Kontrata individuale e punës duhet të përmbajë dymbëdhjetë elemente, të listuara në nenin 21, pika 3, të Kodit të Punës. Ajo lidhet me shkrim përpara fillimit të punës, ndërsa për raste të veçanta dhe të justifikueshme afati shkon deri në 7 ditë nga dita e punësimit. Mungesa e njërit prej dymbëdhjetë elementeve nuk e zhbën kontratën, por e lë punëdhënësin pa provë kur diçka kontestohet.
Kjo faqe jep listën e plotë ashtu si është në ligj, shpjegon me fjalë të thjeshta çfarë do të thotë secili element dhe tregon cilët tre harrohen më shpesh.
Kontrata e punës duhet të përmbajë sidomos identitetin e palëve, vendin e punës, përshkrimin e përgjithshëm të punës, datën e fillimit të punës, kohëzgjatjen kur palët lidhin kontratë me afat të caktuar, kohëzgjatjen e pushimeve të paguara, afatin e njoftimit për zgjidhjen e kontratës, elementet përbërëse të pagës dhe datën e dhënies së saj, kohën normale javore të punës, referenca në kontratën kolektive në fuqi, periudhën e provës, si dhe llojet dhe procedurat e masave disiplinore, nëse nuk ka kontratë kolektive.
Burimi: Kodi i Punës, neni 21/3
Ligji i rendit me shkronja, nga a te h. Kolona e tretë tregon çfarë do të thotë secili në praktikë.
| Shkronja | Elementi | Çfarë do të thotë |
|---|---|---|
| a | Identiteti i palëve | Emri i plotë i punëdhënësit me NIPT dhe i punëmarrësit, me të dhënat e identifikimit |
| b | Vendi i punës | Adresa ku kryhet puna. Nëse ka disa vende, shkruhen të gjitha |
| c | Përshkrimi i përgjithshëm i punës | Pozicioni dhe detyrat kryesore, jo vetëm titulli |
| ç | Data e fillimit të punës | Dita e parë reale e punës, e njëjtë me atë të deklaruar në tatime |
| d | Kohëzgjatja | Vetëm kur kontrata është me afat të caktuar. Data e mbarimit shkruhet qartë |
| dh | Pushimet e paguara | Jo më pak se 22 ditë pune në vit. Mund të jepet edhe me referencë te Kodi ose te kontrata kolektive |
| e | Afati i njoftimit | Nga 2 javë deri 3 muaj, sipas viteve të punës |
| ë | Elementet e pagës dhe data e pagesës | Paga bazë, shtesat e detyrueshme, dhe dita e muajit kur paguhet |
| f | Koha normale javore | Orët në javë, jo më shumë se 40 |
| g | Referenca te kontrata kolektive | Nëse ekziston një e tillë në sektor ose në ndërmarrje |
| gj | Periudha e provës | Tre muajt e parë sipas nenit 142. Nëse nuk shkruhet, ajo nuk ekziston |
| h | Masat disiplinore | Llojet dhe procedura, të detyrueshme kur nuk ka kontratë kolektive |
Pika 6 e po atij neni lejon një lehtësim. Informacioni për pushimet, afatin e njoftimit, elementet e pagës, kohën javore dhe periudhën e provës mund të jepet me referencë te Kodi, te një vendim i Këshillit të Ministrave ose te kontrata kolektive. Kjo nuk do të thotë se ato hiqen, por se mund të mos rishkruhen fjalë për fjalë.
Fjala që përdor ligji është sidomos. Kjo do të thotë se dymbëdhjetë elementet janë minimumi, jo maksimumi. Palët mund të shtojnë të tjera, si konfidencialiteti ose përdorimi i mjeteve të punës, mjafton që asnjëra të mos japë më pak se ligji.
Nga dymbëdhjetë, tre janë ata që mungojnë pothuajse gjithmonë te kontratat që na sillen për rishikim.
Periudha e provës, e cila nuk ekziston nëse nuk shkruhet. Masat disiplinore, të detyrueshme kur biznesi nuk ka kontratë kolektive. Dhe data e dhënies së pagës, që shkruhet rrallë, ndonëse ligji e kërkon bashkë me elementet përbërëse.
Lexo edhe: Llojet e kontratave dhe kur afati i caktuar kthehet në të pacaktuar.
Neni 21, pika 1, kërkon formë të shkruar. Pika 2 e po atij neni thotë diçka tjetër, që në praktikë ka më shumë peshë.
Kontrata quhet e lidhur kur punëmarrësi pranon kryerjen e një pune brenda organizimit dhe sipas urdhrave të punëdhënësit, kundrejt pagesës. Pra marrëdhënia lind nga puna e kryer, jo nga nënshkrimi.
