Lejet e veçanta janë ditët e pushimit që Kodi i Punës i njeh jashtë pushimit vjetor, për ngjarje të caktuara të jetës. Pesë ditë të paguara për martesë ose vdekje në familje, tri ditë të paguara për bashkëshortin kur lind fëmija, dhe deri tridhjetë ditë të papaguara për sëmundje të rëndë të një familjari. Barrëlindja ka regjimin e vet, me ndalim pune 35 ditë para dhe 63 ditë pas lindjes.
Kjo faqe tregon secilën leje, kush e përfiton, sa zgjat dhe cilat mbrojtje shoqërojnë periudhën e lindjes.
Lexo edhe: Orari, pushimet dhe lejet, udhëzuesi i plotë
Neni 96 përmban tri raste, të shtuara dhe të ndryshuara me ligjin nr. 136/2015. Ato janë të pavarura nga pushimi vjetor dhe nuk zbriten prej tij.
| Rasti | Kohëzgjatja | Pagesa |
|---|---|---|
| Martesa e punëmarrësit | 5 ditë | E paguar |
| Vdekje e bashkëshortit, bashkëjetuesit, prindërve ose fëmijëve | 5 ditë | E paguar |
| Lindje fëmije, për bashkëshortin ose bashkëjetuesin | 3 ditë | E paguar |
| Sëmundje e rëndë e një familjari, e vërtetuar me raport | Deri 30 ditë | E papaguar |
Neni 96 përmend bashkëshortin ose bashkëjetuesin, paraardhësit dhe pasardhësit e drejtpërdrejtë. Pra prindërit, gjyshërit, fëmijët dhe nipërit. Vëllezërit dhe motrat nuk përfshihen në këtë nen.
Pika 3 e nenit 96 u shtua me ligjin nr. 136/2015. Në rast lindjeje fëmije, bashkëshorti ose bashkëjetuesi përfiton 3 ditë pushimi të paguar. Kjo leje e veçantë harrohet shpesh dhe nuk kërkon asnjë miratim, vetëm certifikatën e lindjes.
Lexo edhe: Pushimet vjetore, 22 ditë pune në vit
Neni 104 vendos një ndalim, jo një të drejtë zgjedhjeje. Ndalohet puna për gratë shtatzëna 35 ditë para lindjes dhe 63 ditë pas lindjes. Kur gruaja ka në barrë më shumë se një fëmijë, periudha e parë bëhet 60 ditë.
Të ardhurat gjatë kësaj periudhe përcaktohen nga legjislacioni i sigurimeve shoqërore, jo nga punëdhënësi.
Neni 105, pika 2, e vendos qartë. Pas periudhës 63 ditore të paslindjes, gruaja vendos vetë nëse dëshiron të punojë ose të përfitojë nga sigurimet shoqërore.
Kur ajo vendos të kthehet në punë, neni 105, pika 3, i jep një të drejtë deri sa fëmija të mbushë një vjeç. Ajo zgjedh midis dy mundësive.
Zgjedhja është e punëmarrëses, në marrëveshje me punëdhënësin për mënyrën e organizimit.
Kodi ndërton një shkallë me tri hapa, kur vendi i punës nuk është i përshtatshëm për punëmarrësen.
E njëjta shkallë zbatohet edhe për punën e natës, sipas nenit 108.
Neni 104, pika 2, ndalon punësimin e grave shtatzëna ose me fëmijë në gji në punë të rënda ose të rrezikshme që dëmtojnë shëndetin e nënës dhe të fëmijës. Lista përcaktohet me vendim të Këshillit të Ministrave.
Lexo edhe: Siguria dhe shëndeti në punë, detyrimet e punëdhënësit
Neni 107, pika 1, është ndër dispozitat më të forta të Kodit. Është e pavlefshme zgjidhja e kontratës së punës e njoftuar nga punëdhënësi në periudhën gjatë së cilës punëmarrësi pretendon për të përfituar të ardhura nga sigurimet shoqërore në rast lindjeje ose birësimi.
Pika 2 mbulon edhe rastin kur largimi ka nisur më parë. Kur njoftimi është dhënë përpara fillimit të periudhës së mbrojtjes dhe afati nuk ka përfunduar, ai pezullohet gjatë asaj periudhe dhe rifillon vetëm pas saj.
Një punonjëse merr njoftimin e largimit më 10 shkurt, me afat njoftimi një muaj. Më 20 shkurt nis periudha e mbrojtjes para lindjes. Afati pezullohet më 20 shkurt me dhjetë ditë të mbetura, dhe ato dhjetë ditë rifillojnë vetëm pasi mbaron periudha e mbrojtjes. Largimi para asaj date është i pavlefshëm.
Neni 106 e trajton veçmas. Në rast birësimi të një fëmije të porsalindur, punëmarrësi ka të drejtën e lejes së parashikuar nga legjislacioni i sigurimeve shoqërore. Atë e përfiton vetëm njëri nga prindërit birësues.
Gjatë kësaj periudhe punëdhënësi nuk mund ta detyrojë atë prind të punojë.
Me mbarimin e lejes, punëmarrësi ka të drejtë të kthehet në vendin e tij të punës ose në një vend ekuivalent, me kushte jo më pak të favorshme, dhe të përfitojë çdo përmirësim të kushteve që do të kishte marrë gjatë mungesës.
Secila leje kërkon një provë dhe një shënim në dosje. Pa këto, ditët nuk provohen as si të dhëna, as si të papaguara.
Kërkesa dhe miratimi ruhen bashkë me dokumentin vërtetues në dosjen e punonjësit.
Kujdes: Tridhjetë ditët për sëmundje të rëndë të familjarit janë të papaguara, por ato nuk janë mungesë e pajustifikuar. Trajtimi i tyre si braktisje e detyrës është gabim i rëndë, sepse e drejta buron drejtpërdrejt nga neni 96.
Lexo edhe: Dosja e punonjësit dhe dokumentet që mbahen
Pesë ditë të paguara, sipas nenit 96, pika 1. E njëjta masë vlen në rast vdekjeje të bashkëshortit, bashkëjetuesit, prindërve ose fëmijëve.
Tri ditë pushimi të paguar, sipas nenit 96, pika 3.
Jo. Ato janë deri 30 ditë pushimi të papaguar, të vërtetuara me raport mjekësor.
35 ditë para lindjes dhe 63 ditë pas saj. Kur gruaja ka në barrë më shumë se një fëmijë, periudha e parë bëhet 60 ditë.
Pas periudhës 63 ditore të paslindjes ajo vendos vetë. Përpara asaj periudhe puna është e ndaluar.
Deri sa fëmija të mbushë një vjeç, punëmarrësja zgjedh midis një pushimi të paguar prej 2 orësh brenda orarit ose një orari të reduktuar me 2 orë me pagë të plotë.
Jo gjatë periudhës së mbrojtjes. Zgjidhja e njoftuar në atë periudhë është e pavlefshme sipas nenit 107.
Jo. Ato janë të pavarura dhe nuk ulin ditët e pushimit vjetor.
Lexo edhe: Kontributet dhe përfitimet nga sigurimet shoqërore
