Puna jashtë orarit është çdo orë e kryer mbi tetë orët ditore ose mbi dyzet orët javore. Ajo nuk kërkohet lirisht, sepse Kodi i Punës e kufizon me kontratë, e ndalon mbi pesëdhjetë orë në javë dhe në raste urgjente e kushtëzon me autorizim të Inspektoratit. Puna e natës, nga ora 22 deri në 6, ka rregullat e veta dhe kufizime të veçanta për disa kategori punonjësish.
Kjo faqe tregon kur mund të kërkohet puna jashtë orarit, cilët janë kufijtë, kush mbrohet nga puna e natës dhe si kompensohet me pushim në vend të pagesës.
Lexo edhe: Orari, pushimet dhe lejet, udhëzuesi i plotë
Neni 88 e përkufizon orën shtesë si çdo orë pune të kryer mbi kohëzgjatjen ditore normale ose mbi kohëzgjatjen javore maksimale të punës.
Pra pragu është i dyfishtë. Tetë orë në ditë sipas nenit 78, dyzet orë në javë sipas nenit 83. Kalimi i njërit prej tyre mjafton.
| Rregulli | Përmbajtja | Neni |
|---|---|---|
| Pragu ditor | Mbi 8 orë | 78 dhe 88 |
| Pragu javor | Mbi 40 orë | 83 dhe 88 |
| Kufiri i kërkesës | Nuk kërkohet mbi 50 orë pune në javë | 90/2 |
| Maksimumi | Caktohet në kontratë kolektive ose individuale | 90/1 |
| Rastet urgjente | Autorizim nga Inspektorati i Punës | 90/4 |
| Pagesa | Jo më pak se 25%, dhe 50% në pushim javor ose festë | 91 |
Neni 90, pika 1, kërkon që numri maksimal i orëve shtesë të përcaktohet në kontratën kolektive ose në kontratën individuale. Kur asnjëra nuk e ka, punëdhënësi nuk ka mbi çfarë ta mbështesë kërkesën.
Lexo edhe: Orari i punës, kufijtë ditorë dhe javorë
Kodi vendos tri kufizime që veprojnë bashkë.
Neni 90, pika 2, e thotë qartë. Nuk mund të kërkohet kryerja e orëve shtesë javore kur punëmarrësi ka kryer 50 orë pune në javë.
Ky është një ndalim i kërkesës, jo i punës. Punonjësi mund të pranojë, por punëdhënësi nuk mund ta kërkojë.
Neni 90, pika 4, e vendos te Inspektorati i Punës. Për punë jashtë kohës normale në raste force madhore ose punë urgjente, autorizimi jepet prej tij.
Ky është shërbim i veçantë dhe kërkohet paraprakisht, jo pasi puna është kryer.
Neni 84 lejon që Këshilli i Ministrave të caktojë kohëzgjatje javore të reduktuar për punët që paraqesin vështirësi ose janë të dëmshme për shëndetin. Aty ku kjo zbatohet, pragu i orëve shtesë ulet bashkë me orarin normal.
Neni 91, pika 2, e lejon, por me dy kushte që nuk lëvizin.
Pushimi duhet të jetë të paktën 25 për qind më i gjatë se orët e kryera. Katër orë jashtë orarit japin të paktën pesë orë pushim.
Ai duhet dhënë brenda dy muajve nga dita e kryerjes së punës. Pas atij afati, e drejta kalon në pagesë.
Kompensimi kërkon marrëveshje me punëmarrësin. Ai nuk vendoset njëanshëm nga punëdhënësi.
Një punonjës kryen 6 orë jashtë orarit gjatë javës. Punëdhënësi propozon kompensim me pushim dhe punonjësi pranon me shkrim. Pushimi duhet të jetë të paktën 7 orë e gjysmë dhe të merret brenda dy muajve. Nëse jepet vetëm 6 orë, ose jepet në muajin e katërt, kompensimi nuk qëndron dhe orët paguhen.
