Kodi i Punës zbatohet për çdo marrëdhënie pune në territorin e Shqipërisë, edhe kur nuk ekziston kontratë e shkruar. Ligji bazë është nr. 7961, datë 12.07.1995, i ndryshuar së fundi me ligjin nr. 91/2024. Parimet e Kodit të Punës janë katër dhe vlejnë njësoj për çdo punëdhënës, pavarësisht formës së biznesit dhe numrit të punonjësve.
Këtu gjeni cilat marrëdhënie i nënshtrohen Kodit dhe cilat rregullohen me ligj tjetër, si lind marrëdhënia edhe pa dokument dhe cila rregull zbatohet kur kontrata dhe ligji thonë ndryshe. Më poshtë vijnë katër parimet, të drejtat dhe detyrimet e secilës palë, kush e kontrollon zbatimin dhe pesë ndryshimet ligjore që kanë prekur Kodin që nga viti 2015.
Lexo edhe: Kontrata e punës dhe dymbëdhjetë elementet e detyrueshme.
Forma e biznesit nuk ka rëndësi. Person fizik, shoqëri me përgjegjësi të kufizuar, degë e një shoqërie të huaj ose organizatë jofitimprurëse kanë të njëjtat detyrime ndaj punëmarrësve.
Përfshihen marrëdhëniet individuale dhe kolektive, puna me kohë të plotë dhe me kohë të pjesshme, puna sezonale, puna në shtëpi dhe telepuna. Për telepunën, Kodi kërkon që kushtet të mos jenë më pak të favorshme se ato të punës në ambientet e punëdhënësit, dhe që pajisjet t’i vërë punëdhënësi.
Punëmarrësi i huaj gëzon pagën minimale, pushimet, sigurimet shoqërore dhe shëndetësore, si dhe mbrojtjen nga largimi i pajustifikuar. Ndryshimi i vetëm qëndron te leja unike e punës dhe e qëndrimit, të cilën punëdhënësi e aplikon përpara fillimit të punës.
Lexo edhe: Punësimi i shtetasve të huaj, leja unike dhe tarifat.
Nëpunësit civilë, ushtarakët dhe personeli diplomatik rregullohen me ligj tjetër. Për ta, Kodi i Punës zbatohet vetëm në atë masë që ligji i posaçëm nuk parashikon ndryshe.
Kontrata e sipërmarrjes, e rregulluar nga Kodi Civil, ka tri shenja dalluese. Sipërmarrësi punon me mjetet e veta, mban rrezikun ekonomik dhe premton një rezultat, jo kohën e vet.
Kufiri kalohet lehtë. Kur personi vjen çdo ditë në orar të caktuar, përdor mjetet e punëdhënësit dhe zbaton udhëzimet e tij, marrëdhënia është punësim pavarësisht titullit të kontratës. Në atë rast lindin detyrime për kontribute dhe sanksione, të cilat i përballon paguesi.
Lexo edhe: Kontratë shërbimi apo kontratë pune, si dallohen.
Kontrata konsiderohet e lidhur nga momenti që punëmarrësi pranon të kryejë punën brenda organizimit dhe urdhrave të punëdhënësit, kundrejt pagesës. Mungesa e dokumentit nuk e zhbën marrëdhënien dhe nuk i heq punëmarrësit asnjë të drejtë.
Kontrata konsiderohet e lidhur kur punëmarrësi pranon të kryejë punën brenda organizimit dhe urdhrave të punëdhënësit, kundrejt pagesës.Kodi i Punës, neni 21, pika 2
Kujdes me një keqkuptim të përhapur
Dëgjohet shpesh se puna pa kontratë nuk mbrohet nga ligji. Është e kundërta. Marrëdhënia ekziston dhe punëmarrësi i ka të gjitha të drejtat, ndërsa i pambrojtur mbetet punëdhënësi, sepse nuk ka si të provojë çfarë ishte rënë dakord.
Ajo që humbet punëdhënësi pa dokument nuk është detyrimi, por prova. Paga, orari dhe data e fillimit provohen më pas me çdo mjet tjetër, përfshirë dëshmitë e kolegëve dhe transfertat bankare.
Për raste të veçanta dhe të justifikueshme, Kodi lejon që kontrata të lidhet me shkrim brenda 7 ditëve nga dita e punësimit. Deklarimi në tatime nuk pret. Ai bëhet të paktën një ditë kalendarike përpara se punonjësi të fillojë punën, me formularin ESIG027.