Kujdes: Dëgjohet shpesh se puna pa kontratë nuk mbrohet. Është e kundërta. Punëmarrësi i ka të gjitha të drejtat, ndërsa punëdhënësi mbetet pa provë për pagën, orarin dhe datën e fillimit. Në një konflikt, ato provohen me dëshmi, me transferta bankare ose me çdo mjet tjetër.
Këto dy afate ngatërrohen vazhdimisht, sepse burojnë nga dy ligje të ndryshme.
Neni 21, pika 4, thotë se për raste të veçanta dhe të justifikueshme, kur kontrata nuk është lidhur më parë, punëdhënësi detyrohet ta lidhë atë brenda 7 ditëve nga dita e punësimit. Ky është përjashtim, jo rregull.
Deklarimi tatimor nuk pret. Punonjësi deklarohet me formularin ESIG027 të paktën një ditë kalendarike përpara se të fillojë punën.
Lexo edhe: Deklarimi korrekt i punonjësve dhe i pagave.
Një punonjës fillon punën të hënën. Deklarimi duhet bërë të dielën ose më parë. Kontrata duhet të jetë e nënshkruar po të hënën, dhe vetëm nëse ka arsye të justifikuar mund të shtyhet deri të dielën tjetër. Në praktikë, ne i bëjmë të dyja përpara ditës së parë, sepse afati shtatë ditor mbrohet vetëm nëse arsyeja provohet.
Neni 21, pika 5, shton një detyrim që pothuajse askush nuk e zbaton.
Kur punëmarrësit i kërkohet të punojë jashtë Shqipërisë për më shumë se një muaj, punëdhënësi merr pëlqimin e tij dhe i jep një dokument me shkrim. Ai dokument përmban të gjitha dymbëdhjetë elementet, plus kohëzgjatjen e punësimit jashtë shtetit, monedhën në të cilën paguhet dhe përfitimet në para ose në natyrë.
Neni 23, pika 2, është i qartë. Punëmarrësi nuk detyrohet të zbatojë urdhra që ndryshojnë kushtet e kontratës. Ndryshimi bëhet me marrëveshje midis palëve.
Kjo prek çdo element të listës. Paga, orari, vendi i punës dhe pozicioni ndryshojnë vetëm me akt shtesë të nënshkruar nga të dyja palët.
Një klauzolë që i jep punëdhënësit të drejtën ta ndryshojë vetë vendin ose orarin nuk e kalon këtë rregull. Ajo mbetet e pavlefshme në pjesën ku bie ndesh me ligjin, ndërsa pjesa tjetër e kontratës qëndron.
Lexo edhe: Ndryshimi i kontratës dhe akti shtesë.
Nëse doni të dini brenda pesë minutash nëse një kontratë qëndron, kaloni këto gjashtë pika.
Kujdes: Shkelja e nenit 21, paragrafi i tretë, bie në pikën 2 të nenit 202 dhe dënohet deri me tridhjetëfishin e pagës minimale mujore. Me pagën minimale 50,000 LEK, kjo do të thotë deri 1,500,000 LEK, pavarësisht se sa i vogël duket elementi që mungon.
Dymbëdhjetë, sipas nenit 21, pika 3, të Kodit të Punës. Ligji përdor fjalën sidomos, prandaj këto janë minimumi dhe palët mund të shtojnë të tjera.
Marrëdhënia ekziston edhe pa dokument, sepse neni 21, pika 2, e lidh atë me punën e kryer kundrejt pagesës. Forma e shkruar mbetet detyrim i punëdhënësit dhe mungesa e saj e lë atë pa provë.
Për raste të veçanta dhe të justifikueshme, brenda 7 ditëve nga dita e punësimit. Ky nuk është afat i lirë, është përjashtim që kërkon arsye.
Jo. Deklarimi me formularin ESIG027 bëhet të paktën një ditë kalendarike përpara fillimit të punës. Janë dy afate të ndryshme nga dy ligje të ndryshme.
Kontrata mbetet e vlefshme, por elementi që mungon nuk provohet. Në praktikë, mungesa e periudhës së provës dhe e masave disiplinore janë ato që kushtojnë më shumë.
Jo. Neni 23, pika 2, kërkon marrëveshje midis palëve. Ndryshimi bëhet me akt shtesë të nënshkruar nga të dyja.
Kodi nuk cakton gjuhë. Në praktikë ajo mbahet në shqip, ose dygjuhëshe kur punëmarrësi është i huaj, sepse në kontroll dhe në gjykatë teksti shqip është ai që lexohet.
Po, dhe kjo nuk diskutohet në praktikë. Kontrata nënshkruhet në dy kopje, një për secilën palë, dhe kopja e punëdhënësit ruhet në dosjen e punonjësit.