Neni 87 zbatohet kur puna kryhet në ditën e pushimit javor ose në festë zyrtare. Aty pushimi zëvendësues është i barabartë me kohën e punuar plus 25 për qind shtesë kohë, dhe merret brenda një jave përpara ose një jave pas.
Lexo edhe: Shtesat mbi pagën, përqindjet për secilin rast
Neni 80 e përkufizon punën e natës si punën e kryer nga ora 22 deri në orën 6 të mëngjesit.
Kohëzgjatja e punës së natës nuk duhet të jetë më shumë se 8 orë pa ndërprerje dhe duhet të paraprihet ose të pasohet menjëherë nga pushimi ditor prej të paktën 11 orësh.
Neni 81 cakton dy nivele që ngatërrohen vazhdimisht.
Këto shtesa nuk kërkojnë që ora të jetë shtesë. Ato vlejnë edhe brenda orarit normal, mjafton që ora të bjerë brenda intervalit.
Neni 108 vendos mbrojtje të veçantë. Punëdhënësi nuk mund të urdhërojë punë nate për gratë shtatzëna dhe gratë që kanë lindur fëmijë, deri në moshën një vjeç të fëmijës, kur kjo është e dëmshme për sigurinë dhe shëndetin, e vërtetuar me raport mjekësor.
Kur gruaja bëhet e papërshtatshme për punë nate por jo për punë dite, ajo transferohet në një punë të ngjashme gjatë ditës. Nëse transferimi është i parealizueshëm, ajo përfiton sipas legjislacionit të sigurimeve shoqërore.
Për punëmarrësit nën 18 vjeç, kohëzgjatja ditore nuk kalon 6 orë sipas nenit 78, pika 3, dhe rregullat e veçanta për ta caktohen me vendim të Këshillit të Ministrave.
Lexo edhe: Punësimi i të miturve dhe orari sipas moshës
Ky është hapi që mungon më shpesh dhe që kushton më shumë në kontroll.
Orët jashtë orarit shënohen në një evidencë mujore, me datën, orët e kryera, arsyen dhe mënyrën e kompensimit, pagesë ose pushim. Evidenca nënshkruhet nga punonjësi dhe ruhet në dosjen e tij.
Pa këtë evidencë, në një inspektim nuk provohet as se orët u paguan, as se u kompensuan me pushim brenda afatit.
Kujdes: Kur kontrata nuk përmban asnjë kufi për orët shtesë dhe nuk ekziston asnjë evidencë, shkelja lexohet si e vazhdueshme. Neni 202, pika 2, e dënon shkeljen e neneve 90 dhe 91 deri me tridhjetëfishin e pagës minimale mujore, pra deri 1,500,000 lekë.
Lexo edhe: Dosja e punonjësit dhe regjistrat e detyrueshëm
Çdo orë e kryer mbi kohëzgjatjen ditore normale prej 8 orësh ose mbi javën maksimale prej 40 orësh, sipas nenit 88.
Maksimumi caktohet në kontratë. Në çdo rast, ato nuk kërkohen kur punëmarrësi ka kryer tashmë 50 orë pune në atë javë.
Për raste force madhore ose punë urgjente, autorizimin e jep Inspektorati i Punës sipas nenit 90, pika 4.
Nga ora 22 deri në orën 6 të mëngjesit, sipas nenit 80. Shtesa për këtë interval është jo më pak se 50 për qind.
Po, jo më pak se 20 për qind, sipas nenit 81. Kjo vlen edhe kur ora është brenda orarit normal.
Po, me marrëveshje. Pushimi duhet të jetë të paktën 25 për qind më i gjatë se orët e kryera dhe të jepet brenda dy muajve.
Punëdhënësi nuk mund ta urdhërojë kur kjo është e dëmshme për shëndetin, e vërtetuar me raport mjekësor. Në atë rast ajo transferohet në punë dite.
Të paktën 11 orë pa ndërprerje, sipas nenit 78, pika 4.
Lexo edhe: Kontributet mbi pagën bruto dhe shtesat