Në një marrëdhënie pune veprojnë njëkohësisht ligji, kontrata kolektive kur ekziston, kontrata individuale dhe rregullorja e brendshme. Kur ato thonë gjëra të ndryshme, zbatohet dispozita më e favorshme për punëmarrësin.
Klauzola nën minimumin ligjor bëhet e pavlefshme, ndërsa pjesa tjetër e kontratës mbetet në fuqi. E kundërta vlen po aq. Kur kontrata jep më shumë se ligji, zbatohet kontrata.
Në kontratë janë shkruar 15 ditë pushim vjetor. Ligji kërkon jo më pak se 22 ditë pune. Punonjësit i takojnë 22 ditë, klauzola e kontratës nuk zbatohet dhe pjesa tjetër e kontratës mbetet e vlefshme.
Kur marrëdhënia përfundon me 10 ditë të pamarra, ato paguhen mbi bazën e 22 ditëve, jo të 15 ditëve. Me një pagë prej 80,000 LEK në muaj, dallimi midis dy bazave kalon 12,000 LEK për një punonjës të vetëm.Shembull nga praktika jonë
Ndalohet çdo formë diskriminimi në punësim dhe profesion. Mbrojtja shtrihet në rekrutim, kushte pune, pagë, trajnim dhe përfundim të marrëdhënies. Barra e provës i kalon palës së akuzuar, prandaj punëdhënësi duhet të provojë se nuk ka diskriminuar.
Lexo edhe: Diskriminimi dhe ngacmimi në punë.
Ngacmimi seksual dhe ai moral janë të ndaluar shprehimisht. Punëdhënësi vepron kur merr dijeni, e trajton ankesën me konfidencialitet dhe nuk lejon hakmarrje ndaj ankuesit.
Punëdhënësi mbledh vetëm të dhëna që lidhen me aftësitë profesionale të punëmarrësit ose me zbatimin e kontratës. Kuadri i përgjithshëm sot është ligji nr. 124/2024, i cili zëvendësoi ligjin nr. 9887/2008.
Punëmarrësit organizohen në sindikata dhe marrin pjesë në bisedime kolektive. Punëdhënësit organizohen në shoqata. Për përfaqësuesit sindikalë, Kodi parashikon mbrojtje të veçantë ndaj zgjidhjes së kontratës.
Të drejtat bazë nuk varen nga vullneti i palëve. Ato lindin automatikisht me marrëdhënien, edhe nëse nuk përmenden askund në kontratë.
Të drejtat bazë të punëmarrësit
| E drejta | Përmbajtja | Neni |
|---|---|---|
| Paga | Jo më e ulët se paga minimale në shkallë vendi, e paguar rregullisht | 111 dhe 116 |
| Fletëpagesa | Përllogaritja e pagës me të gjitha zbritjet, për çdo pagesë | 119 |
| Pushimet vjetore | Jo më pak se 22 ditë pune gjatë vitit të punës | 92 |
| Pushimi javor | Jo më pak se 36 orë, nga të cilat 24 të pandërprera | 85 |
| Siguria në punë | Ambient i sigurt, informim dhe trajnim me shpenzimet e punëdhënësit | 39 |
| Mosdiskriminimi | Mbrojtje në rekrutim, pagë, trajnim dhe largim | 9 dhe 32 |
| Të dhënat personale | Mbledhje vetëm e të dhënave që lidhen me punën | 33 |
Punëmarrësi, nga ana e tij, kryen punën me kujdesin e duhur, ruan mjetet dhe mjediset që i vihen në dispozicion, respekton udhëzimet për organizimin e punës dhe ruan konfidencialitetin për informacionin e biznesit.
Punëdhënësi cakton orarin brenda kufijve ligjorë, jep udhëzime për mënyrën e kryerjes së punës dhe merr masa disiplinore kur rregullat shkelen. Kjo e drejtë vjen me dy kushte.
Së pari, procedura disiplinore duhet t’i garantojë punëmarrësit të drejtën për t’u dëgjuar dhe mbrojtur brenda një afati të arsyeshëm. Kur biznesi nuk ka kontratë kolektive, llojet dhe procedurat e masave disiplinore shkruhen në kontratën individuale.
Së dyti, punëdhënësi mban regjistrat. Kodi kërkon regjistrin e punëmarrësve dhe regjistrin e pushimeve, ndërsa legjislacioni i kontributeve kërkon regjistrat e pagave, të përditësuara çdo muaj.
Lexo edhe: Deklarimi korrekt i punonjësve dhe i pagave.
