Riklasifikimi ndodh kur një bashkëpunim i formalizuar si vetëpunësim njihet si marrëdhënie pune. Neni 12 i Kodit të Punës e lejon shprehimisht. Kur marrëdhënia midis palëve nuk është qartësisht e përcaktuar, gjykata kompetente përcakton natyrën e saj të vërtetë mbi bazën e fakteve. Pasojat kthehen prapa në kohë, deri tre vjet, sipas afatit të parashkrimit të nenit 203.
Kjo faqe tregon kur nis riklasifikimi, cilat janë pasojat për të dyja palët dhe si zvogëlohet rreziku pa e ndryshuar modelin e biznesit.
Lexo edhe: Kufijtë e marrëdhënies së punës, udhëzuesi i plotë
Riklasifikimi nuk është anulim i kontratës. Është njohja e asaj që ka ndodhur realisht, pavarësisht formës që i është dhënë.
Baza është fjalia e fundit e nenit 12, e shtuar me ligjin nr. 136/2015. Ajo i jep gjykatës kompetente detyrën të përcaktojë natyrën e vërtetë të marrëdhënies, duke u mbështetur te dispozitat e Kodit dhe te faktet që lidhen me aftësinë në punë dhe shpërblimin e punëmarrësit.
Kujdes: Riklasifikimi nuk kërkon që dikush të ketë vepruar me qëllim. Ai vjen nga faktet e përditshme, orari, mjetet, urdhrat dhe vazhdimësia. Shumica e rasteve që shohim nisin si zgjidhje praktike dhe jo si përpjekje për t’i shmangur ligjit.
Në praktikë ai nis në katër momente, dhe asnjëri prej tyre nuk zgjidhet nga biznesi.
| Momenti | Si nis |
|---|---|
| Mbarimi i bashkëpunimit | Personi kërkon pushimet, shtesat ose shpërblimin e vjetërsisë |
| Inspektimi i punës | Konstatohet se personi punon si pjesë e organizimit të subjektit |
| Aksidenti në punë | Personi nuk figuron i deklaruar dhe kërkohet përgjegjësia |
| Kontrolli tatimor | Struktura e faturave dhe vazhdimësia ngrenë pyetje mbi natyrën reale |
Momenti i parë është më i shpeshti. Pyetja lind pikërisht kur bashkëpunimi mbyllet, sepse atëherë personi nuk ka më asgjë për të humbur.
Lexo edhe: Kontratë shërbimi apo pune, kriteret e dallimit
Ky është testi që përdorim kur vlerësojmë një bashkëpunim ekzistues. Sa më shumë përgjigje pozitive, aq më i lartë rreziku.
Pyetja 1. A merr personi udhëzime se si ta kryejë punën, dhe jo vetëm se çfarë të dorëzojë?
Pyetja 2. A ka ai orar të caktuar ose prani të kërkuar në ambientet tuaja?
Pyetja 3. A punon me pajisjet, hapësirën dhe llogaritë tuaja elektronike?
Pyetja 4. A jeni ju klienti i tij i vetëm ose pothuajse i vetëm, prej më shumë se një viti?
Pyetja 5. A do të duhej ta zëvendësonit me një punonjës nëse ai largohet nesër?
Tri përgjigje pozitive e bëjnë çështjen të diskutueshme. Katër ose pesë e bëjnë të parashikueshme.
Ato vijnë njëherësh nga tri drejtime dhe llogariten për të gjithë periudhën e prapambetur.
| Drejtimi | Çfarë lind | Baza |
|---|---|---|
| Detyrimet e Kodit | Kontrata, orari, pushimet, afatet e njoftimit | Kodi i Punës |
| Sanksionet | Gjoba sipas grupit ku bën pjesë neni i shkelur | 202 |
| Pushimet e pamarra | Pagesa e ditëve që do të kishin takuar | 94, pika 5 |
| Shpërblimi i vjetërsisë | Kur marrëdhënia rezulton mbi tre vjet | 145 |
| Kontributet | Detyrimet për periudhën e kaluar | Legjislacioni tatimor |
| Afati i kërkimit | Tre vjet nga lindja e së drejtës | 203, pika 1 |
Shuma nuk është kurrë vetëm një zë. Ajo është mbledhja e disa zërave për disa vite, dhe pikërisht kjo e bën riklasifikimin më të kushtueshëm se sa duket në fillim.
Lexo edhe: Gjobat e Kodit të Punës dhe si llogariten
Riklasifikimi nuk është vetëm humbje për njërën palë. Ai sjell ndryshime edhe për personin.
Prandaj jo çdo i vetëpunësuar dëshiron riklasifikim. Ai kërkohet zakonisht kur bashkëpunimi mbyllet keq.
Lexo edhe: Regjimi dhe normat e të vetëpunësuarit
Këto masa nuk e ndryshojnë natyrën e marrëdhënies. Ato e bëjnë atë të qëndrueshme kur marrëdhënia është vërtet shërbim.
Hapi 1. Shkruani në kontratë një rezultat të matshëm dhe një afat dorëzimi, jo një veprimtari të përgjithshme.
Hapi 2. Ruani provat e dorëzimit, procesverbale, raporte ose konfirmime me shkrim për çdo periudhë.
Hapi 3. Shmangni orarin fiks dhe kërkesën për prani të përditshme në ambientet tuaja.
Hapi 4. Lini ofruesin të punojë me mjetet e veta, dhe kur kjo nuk është e mundur, shënojeni shprehimisht arsyen teknike.
Hapi 5. Mos e përfshini në organigramë, në listat e stafit dhe në skemat e brendshme të përfitimeve.
Hapi 6. Rishikoni bashkëpunimin çdo vit dhe, kur ai është kthyer në pozicion të përhershëm, kaloni në kontratë pune përpara se ta bëjë dikush tjetër.
Hapi i gjashtë është ai që kursen më shumë. Kalimi vullnetar në kontratë pune kushton shumë më pak se riklasifikimi i detyruar.
Ka forma bashkëpunimi ku pyetja nuk lind fare.
Lexo edhe: Administratori i shoqërisë dhe kontributet
Gjykata kompetente, e cila përcakton natyrën e vërtetë të marrëdhënies mbi bazën e fakteve, sipas nenit 12 të Kodit të Punës.
Deri në tre vjet nga lindja e së drejtës, sipas afatit të parashkrimit të nenit 203, pika 1.
Jo. Fatura tregon mënyrën e pagesës, jo natyrën e marrëdhënies. Vendos varësia, orari, mjetet dhe vazhdimësia.
Jo. Regjistrimi si i vetëpunësuar është një element, por nuk e përjashton riklasifikimin kur faktet tregojnë marrëdhënie pune.
Kombinimi i një klienti të vetëm me orar të caktuar dhe me mjete të porositësit, i vazhduar për më shumë se një vit.
Detyrimet e Kodit të Punës, pushimet e pamarra, sipas rastit shpërblimi i vjetërsisë, kontributet për periudhën e kaluar dhe sanksionet e nenit 202.
Po, dhe kjo është zgjidhja më e lirë kur pozicioni është bërë i përhershëm. Kalimi vullnetar kushton shumë më pak se riklasifikimi i detyruar.
Jo. Personi fiton të drejtat e Kodit, por humbet lirinë e organizimit dhe trajtimin tatimor të të vetëpunësuarit.
