Punësimi i të miturve ndalohet nën moshën 16 vjeç. Nga 16 deri 18 vjeç lejohet vetëm në punë të lehta, me kohëzgjatje ditore jo më shumë se 6 orë, pa punë nate dhe pa punë të vështira ose të rrezikshme. Për çdo person nën 18 vjeç kërkohet kontroll mjekësor i plotë përpara punësimit, me shpenzimet e punëdhënësit. Shkeljet e këtyre neneve bien në grupin më të rëndë të sanksioneve.
Kjo faqe tregon kufijtë e moshës, kushtet e punës së lehtë, dokumentet e detyrueshme dhe gjobat përkatëse.
Lexo edhe: Kategoritë e veçanta në punësim, udhëzuesi i plotë
Neni 98 i Kodit i vendos në mënyrë të prerë dhe me një përkufizim që duhet mbajtur mend.
| Mosha | Çfarë lejohet | Neni |
|---|---|---|
| Nën 15 vjeç | Vetëm veprimtari kulturore, artistike, sportive ose reklamuese, me autorizim paraprak | 102 |
| 15 deri 16 vjeç | Vetëm gjatë pushimeve shkollore dhe vetëm në punë të lehta | 98, pika 3 |
| 16 deri 18 vjeç | Punë të lehta, me kufijtë e veçantë të orarit | 99, pika 1 |
| Mbi 18 vjeç | Edhe punë të vështira ose të rrezikshme | 100 |
Në kuptim të Kodit, fëmijë është çdo person nën moshën 18 vjeç. Kjo do të thotë se një punonjës 17 vjeçar mbetet i mitur për të gjitha efektet, edhe kur ka mbaruar shkollën.
Kujdes: Fëmijët nga 15 deri 16 vjeç mund të punojnë vetëm gjatë pushimeve shkollore. Kjo do të thotë se një angazhim gjatë vitit shkollor për këtë moshë është i paligjshëm, pavarësisht nga orari ose lloji i punës.
Neni 99, pika 2, e përkufizon me dy kushte që duhet të plotësohen njëkohësisht.
Punë e lehtë është çdo punë që, për shkak të natyrës së pandashme të detyrave dhe kushteve të veçanta në të cilat kryhet, nuk cenon sigurinë, shëndetin ose zhvillimin e fëmijëve, dhe nuk cenon pjesëmarrjen e tyre në shkollë, në programet profesionale ose zotësinë e tyre për të përfituar nga ky formim.
Listën konkrete të punëve të lehta dhe rregullat për kohëzgjatjen maksimale e kushtet e kryerjes i përcakton Këshilli i Ministrave, sipas nenit 99, pikat 3 dhe 4.
Lexo edhe: Orari i punës dhe kufijtë ditorë e javorë
Këto janë kufijtë që ndryshojnë nga ata të një punonjësi të rritur.
Pika e fundit është e rëndësishme. Ajo do të thotë se kufijtë nuk shmangen duke i dhënë marrëdhënies një emërtim tjetër, si praktikë ose bashkëpunim.
Lexo edhe: Praktikantët në biznes dhe kufijtë e tyre
Neni 103 e bën kusht paraprak, jo formalitet të mëvonshëm.
Fëmijët nën moshën 18 vjeç punësohen vetëm kur njihen si të aftë për punë pas një kontrolli mjekësor të plotë. Për punë të caktuara, Këshilli i Ministrave mund të vendosë që kontrollit t’i nënshtrohen edhe madhorët deri në 21 vjeç.
Pika 4 e nenit 103 e zgjidh çështjen e kostos. Punëdhënësi është i detyruar të përballojë shpenzimet për vizitat mjekësore të punëmarrësit.
Ky është i vetmi rast ku ligji e lejon punësimin nën 15 vjeç, dhe ai kërkon dy kushte njëkohësisht.
Pa autorizimin paraprak, angazhimi është i paligjshëm edhe kur veprimtaria është krejt e padëmshme.
Përveç dokumenteve të zakonshme, dosja e një punonjësi nën 18 vjeç përmban edhe këto.
1. Vërtetimi i moshës dhe, për moshën 15 deri 16 vjeç, prova që angazhimi bie brenda pushimeve shkollore.
2. Raporti i kontrollit mjekësor të plotë, i kryer përpara fillimit të punës.
3. Përshkrimi i detyrave, që tregon se puna bën pjesë te punët e lehta.
4. Evidenca e orëve, që provon respektimin e kufirit prej 6 orësh në ditë.
5. Prova e informimit dhe kualifikimit për rreziqet e punës, sipas nenit 43.
6. Autorizimi i Inspektoratit të Punës, kur bëhet fjalë për veprimtari kulturore nën 15 vjeç.
Lexo edhe: Dosja e punonjësit dhe regjistrat e detyrueshëm
Nenet që mbrojnë fëmijët janë të gjitha në grupin e parë të nenit 202, pra në atë me masën më të lartë.
| Shkelja | Neni | Deri në |
|---|---|---|
| Punësim nën moshën e lejuar | 98 | 2,500,000 LEK |
| Punë e vështirë ose e rrezikshme nën 18 vjeç | 100 | 2,500,000 LEK |
| Punë nate nën 18 vjeç | 101 | 2,500,000 LEK |
| Punësim pa kontroll mjekësor | 103 | 2,500,000 LEK |
| Tejkalim i kufirit prej 6 orësh në ditë | 78, pika 3 | 1,500,000 LEK |
Çdo shkelje dënohet veçmas dhe, kur prek disa persona, totali mund të arrijë deri në pesëfishin e masës maksimale.
Lexo edhe: Gjobat e Kodit të Punës dhe si llogariten
Gjashtëmbëdhjetë vjeç. Neni 98, pika 1, ndalon marrjen në punë të fëmijëve nën këtë moshë.
Vetëm gjatë pushimeve shkollore dhe vetëm në punë të lehta, sipas nenit 98, pika 3.
Jo më shumë se 6 orë, sipas nenit 78, pika 3.
Jo. Neni 101 e ndalon plotësisht për punonjësit nën 18 vjeç.
Po, i plotë dhe përpara punësimit, sipas nenit 103, pika 1. Shpenzimet i përballon punëdhënësi.
Çdo person nën moshën 18 vjeç, sipas nenit 98, pika 2.
Po, edhe nën 15 vjeç, por vetëm me autorizim paraprak të Inspektoratit të Punës dhe duke respektuar kushtet e punës së lehtë, sipas nenit 102.
Deri në 50 fishin e pagës minimale mujore, pra deri në 2,500,000 LEK me pagën minimale 50,000 LEK.