Dokumentet që mbahen për çdo punonjës
✔ Kontrata individuale e punës, e nënshkruar nga të dyja palët
✔ Aktet shtesë për çdo ndryshim page, orari ose pozicioni
✔ Vërtetimi i deklarimit ESIG027 për fillimin e marrëdhënies
✔ Fletëpagesat mujore
✔ Kërkesat dhe miratimet e lejeve, me raportet mjekësore
✔ Skeda e pushimeve vjetore, me ditët e përdorura dhe të mbetura
✔ Provat e trajnimit për sigurinë dhe shëndetin në punë
Lexo edhe: Dosja e punonjësit dhe regjistrat e detyrueshëm.
Inspektorati Shtetëror i Punës kontrollon zbatimin e legjislacionit të punës dhe të sigurisë. Ai hyn në mjediset e punës pa njoftim paraprak, interviston punëmarrës, verifikon regjistrat dhe merr kopje të dokumenteve.
Nga 13 maji 2025 zbatohet ligji nr. 99/2024. Procesverbali nënshkruhet elektronikisht dhe njoftohet brenda 48 orëve. Subjekti paraqet kundërshtime brenda 8 ditëve. Vendimi përfundimtar merret brenda 30 ditëve. Në inspektimin e parë, masa kryesore është paralajmërimi me afat korrigjimi.
Administrata tatimore kontrollon veçmas deklarimin e punonjësve dhe listëpagesat. Janë dy kontrolle me baza ligjore të ndryshme, që nisin shpesh nga i njëjti sinjal, një shoqëri me xhiro dhe me zero të punësuar.
Lexo edhe: Si zhvillohet një inspektim pune sot.
Ndryshimet kryesore dhe çfarë prekën
| Ndryshimi | Akti | Çfarë preku |
|---|---|---|
| Rishikim i gjerë i Kodit | Ligji 136/2015 | Kontrata, orari, procedura e largimit, mbrojtja nga diskriminimi |
| Pushimet vjetore në 22 ditë pune | Ligji 91/2024 | Zëvendësoi rregullin prej 4 javësh kalendarike |
| Kuadri i ri i inspektimit | Ligji 99/2024 | Procesverbali elektronik dhe afatet e ankimit |
| Ligji i ri i të dhënave personale | Ligji 124/2024 | Dosja e punonjësit dhe kamerat në ambientet e punës |
| Paga minimale 50,000 LEK | VKM 776/2025 | Baza e pagave dhe e kontributeve nga 1 janari 2026 |
Rregulli i vjetër i pushimeve, jo më pak se 4 javë kalendarike, nuk vlen më. Shumë kontrata dhe rregullore të brendshme e mbajnë ende atë formulim.
Lexo edhe: Ndryshimet e nenit 92 dhe 93 me ligjin nr. 91/2024.
Lexo edhe: Paga minimale 50,000 LEK nga janari 2026, çfarë ndryshon për biznesin.
Po. Kontrata konsiderohet e lidhur nga momenti që punëmarrësi pranon të kryejë punën kundrejt pagesës. Për raste të justifikuara, kontrata lidhet me shkrim brenda 7 ditëve nga dita e punësimit.
Zbatohet ligji. Klauzola nën minimumin ligjor bëhet e pavlefshme, ndërsa pjesa tjetër e kontratës mbetet në fuqi. Kur kontrata jep më shumë se ligji, zbatohet kontrata.
Po, të njëjtat. Ndryshimi i vetëm është leja unike e punës dhe e qëndrimit, të cilën punëdhënësi e aplikon në e-Albania përpara fillimit të punës.
Jo më pak se 22 ditë pune gjatë vitit të punës, sipas nenit 92 të ndryshuar me ligjin nr. 91/2024. Festat zyrtare nuk llogariten brenda pushimeve. Rregulli i mëparshëm prej 4 javësh kalendarike nuk vlen më.
Jo. Kontrata ndryshon vetëm me marrëveshje të palëve dhe me shkrim. Ndryshimi bëhet me akt shtesë të nënshkruar nga të dyja palët.
Inspektorati Shtetëror i Punës. Dokumentet e para që kërkohen janë kontratat e nënshkruara, regjistri i punëmarrësve, regjistri i pushimeve dhe regjistrat e pagave të përditësuara.
Tetë ditë nga njoftimi i procesverbalit, i cili vjen brenda 48 orëve nga inspektimi. Vendimi përfundimtar merret brenda 30 ditëve.
Nga 1 janari 2026, sipas VKM nr. 776, datë 19.12.2025. Paga maksimale për efekt kontributesh është 186,416 LEK.
