëmarrësin. Pushimi duhet të jetë të paktën 25 për qind më i gjatë se orët e kryera dhe të jepet brenda 2 muajve.
Kufiri caktohet në kontratën kolektive ose individuale dhe nuk kalon 200 orë në vit. Në çdo rast, orët shtesë nuk kërkohen kur punëmarrësi ka kryer tashmë 48 orë pune në atë javë.
Një shtesë mbi pagë jo më pak se 25 për qind dhe një pushim i pagueshëm i barabartë me kohën e punuar. Të dyja bashkë, sipas nenit 87, pika 2.
Po. Neni 86 ndalon punën në festat zyrtare dhe njeh të drejtën e pagës për ato ditë.
Ose shtesë page jo më pak se 25 për qind, ose pushim i barabartë me kohën e punuar plus 25 për qind shtesë kohë, i marrë brenda një jave përpara ose pas.
Po. Shtesat maten mbi orarin e rënë dakord dhe mbi kufijtë ligjorë. Puna e natës dhe festat trajtohen njësoj, pavarësisht se sa orë punon punonjësi në javë.
Jo. Shtesat janë minimume ligjore dhe një klauzolë që i heq ose i përfshin në pagë bëhet e pavlefshme. Ajo që lejohet është një pagë më e lartë se minimumi, e cila mbulon shtesat, por vetëm nëse llogaritja provohet.
